Thứ hai 16/11/2026 22:07
Thời tiết: Hà Nội 27°C
Đà Nẵng 27°C
Cà Mau 25°C
Hải Phòng 26°C
TP Hồ Chí Minh 29°C
e-ISSN 3093-3501
Chính sách / Chính sách và cuộc sống
aa

Tăng hiệu lực kiểm tra thuế, bảo đảm thu đúng, thu đủ ngân sách

Nga Phạm
Trong bối cảnh cải cách, hiện đại hóa ngành Thuế, công tác thanh tra, kiểm tra ngày càng khẳng định vai trò then chốt trong việc đảm bảo nguồn thu ngân sách, ngăn chặn vi phạm pháp luật thuế và nâng cao tính tuân thủ của người nộp thuế. Đặc biệt, tại Dự thảo Luật Quản lý thuế (sửa đổi) do Bộ Tài chính chủ trì xây dựng, nhiều quy định mới được bổ sung nhằm khắc phục những hạn chế, bất cập hiện hành, tạo khuôn khổ pháp lý minh bạch, hiệu quả hơn cho hoạt động kiểm tra thuế.
Tăng hiệu lực kiểm tra thuế, bảo đảm thu đúng, thu đủ ngân sách
Công tác thanh tra, kiểm tra thuế hiện nay còn đối mặt nhiều khó khăn. Ảnh: TN.

Phát huy vai trò “lá chắn” của thanh tra, kiểm tra thuế

Theo đánh giá của Bộ Tài chính, thời gian qua, việc thanh tra, kiểm tra thuế đã được triển khai đúng quy định, đúng kế hoạch, bảo đảm yêu cầu quản lý và đạt nhiều kết quả quan trọng.

Không chỉ dừng lại ở việc phát hiện, xử lý vi phạm, công tác thanh tra, kiểm tra còn giúp cơ quan thuế kịp thời kiến nghị hoàn thiện cơ chế, chính sách, đảm bảo phù hợp thực tiễn sản xuất kinh doanh của người nộp thuế.

Đây là kênh quan trọng để phát hiện những bất cập trong hệ thống pháp luật thuế và đề xuất điều chỉnh chính sách.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác thanh tra, kiểm tra thuế hiện nay còn đối mặt nhiều khó khăn. Thẩm quyền hạn hẹp của cơ quan thuế trong việc kiểm tra, xác minh hành vi vi phạm đang là “điểm nghẽn” lớn.

Theo quy định, các kế hoạch, chuyên đề thanh tra, kiểm tra phải được thông báo trước cho người nộp thuế; cơ quan thuế không có quyền khám xét đột xuất trụ sở, địa điểm kinh doanh, không được phép điều tra hay thẩm vấn đối tượng liên quan. Điều này khiến nhiều trường hợp vi phạm có điều kiện che giấu, tiêu hủy chứng cứ...

Bổ sung nhiều quy định mới

Nhằm khắc phục bất cập và đáp ứng yêu cầu thực tiễn, Bộ Tài chính đã trình Dự thảo Luật Quản lý thuế sửa đổi, trong đó quy định cụ thể, chi tiết hơn về hoạt động kiểm tra thuế.

Một trong những điểm mới đáng chú ý là quy định nguyên tắc ưu tiên kiểm tra trực tuyến, từ xa dựa trên dữ liệu điện tử khi hạ tầng công nghệ thông tin đáp ứng. Đây là bước tiến quan trọng trong quá trình số hóa hoạt động quản lý thuế, vừa giảm tác động đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, vừa nâng cao hiệu quả phát hiện vi phạm.

Dự thảo cũng nhấn mạnh nguyên tắc không trùng lặp, lạm dụng quyền kiểm tra, đảm bảo sự minh bạch, công bằng giữa các cơ quan thanh tra, kiểm toán và cơ quan thuế.

Quyết định kiểm tra phải do thủ trưởng cơ quan thuế ban hành; mục tiêu là đánh giá tính chính xác, trung thực của kê khai, tuân thủ pháp luật thuế, trong đó có kiểm tra giao dịch liên kết theo nguyên tắc giao dịch độc lập.

Đối với kiểm tra tại trụ sở cơ quan thuế, hoạt động sẽ dựa trên hồ sơ khai thuế, dữ liệu hóa đơn điện tử và các nguồn thông tin liên quan. Trường hợp người nộp thuế không giải trình hoặc giải trình không thỏa đáng, cơ quan thuế có thể ấn định thuế hoặc chuyển sang kiểm tra tại trụ sở người nộp thuế.

Với kiểm tra tại trụ sở người nộp thuế, Dự thảo quy định chỉ thực hiện trong các trường hợp rủi ro cao, có dấu hiệu vi phạm, theo kế hoạch, chuyên đề đã được phê duyệt hoặc khi doanh nghiệp thay đổi trạng thái pháp lý, giải thể, phá sản.

Đáng chú ý, quy định kiểm tra theo kế hoạch, chuyên đề chỉ được thực hiện không quá một lần trong năm, thời hạn tối đa 20 ngày (có thể gia hạn một lần thêm 20 ngày), riêng đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết là 40 ngày (gia hạn thêm tối đa 40 ngày).

Quyết định kiểm tra gửi người nộp thuế trong 3 ngày làm việc, công bố trong 10 ngày; nếu người nộp thuế chứng minh khai đúng và nộp đủ trước khi công bố thì bãi bỏ quyết định.

Dự thảo cũng bổ sung biện pháp áp dụng khi có dấu hiệu trốn thuế như thu thập thông tin, tạm giữ tài liệu, tang vật liên quan, thậm chí được khám nơi cất giấu tài liệu, tang vật nhằm ngăn chặn việc tẩu tán, tiêu hủy chứng cứ. Đây là điểm mới quan trọng, giúp cơ quan thuế có thêm công cụ pháp lý để xử lý vi phạm kịp thời, hiệu quả hơn.

Tăng hiệu lực kiểm tra thuế, bảo đảm thu đúng, thu đủ ngân sách
Ảnh: minh họa.

Dự thảo cũng yêu cầu người nộp thuế có quyền từ chối khi không có quyết định kiểm tra, từ chối cung cấp thông tin không liên quan hoặc bí mật nhà nước, được giải thích và bảo lưu ý kiến, khiếu nại, khởi kiện, tố cáo vi phạm.

Nhưng người nộp thuế đồng thời phải có nghĩa vụ chấp hành quyết định kiểm tra, cung cấp thông tin trung thực, ký biên bản trong 5 ngày, chấp hành kết luận và quyết định xử lý.

Tránh kéo dài, gây khó cho doanh nghiệp

Bên cạnh sự đồng thuận với nhiều điểm đổi mới của Dự thảo Luật, một số chuyên gia cho rằng vẫn còn những quy định cần cân nhắc để vừa đảm bảo quản lý chặt chẽ, vừa tạo thuận lợi cho doanh nghiệp.

Ông Nguyễn Văn Được, Tổng giám đốc Công ty TNHH Kế toán và Tư vấn thuế Trọng Tín, cho rằng quy định bắt buộc kiểm tra tại trụ sở doanh nghiệp khi chuyển địa điểm kinh doanh có thể gây khó khăn, tốn kém thời gian, chi phí cho cả doanh nghiệp và cơ quan thuế.

Theo ông, trường hợp này chỉ nên thực hiện khi doanh nghiệp có dấu hiệu rủi ro cao hoặc có đề nghị hoàn thuế, phí, lệ phí nộp thừa trước khi chuyển đi.

Liên quan đến thời hạn kiểm tra thuế, ông Được cũng cho rằng quy định hiện tại trong Dự thảo chưa thực sự phù hợp với chủ trương cải cách thủ tục hành chính.

Trước đây, thời hạn thanh tra thuế tối đa là 30 ngày; trong khi Dự thảo cho phép kéo dài kiểm tra đến 40 ngày và gia hạn thêm 40 ngày đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết.

“Việc kéo dài thời gian kiểm tra sẽ làm tăng gánh nặng cho doanh nghiệp và đi ngược lại tinh thần cải cách. Thời hạn hợp lý nên là 15 ngày đối với trường hợp thông thường và 30 ngày đối với giao dịch liên kết”, ông Được nhấn mạnh.

Có thể thấy, các quy định mới trong Dự thảo Luật Quản lý thuế sửa đổi, đặc biệt tại Điều 22 và Điều 23, đang hướng tới mục tiêu hiện đại hóa, minh bạch và số hóa hoạt động kiểm tra thuế, đồng thời đảm bảo quyền lợi của người nộp thuế và quyền hạn cần thiết của cơ quan quản lý.

Đây cũng là cơ sở quan trọng để xây dựng một khung pháp lý đồng bộ, hiệu lực và hiệu quả hơn, góp phần thực hiện mục tiêu thu đúng, thu đủ, ngăn chặn vi phạm và nâng cao tính tuân thủ của người nộp thuế trong bối cảnh mới.

Giai đoạn 2020–2024, toàn ngành Thuế đã thực hiện trên 377 nghìn cuộc thanh tra, kiểm tra; đồng thời kiểm tra gần 4,2 triệu hồ sơ khai thuế. Thông qua hoạt động này, cơ quan thuế đã kiến nghị xử lý, truy thu, giảm khấu trừ, giảm lỗ… với tổng số tiền trên 340 nghìn tỷ đồng, góp phần quan trọng hoàn thành nhiệm vụ thu ngân sách.

TỪ KHOÁ:

Bài liên quan

Tin bài có thể bạn quan tâm

Từ 16/11: Thay đổi quy định làm thủ tục hải quan đối với hàng hóa Nhóm 1

Từ 16/11: Thay đổi quy định làm thủ tục hải quan đối với hàng hóa Nhóm 1

Người khai hải quan phải thực hiện định danh, xác thực điện tử khi làm thủ tục đối với hàng hóa Nhóm 1 gửi qua dịch vụ bưu chính của doanh nghiệp được chỉ định, theo Thông tư số 142/2026/TT-BTC kể từ ngày 16/11/2026.
Cục Thuế làm rõ căn cứ xác định bệnh hiểm nghèo khi giải quyết thuế thu nhập cá nhân

Cục Thuế làm rõ căn cứ xác định bệnh hiểm nghèo khi giải quyết thuế thu nhập cá nhân

Cục Thuế khẳng định, danh mục bệnh hiểm nghèo tại Công văn số 6383/BTC-TCT ngày 18/5/2015 của Bộ Tài chính không còn hiệu lực áp dụng để xác định nghĩa vụ thuế thu nhập cá nhân (TNDN). Việc xác định bệnh hiểm nghèo cần căn cứ các quy định hiện hành và tình hình thực tế của người nộp thuế.
Chính sách giảm 30% thuế: Đơn giản thủ tục để sớm đi vào cuộc sống

Chính sách giảm 30% thuế: Đơn giản thủ tục để sớm đi vào cuộc sống

Trong bối cảnh nền kinh tế đang nỗ lực duy trì đà tăng trưởng, việc tiếp tục triển khai các chính sách tài khóa hỗ trợ người dân và doanh nghiệp có ý nghĩa quan trọng nhằm kích thích tiêu dùng, khơi thông nguồn lực và thúc đẩy hoạt động sản xuất, kinh doanh. Với việc ban hành Nghị quyết số 43/2026/QH16 ngày 24/8/2026 và Nghị định số 398/2026/NĐ-CP ngày 29/10/2026, Quốc hội và Chính phủ đã cụ thể hóa thêm các giải pháp giảm thuế thu nhập cá nhân (TNCN), thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN), góp phần giảm nghĩa vụ tài chính, tạo thêm dư địa cho phục hồi và phát triển kinh tế.
Sữa rửa mặt, mặt nạ dưỡng da: Yêu cầu phân loại theo đúng bản chất hàng hóa

Sữa rửa mặt, mặt nạ dưỡng da: Yêu cầu phân loại theo đúng bản chất hàng hóa

Cục Hải quan yêu cầu các chi cục hải quan khu vực rà soát việc khai báo mã số đối với sữa rửa mặt, mặt nạ dưỡng da, bảo đảm phân loại đúng bản chất hàng hóa, xác định chính xác mã số và áp dụng mức thuế theo quy định.
Quy định mới liên quan đến tờ khai loại hình bưu chính, chuyển phát nhanh

Quy định mới liên quan đến tờ khai loại hình bưu chính, chuyển phát nhanh

Phó Cục trưởng Cục Hải quan Lưu Mạnh Tưởng ký Quyết định số 1813/QĐ-CHQ ngày 12/11/2026, ban hành quy định về định dạng thông điệp dữ liệu tờ khai hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu gửi qua dịch vụ bưu chính của doanh nghiệp được chỉ định, dịch vụ chuyển phát nhanh quốc tế.
Chính phủ thông qua hồ sơ trình Quốc hội cơ chế đặc thù xử lý nợ thuế

Chính phủ thông qua hồ sơ trình Quốc hội cơ chế đặc thù xử lý nợ thuế

Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết thông qua hồ sơ dự án Nghị quyết của Quốc hội về chính sách đặc thù xử lý xóa tiền thuế nợ, tháo gỡ khó khăn cho người nộp thuế. Chính sách được đề xuất trong bối cảnh ngành Thuế đang tập trung xử lý khoảng 2,5 triệu mã số thuế tồn đọng, đáp ứng yêu cầu cấp bách về quản lý thuế và thực hiện các cam kết quốc tế.
Áp thuế với đất bỏ hoang cần đi đôi với tăng cường quản lý đất đai

Áp thuế với đất bỏ hoang cần đi đôi với tăng cường quản lý đất đai

Theo Luật sư Hoàng Hà, Đoàn Luật sư TP. Hồ Chí Minh, cần thiết phải tính thuế đối với đất bỏ hoang, không đưa vào sử dụng hoặc chậm đưa vào sử dụng. Song để phát huy hiệu quả, cần xác định đúng đối tượng chịu thuế, đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm pháp luật đất đai.
Hướng dẫn thời điểm xuất hóa đơn lãi cho vay

Hướng dẫn thời điểm xuất hóa đơn lãi cho vay

Thuế TP. Hà Nội vừa có hướng dẫn về thời điểm lập hóa đơn đối với khoản lãi cho vay theo đề nghị của Công ty Cổ phần Viễn thông Đông Dương Telecom tại Văn bản số 709/2026/CV-I-Telecom ngày 4/9/2026.
Miễn phí tham quan 13 bảo tàng, di tích và vườn quốc gia vào Ngày Văn hóa Việt Nam

Miễn phí tham quan 13 bảo tàng, di tích và vườn quốc gia vào Ngày Văn hóa Việt Nam

Nhân Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), các tổ chức, cá nhân được miễn phí tham quan tại 13 bảo tàng, di tích và vườn quốc gia.
Đơn giản hóa hồ sơ hoàn thuế giá trị gia tăng, giảm thủ tục cho doanh nghiệp

Đơn giản hóa hồ sơ hoàn thuế giá trị gia tăng, giảm thủ tục cho doanh nghiệp

Giảm giấy tờ, hạn chế yêu cầu cung cấp lại tài liệu đã nộp và tạo thuận lợi hơn trong quá trình giải quyết hồ sơ là những thay đổi đáng chú ý trong thủ tục hoàn thuế giá trị gia tăng (GTGT). Các quy định mới hướng tới giảm chi phí tuân thủ, đồng thời bảo đảm việc hoàn thuế được thực hiện đúng quy định.
Quản lý thuế quốc tế: Chủ động nâng cao hiệu quả chống chuyển giá và chống thất thu

Quản lý thuế quốc tế: Chủ động nâng cao hiệu quả chống chuyển giá và chống thất thu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, sự phát triển mạnh mẽ của kinh tế số và các mô hình kinh doanh xuyên biên giới đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác quản lý thuế. Các giao dịch liên kết, hoạt động chuyển lợi nhuận, thương mại điện tử và dịch vụ kỹ thuật số xuyên biên giới không chỉ làm thay đổi phương thức kinh doanh mà còn tạo ra những thách thức mới trong xác định nghĩa vụ thuế, kiểm soát rủi ro và bảo đảm quyền đánh thuế của mỗi quốc gia. Trước yêu cầu đó, ngành Thuế xác định tăng cường quản lý thuế quốc tế là một trong những nhiệm vụ trọng tâm giai đoạn 2026–2030, với định hướng hoàn thiện thể chế, hiện đại hóa quản lý, mở rộng hợp tác quốc tế và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
Khấu trừ thuế thu nhập cá nhân đối với khoản thu nhập sau khi chấm dứt hợp đồng lao động

Khấu trừ thuế thu nhập cá nhân đối với khoản thu nhập sau khi chấm dứt hợp đồng lao động

Theo hướng dẫn của Thuế TP. Hà Nội, trường hợp doanh nghiệp chi trả tiền lương, tiền công cho người lao động sau khi chấm dứt hợp đồng lao động, nếu mức chi trả từ 5 triệu đồng/lần trở lên thì phải khấu trừ thuế thu nhập cá nhân (TNCN) theo tỷ lệ 10% trước khi thanh toán.
Làm rõ cách áp dụng thuế giá trị gia tăng đối với sản phẩm thủy sản

Làm rõ cách áp dụng thuế giá trị gia tăng đối với sản phẩm thủy sản

Cục Thuế cho biết, thuế giá trị gia tăng (GTGT) đối với sản phẩm thủy sản được xác định theo mức độ sơ chế, chế biến, nguồn gốc hàng hóa và đối tượng mua.
Ứng dụng công nghệ vào quản lý rủi ro: Nâng cao mức độ tuân thủ thuế trên nền tảng dữ liệu số

Ứng dụng công nghệ vào quản lý rủi ro: Nâng cao mức độ tuân thủ thuế trên nền tảng dữ liệu số

Giai đoạn 2026–2030, ngành Thuế định hướng chuyển mạnh sang mô hình quản lý thuế dựa trên đánh giá rủi ro và mức độ tuân thủ của người nộp thuế. Trọng tâm là hoàn thiện hệ thống tiêu chí đánh giá, xây dựng hồ sơ tuân thủ tổng hợp, phát triển kho dữ liệu tập trung và ứng dụng công nghệ hiện đại nhằm phát hiện sớm nguy cơ vi phạm, phòng ngừa thất thu ngân sách nhà nước.
Xử lý sai sót khi kê khai người phụ thuộc

Xử lý sai sót khi kê khai người phụ thuộc

Cục Thuế vừa đưa ra hướng dẫn chính thức giải đáp thắc mắc của người nộp thuế về tình trạng tờ khai gợi ý tự động hiển thị thiếu số lượng người phụ thuộc khi thực hiện quyết toán thuế thu nhập cá nhân (TNCN) trực tuyến.