 |
| Quy định xử lý nội dung vi phạm trong vòng 24 giờ được xem là biện pháp trực tiếp nhằm hạn chế tình trạng buôn bán hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng trên sàn TMĐT. |
Vi phạm phải xử lý trong 24h
Yêu cầu xử lý vi phạm trong 24 giờ và xác thực danh tính người bán là hai điểm nhấn đáng chú ý trong dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật TMĐT. Với 8 chương, 56 điều, dự thảo quy định chi tiết 17 khoản của Luật, hướng tới siết chặt trách nhiệm của các nền tảng và tăng tính minh bạch trên môi trường số.
Luật TMĐT đã được Quốc hội khóa XV thông qua tại Kỳ họp thứ 10, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Để bảo đảm triển khai đồng bộ, Bộ Công Thương đang khẩn trương hoàn thiện dự thảo Nghị định hướng dẫn, trong đó tập trung làm rõ trách nhiệm của từng chủ thể tham gia hệ sinh thái, từ nền tảng trung gian đến người bán, người mua.
Theo ông Nguyễn Văn Thành, Trưởng phòng Chính sách, Cục TMĐT và Kinh tế số (Bộ Công Thương), dự thảo được xây dựng trong bối cảnh quy mô giao dịch trực tuyến gia tăng nhanh, kéo theo rủi ro về gian lận thương mại. Vì vậy, các quy định mới hướng đến việc thiết lập cơ chế kiểm soát rõ ràng hơn đối với hoạt động trên sàn.
Một trong những yêu cầu cốt lõi là các nền tảng TMĐT phải công khai đầy đủ thông tin, bao gồm chủ sở hữu, chính sách bảo vệ dữ liệu cá nhân, quyền và nghĩa vụ của các bên tham gia, cũng như cơ chế tiếp nhận và giải quyết khiếu nại. Với các nền tảng số lớn, dự thảo đưa ra yêu cầu chặt chẽ hơn nhằm nâng cao trách nhiệm vận hành và kiểm soát rủi ro.
Đáng chú ý, quy định xử lý nội dung vi phạm trong vòng 24 giờ được xem là biện pháp trực tiếp nhằm hạn chế tình trạng buôn bán hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng. Trong thực tế, việc chậm xử lý các gian hàng vi phạm đã tạo điều kiện để hàng hóa không rõ nguồn gốc tiếp tục lưu thông, ảnh hưởng đến quyền lợi người tiêu dùng và uy tín thị trường.
Song song đó, yêu cầu xác thực danh tính người bán được coi là bước tiến quan trọng trong quản lý. Theo ông Nguyễn Văn Thành, việc này giúp cơ quan quản lý và nền tảng có cơ sở truy vết khi xảy ra tranh chấp hoặc vi phạm.
“Khi phát sinh tranh chấp hoặc vấn đề ảnh hưởng đến quyền lợi người tiêu dùng, trên cơ sở dữ liệu định danh điện tử, các cơ quan quản lý và nền tảng có thể xác định được người bán để xử lý”, ông Thành cho hay.
Dự thảo cũng phân loại rõ trách nhiệm của các nền tảng theo mô hình hoạt động. Đối với nền tảng có chức năng đặt hàng trực tuyến, nghĩa vụ được mở rộng đáng kể. Cụ thể, các sàn phải công khai thông tin về hàng hóa có khuyết tật, thực hiện chính sách hoàn tiền nếu hàng không đúng quảng cáo, lưu trữ dữ liệu hợp đồng trong thời hạn 3 năm.
Ngoài ra, các nền tảng này còn phải chịu trách nhiệm bồi thường hoặc liên đới bồi thường khi xảy ra vi phạm. Đây là điểm mới nhằm nâng cao trách nhiệm của sàn trong việc kiểm soát chất lượng hàng hóa, thay vì chỉ đóng vai trò trung gian kết nối.
Đối với các nền tảng mạng xã hội có tích hợp hoạt động TMĐT, dự thảo cũng áp dụng các nghĩa vụ tương tự. Quy định này nhằm kiểm soát các mô hình kinh doanh mới đang phát triển nhanh, đồng thời hạn chế việc lợi dụng mạng xã hội để tiêu thụ hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc, một trong những vấn đề đang diễn biến phức tạp.
Đưa "sàn ngoại" vào “tầm ngắm”
Một nội dung khác thu hút sự quan tâm là quy định đối với các nền tảng TMĐT có yếu tố nước ngoài. Dự thảo đưa ra các tiêu chí xác định như có tên miền tại Việt Nam, hiển thị tiếng Việt hoặc đạt quy mô từ 100.000 giao dịch mỗi năm. Mục tiêu là bảo đảm sự công bằng giữa doanh nghiệp trong nước và nước ngoài, đồng thời tránh tình trạng lợi dụng khoảng trống pháp lý.
Trong quá trình góp ý, nhiều doanh nghiệp lớn đã đề xuất điều chỉnh một số quy định để phù hợp hơn với thực tiễn vận hành. Đại diện Shopee cho rằng cần có cách tiếp cận linh hoạt đối với yêu cầu công khai thông tin, đặc biệt trên thiết bị di động.
Đại diện Lazada tập trung vào vấn đề báo cáo dữ liệu. Theo doanh nghiệp, dự thảo yêu cầu cung cấp nhiều nhóm thông tin liên quan đến người bán và người mua, trong khi đây là dữ liệu nhạy cảm. Do đó, cần làm rõ mức độ chi tiết và bảo đảm yếu tố bảo mật.
Về tần suất báo cáo, Lazada cho rằng việc yêu cầu báo cáo hàng tháng có thể tạo áp lực lớn do khối lượng dữ liệu rất lớn, đề xuất điều chỉnh theo quý hoặc 6 tháng/lần để phù hợp hơn với thực tiễn.
Liên quan đến xác thực danh tính người bán, doanh nghiệp này đánh giá việc tích hợp với hệ thống định danh điện tử là khả thi đối với tài khoản mới. Tuy nhiên, với lượng lớn tài khoản hiện hữu, cần có lộ trình triển khai phù hợp để tránh gián đoạn hoạt động kinh doanh.
Trong khi đó, đại diện Viettel Post đề xuất làm rõ tiêu chí hợp tác giữa nền tảng và các đơn vị cung ứng dịch vụ thanh toán, logistics, nhằm bảo đảm nguyên tắc công bằng, minh bạch. Doanh nghiệp cũng nhấn mạnh quyền của người bán trong việc quyết định hàng hóa, giá bán và lựa chọn đối tác vận chuyển.
Khẳng định mục tiêu của quy định xác thực người bán là tăng cường minh bạch và bảo vệ người tiêu dùng, ông Hoàng Ninh, Phó Cục trưởng Cục TMĐT và Kinh tế số cho hay, khi hệ thống kỹ thuật được thiết lập và kết nối, việc xác thực danh tính có thể triển khai tương đối nhanh, đặc biệt với người bán trong nước thông qua hệ thống định danh điện tử quốc gia.
Về tổng thể, dự thảo Nghị định đang hướng tới thiết lập một môi trường TMĐT minh bạch hơn, trong đó các nền tảng phải chịu trách nhiệm rõ ràng đối với hoạt động trên hệ thống của mình. Các quy định như xác thực người bán, kiểm soát nội dung trong 24 giờ, lưu trữ dữ liệu và công khai thông tin được kỳ vọng sẽ góp phần hạn chế gian lận thương mại, đặc biệt là tình trạng hàng giả, hàng nhái.
Song song với đó, việc hoàn thiện khung pháp lý cũng được đặt trong mục tiêu dài hạn là hỗ trợ doanh nghiệp phát triển bền vững, mở rộng thị trường. Khi niềm tin của người tiêu dùng được củng cố, môi trường kinh doanh minh bạch hơn, các doanh nghiệp trong nước sẽ có điều kiện thuận lợi để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị số.
