Hành trình phá vụ án 1,2 tấn ngà voi từ châu Phi nhập lậu về Việt Nam

Ngà voi nhập lậu về cảng Quy Nhơn bị lực lượng Hải quan chủ trì phát hiện, thu giữ. Ảnh: Cục Hải quan.

Bất thường trong những container gỗ từ châu Phi

Như tin đã đưa, lực lượng Hải quan vừa chủ trì, phối hợp với cơ quan chức năng triệt phá vụ vận chuyển gần 1,2 tấn ngà voi từ châu Phi về cảng Quy Nhơn.

Xoay quanh vụ việc đáng chú ý này, lãnh đạo và công chức hải quan trực tiếp chỉ đạo và tham gia phá án vừa có những chia sẻ chi tiết trên VTV.

Theo Phó Chi cục trưởng Chi cục Điều tra chống buôn lậu (Cục Hải quan) Đặng Văn Đức, từ thông tin tình báo do cơ quan Hải quan thu thập về những lô hàng nghi vấn vận chuyển về Việt Nam qua tuyến khu vực miền Trung, lực lượng Hải quan đã sàng lọc thông tin, tiến hành kiểm tra sự bất thường trong những container gỗ từ châu Phi.

Cụ thể, ngày 9/5/2026, 3 container gỗ từ châu Phi cập cảng Quy Nhơn. Lô hàng khai báo là gỗ xẻ. Nhưng những dấu hiệu bất thường đã lọt vào tầm ngắm của lực lượng Hải quan.

Phó Cục trưởng Cục Hải quan Lưu Mạnh Tưởng phân tích: Nếu một doanh nghiệp buôn gỗ thì họ phải buôn rất nhiều. Nhưng trong vụ việc này số lượng gỗ khai báo lại ít.

Về trị giá, mỗi container cũng chỉ khoảng 150 triệu đồng cho đến 200 triệu đồng, con số này không nhiều so với cước vận chuyển. Đáng chú ý, hàng về cảng lâu ngày nhưng doanh nghiệp chưa đến mở tờ khai hải quan, làm thủ tục thông quan. Nên tính thêm tiền lưu kho bãi thì doanh nghiệp gần như không có lãi.

Từ nghi vấn ban đầu, lực lượng Hải quan bắt đầu rà soát thông tin để tìm ra những mối liên kết về lô hàng.

Theo bà Nguyễn Thị Thúy Quỳnh, Phó Đội trưởng Hải quan cửa khẩu cảng Quy Nhơn (Chi cục Hải quan khu vực XIV), doanh nghiệp liên quan đến lô hàng có trụ sở tại Hà Nội. Nhưng, vì sao công ty lại không đưa về những cảng khác, như khu vực cảng Hải Phòng hay một cảng biển nào gần Hà Nội hơn.

Từ đây, lực lượng Hải quan tiếp tục đặt ra những câu hỏi về lô hàng như: Đây không phải là loại gỗ quy hiếm, trị giá của lô hàng không phải lớn. Do đó, khả năng bán số gỗ này cho các doanh nghiệp nội địa ở Quy Nhơn không cao.

Lật lại hải trình của lô hàng lực lượng Hải quan phát hiện lộ trình di chuyển hết sức lắt léo. Từ Congo (châu Phi) lô hàng không đi thẳng tới điểm đến mà lần lượt qua các điểm trung chuyển ở Trung Phi, Ấn Độ Dương và Đông Nam Á. Sau cùng mới cập cảng nhỏ ở miền Trung là cảng Quy Nhơn.

Với kinh nghiệm của công chức hải quan trong lĩnh vực kiểm soát, hành trình như trên thường được gọi là chiêu “rửa tuyến” để che dấu lộ trình hòng qua mặt lực lượng chức năng.

Một phần ngà voi nhập lậu về cảng Quy Nhơn do lực lượng Hải quan chủ trì phát hiện, thu giữ. Ảnh: Cục Hải quan.

“Doanh nghiệp ma” đứng tên nhập khẩu

Theo ông Đặng Văn Đức, thông thường doanh nghiệp lựa chọn những cảng lớn để làm thủ tục thuận lợi.

Nhưng trong vụ việc này, doanh nghiệp lại chọn cảng Quy Nhơn nên cũng là một trong những dấu hiệu nghi vấn. Bởi, thường các lô hàng từ châu Phi về phần nhiều sẽ cập cảng và làm thủ tục tại cảng Đà Nẵng hoặc cảng Hải Phòng.

Ngoài ra, không loại trừ khả năng đối tượng lợi dụng khu vực cảng nhỏ hơn hoặc lâu nay ít xảy ra (vi phạm) hơn để có thể thực hiện hành vi vi phạm.

Tiếp tục điều tra, lực lượng Hải quan tiến hành xác minh trụ sở doanh nghiệp nhập khẩu đứng tên trên vận đơn.

Nhưng khi công chức hải quan đến trụ sở theo đăng ký của doanh nghiệp thì bất ngờ đây là nơi ở của một hộ dân và chủ nhà cho biết không hề đứng tên doanh nghiệp nào.

Từ kết quả xác minh, ông Nguyễn Khắc Hạnh, Đội trưởng Đội Kiểm soát chống buôn lậu khu vực miền Trung (Chi cục Điều tra chống buôn lậu) khẳng định, đây là doanh nghiệp không có thật.

Mặt khác, các chứng từ ở hồ sơ mà doanh nghiệp nhập khẩu trước đây với hồ sơ thành lập doanh nghiệp, chữ ký của giám đốc cũng hoàn toàn khác nhau.

Theo xác minh của lực lượng Hải quan, người đại diện của doanh nghiệp này thực chất đang ở TP. Hồ Chí Minh và làm công tác gia sư, không liên quan gì đến hoạt động điều hành doanh nghiệp.

Ngoài ra, người đứng tên nhận hàng trên vận đơn cũng cho biết không liên quan gì đến lô hàng này.

Từ các căn cứ trên, lực lượng Hải quan đã đưa lô hàng vào diện kiểm soát trọng điểm.

“Cất vó”

Sau khi củng cố hồ sơ, lực lượng Hải quan phối hợp với các cơ quan chức năng quyết định khám xét lô hàng nghi vấn.

Ông Đặng Văn Đức chia sẻ, thông thường bằng kinh nghiệm công chức hải quan có thể nhìn được các dấu hiệu cất giấu hàng vi phạm.

Nhưng trong vụ việc này, sau khi khám xét hơn ba tiếng đồng hồ vẫn chưa phát hiện ra bất cứ một khối gỗ nào có dấu vết vi phạm, kể cả sau khi đã sử dụng máy quang phổ để siêu âm trong các khối gỗ.

Sau nhiều giờ kiểm tra không phát hiện nghi vấn, lãnh đạo Chi cục Điều tra chống buôn lậu đã cùng các lực lượng tổ chức họp và đưa ra phương án kiểm tra quyết liệt hơn, từ đó phát hiện những dấu vết dán keo rất tinh vi ở các khối gỗ.

Tiếp đó, lực lượng chức năng phát hiện thêm nhiều điểm khác biệt của những khối gỗ nghi vấn. Đó là, nhưng khối gỗ nghi vấn được đánh dấu bằng vòng tròn gạch chéo và số ghi sơ xài, không rõ nét so với những khối gỗ khác...

Trong tổng số 173 khối gỗ chứa trong 3 container, lực lượng chức năng phát hiện 12 khối gỗ với ký hiệu riêng để thực hiện các biện pháp nghiệp vụ tiếp theo.

Kết quả kiểm tra 12 khối gỗ nghi vấn, lực lượng chức năng phát hiện gần 1,2 tấn ngà voi và gần 80 kg xương động vật thuộc họ mèo lớn.

Đáng chú ý, tang vật đều được cất giấu tinh vi và bao bọc trong các khối sáp lớn.

Theo đánh giá của lực lượng chức năng, vụ việc nêu trên là vụ nhập lậu ngà voi lớn nhất từ trước đến nay được phát hiện tại cảng Quy Nhơn.

Việc triệt phá thành công vụ nhập lậu ngà voi quy mô lớn nêu trên tiếp tục góp phần khẳng định trách nhiệm và sự quyết liệt của Việt Nam trong đấu tranh ngăn chặn các vụ buôn bán các loài động, thực vật hoang dã nguy cấp.