| Quy định mới về kiểm soát hàng giả và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ |
Số hóa toàn diện quy trình
Điểm thay đổi cốt lõi và mang tính đột phá nhất tại Thông tư số 06/2026/TT-BTC sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 13/2015/TT-BTC về kiểm tra, giám sát, tạm dừng làm thủ tục hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu có yêu cầu bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ (SHTT); kiểm soát hàng giả và hàng hóa xâm phạm quyền SHTT được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư số 13/2020/TT-BTC chính là việc chính thức áp dụng phương thức nộp hồ sơ điện tử làm yêu cầu bắt buộc duy nhất.
Theo các báo cáo tổng kết thi hành pháp luật SHTT, việc nộp hồ sơ giấy trước đây thường gặp phải các trở ngại cố hữu như thời gian luân chuyển văn bản kéo dài từ 5-7 ngày làm việc, rủi ro thất lạc tài liệu quan trọng và sai sót không đáng có trong quá trình nhập liệu thủ công của cán bộ hải quan.
 |
| Công chức hải quan kiểm tra hàng hóa nhập khẩu. |
Quy định mới tại Thông tư số 06/2026/TT-BTC yêu cầu mọi đơn đề nghị kiểm tra, giám sát hàng hóa liên quan đến SHTT phải thực hiện qua Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan. Điều này giúp dữ liệu được số hóa ngay từ khâu tiếp nhận, cho phép cơ quan Hải quan xây dựng được một “kho tài nguyên số” khổng lồ về các nhãn hiệu đang được bảo hộ, từ đó giúp việc đối soát thông tin giữa hàng hóa thực tế và đăng ký bảo hộ diễn ra gần như tức thời tại tất cả các cửa khẩu trên toàn quốc.
Bên cạnh đó, Thông tư số 06/2026/TT-BTC đã mạnh dạn tháo gỡ một trong những “điểm nghẽn” lớn nhất về thủ tục hành chính là việc nộp bản sao văn bằng bảo hộ. Trong quy định cũ, doanh nghiệp thường phải tốn kém chi phí công chứng, in ấn và thời gian trực tiếp nộp bản cứng.
Với quy định mới, nếu các văn bằng bảo hộ đã được cơ quan thẩm quyền (như Cục SHTT) cấp dưới dạng điện tử, người nộp đơn chỉ cần khai báo thông tin chỉ tiêu định danh trên hệ thống. Hệ thống hải quan sẽ tự động thực hiện việc truy xuất và đối soát trên nền tảng dữ liệu quốc gia liên thông.
Bước đi này không chỉ giúp giảm chi phí và công sức cho doanh nghiệp, mà còn loại bỏ hoàn toàn khả năng sử dụng văn bằng giả mạo trong hồ sơ hành chính. Đây là minh chứng rõ nét cho tinh thần Chính phủ không giấy tờ, tạo điều kiện thuận lợi nhất để doanh nghiệp tập trung nguồn lực vào hoạt động sản xuất kinh doanh thay vì lãng phí thời gian cho các thủ tục rườm rà.
Chuẩn hóa thời gian và trách nhiệm công vụ
Tính logic của Thông tư số 06/2026/TT-BTC còn được thể hiện qua việc chuẩn hóa thời hạn phê duyệt hồ sơ một cách nghiêm ngặt. Trong vòng 20 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ dữ liệu hợp lệ thông qua hệ thống, cơ quan Hải quan phải trả kết quả phê duyệt cho doanh nghiệp.
Việc áp dụng các chỉ tiêu thông tin điện tử giúp chuẩn hóa các tiêu chuẩn đánh giá, giảm thiểu tối đa sự can thiệp chủ quan hoặc các yêu cầu bổ sung hồ sơ không có căn cứ từ phía cán bộ thực thi. Mọi trạng thái xử lý hồ sơ đều được cập nhật theo thời gian thực (real-time) trên giao diện người dùng, tạo ra một cơ chế giám sát ngược từ phía doanh nghiệp đối với hoạt động của cơ quan nhà nước.
Sự minh bạch này không chỉ rút ngắn thời gian xử lý thực tế mà còn góp phần quan trọng trong việc phòng chống tiêu cực, tham nhũng trong quá trình thực hiện thủ tục hải quan tại biên giới.
Hệ quả tích cực của quy trình này là việc nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Báo cáo đánh giá tác động SHTT khẳng định, một hệ thống bảo hộ tài sản trí tuệ nhanh chóng và tin cậy là chỉ số then chốt để các nhà đầu tư nước ngoài đánh giá môi trường kinh doanh tại Việt Nam.
Khi quy trình SHTT được số hóa đồng bộ, nó gửi đi một thông điệp mạnh mẽ đến cộng đồng quốc tế về cam kết của Việt Nam trong việc tôn trọng và bảo vệ đổi mới sáng tạo. Điều này đặc biệt quan trọng đối với các tập đoàn đa quốc gia và các doanh nghiệp công nghệ cao khi họ cân nhắc đầu tư dài hạn.
