Doanh nghiệp cần chủ động thay đổi tâm thế thực thi sở hữu trí tuệ

Ông Lê Xuân Lộc, Giám đốc Sở hữu trí tuệ, Công ty Luật TNHH T&G.

Phóng viên: Thưa Luật sư, với khung khổ pháp lý ngày càng chặt chẽ, trong đó có Thông tư số 06/2026/TT-BTC, doanh nghiệp đã được tạo điều kiện thuận lợi như thế nào trong việc bảo vệ quyền SHTT? Khi cơ quan Hải quan đã chủ động, liệu vai trò của doanh nghiệp có bị giảm nhẹ đi không?

Luật sư Lê Xuân Lộc: Thời gian qua, hệ thống pháp luật về SHTT đã có những bước tiến vượt bậc theo hướng cải thiện và hoàn thiện. Sự ra đời của Thông tư số 06/2026/TT-BTC chính là chìa khóa giải tỏa các nút thắt, tăng cường hiệu quả thực thi quyền SHTT tại biên giới.

Với tư cách là đơn vị đại diện cho hàng trăm doanh nghiệp trong và ngoài nước, tôi ghi nhận những chuyển biến mang tính hệ thống; đặc biệt kể từ khi Thông tư số 06/2026/TT-BTC có hiệu lực, hiệu quả thực thi đã trở nên rõ rệt hơn bao giờ hết trong việc đơn giản hóa các thủ tục giấy tờ và hỗ trợ cơ quan Hải quan chủ động kiểm soát hàng hóa.

Liên quan đến lo ngại vai trò của doanh nghiệp bị giảm nhẹ khi cơ quan quản lý chủ động thực thi, tôi khẳng định ngược lại, Thông tư số 06/2026/TT-BTC thiết lập nền tảng để công tác thực thi quyền SHTT của cơ quan Hải quan đạt hiệu quả cao hơn, từ đó đòi hỏi vai trò của doanh nghiệp cần được nâng cao hơn nữa trong việc phối hợp.

Quá trình thực thi đang bước vào giai đoạn thực chất nhất từ trước đến nay, nơi mà sự tương tác về thông tin, dữ liệu và thời gian giữa doanh nghiệp với cơ quan Hải quan là yếu tố quyết định chất lượng xác minh, sàng lọc hàng hóa.

Do đó, trách nhiệm của doanh nghiệp không phải là nặng nề hơn, mà đây là cơ hội để các doanh nghiệp chủ động phối hợp chặt chẽ, trực tiếp bảo vệ quyền lợi hợp pháp của chính mình.

Phóng viên: Các doanh nghiệp cần nhận thức đúng như thế nào về việc này? Nếu vẫn giữ tâm lý e ngại khi công bố thông tin đến cơ quan chức năng, về lâu dài sẽ ảnh hưởng đến doanh nghiệp như thế nào, thưa ông?

Luật sư Lê Xuân Lộc: Tôi nhận thấy sự khác biệt rõ rệt trong tư duy nhận thức giữa các doanh nghiệp Việt Nam và doanh nghiệp nước ngoài. Các chủ thể quyền nước ngoài thường tiếp cận việc bảo vệ tài sản trí tuệ với tầm nhìn dài hạn; họ coi đây là nhiệm vụ trọng tâm không chỉ để bảo vệ quyền SHTT riêng biệt, mà còn là cách thức bảo vệ lợi ích người tiêu dùng cũng như sự lành mạnh của thị trường.

Tâm lý e ngại rằng việc minh bạch hóa các sản phẩm giả mạo có thể khiến người tiêu dùng quay lưng với thương hiệu là điều dễ hiểu trong ngắn hạn. Tuy nhiên, trong một thị trường cạnh tranh gay gắt, khi đặt lợi ích người tiêu dùng lên hàng đầu, việc bảo vệ sự bền vững của thị trường mới là ưu tiên tối thượng. Vì vậy, phối hợp chặt chẽ với cơ quan chức năng không chỉ là giải pháp cần thiết mà còn là điều kiện tiên quyết.

Thời gian qua, cùng với sự chỉ đạo quyết liệt của cơ quan chức năng và sự đồng hành từ các phương tiện thông tin đại chúng, nhận thức của cộng đồng doanh nghiệp đã có sự chuyển biến rõ rệt.

Cá nhân tôi đã trải qua một tháng làm việc với cường độ cao khi liên tục phối hợp với cơ quan Hải quan, Công an và Quản lý thị trường trên khắp cả nước để xử lý những vụ việc điển hình về xâm phạm quyền SHTT. Điều đáng mừng là phần lớn kết quả đạt được đều đến từ sự chủ động và ý thức đồng hành ngày càng cao của chính các doanh nghiệp trong việc thực thi pháp luật.

Phóng viên: Thương mại điện tử xuyên biên giới đang tăng trưởng chóng mặt. Theo ông, Thông tư số 06/2026/TT-BTC có góp phần ngăn chặn hàng giả, hàng vi phạm SHTT len lỏi qua các gói hàng nhỏ lẻ này?

Luật sư Lê Xuân Lộc: Với tư cách là đơn vị đại diện cho các chủ thể quyền, tôi nhận thấy tình trạng vi phạm SHTT không chỉ nở rộ trong môi trường vật lý mà còn đang gia tăng mạnh mẽ trên nền tảng điện tử. Đây là thách thức rất lớn không chỉ đối với cơ quan chức năng Việt Nam mà còn là bài toán chung của các thị trường trên toàn thế giới. Để thích ứng, các cơ quan làm luật và thực thi pháp luật ở mọi quốc gia đều đang phải thay đổi để tạo ra sự tương thích cần thiết.

Trong bối cảnh đó, sự ra đời của Thông tư số 06/2026/TT-BTC là bước đi mang tính quyết định. Từ chỗ thiếu vắng các quy định cụ thể, Thông tư đã luật hóa và cụ thể hóa quy trình, tăng cường khả năng phản ứng nhanh của các đơn vị thực thi.

Tôi tin rằng Thông tư số 06/2026/TT-BTC sẽ nâng cao đáng kể hiệu quả đấu tranh chống gian lận thương mại và ngăn chặn hàng giả, hàng nhái ngay từ các gói hàng nhỏ lẻ vốn rất khó kiểm soát trên môi trường số.

Hiện nay, các chủ thể quyền đang rất quan tâm đến kênh xử lý thông tin thương mại điện tử theo quy định mới. Hy vọng rằng hiệu ứng từ Thông tư số 06/2026/TT-BTC, kết hợp với các đợt cao điểm thực thi, sẽ tạo ra những chuyển biến tích cực trong việc làm sạch môi trường kinh doanh trực tuyến.

Phóng viên: Đứng trên góc độ doanh nghiệp, theo ông, các doanh nghiệp cần thay đổi “tâm thế” triển khai như thế nào để thích ứng với quy trình số hóa theo Thông tư số 06/2026/TT-BTC?

Luật sư Lê Xuân Lộc: Thông tư số 06/2026/TT-BTC không chỉ tạo ra nhiều điều kiện thuận lợi mà còn đặt ra những thách thức mới về hạ tầng kỹ thuật đối với doanh nghiệp. Tuy nhiên, cộng đồng doanh nghiệp đã sẵn sàng cho sự thay đổi này bởi họ hiểu rằng, sự liên thông dữ liệu là chìa khóa của thành công.

Doanh nghiệp hiện nay đã chủ động hơn trong việc thiết lập các đầu mối tiếp nhận thông tin, phân công đội ngũ luật sư và chuyên gia chuyên trách cho từng nhóm nhãn hiệu cụ thể để đảm bảo phương án xử lý nhanh chóng, chính xác.

Tôi cho rằng, nếu cơ quan quản lý nhà nước sẵn sàng nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin đủ năng lực xử lý, các chủ thể quyền và đại diện pháp lý chắc chắn sẽ là những đối tác tích cực, đồng hành cùng quá trình chuyển đổi số này.

Chúng ta đang tiến dần đến một kỷ nguyên mà việc bảo vệ quyền SHTT không còn là những tệp hồ sơ giấy cồng kềnh, mà là sự phối hợp nhịp nhàng trên không gian số.

Doanh nghiệp cần chuyển dịch tâm thế từ “chờ đợi sự bảo vệ” sang “tự chủ phối hợp”, bởi trong môi trường thực thi bằng thuật toán, thông tin chính xác và tốc độ chia sẻ chính là vũ khí sắc bén nhất của chủ thể quyền.

Phóng viên: Xin cảm ơn Luật sư!