Doanh nghiệp kỳ vọng dữ liệu được kết nối liên thông

Lãnh đạo Hải quan khu vực III trực tiếp đến gỡ khó cho doanh nghiệp trên địa bàn Hải Phòng. Ảnh: Hải quan khu vực III

Giảm đầu mối, tăng hiệu quả xử lý

Sau hơn 2 tháng triển khai, những thay đổi từ mô hình thông quan tập trung đã được doanh nghiệp ghi nhận rõ hơn trong quá trình thực hiện thủ tục. Việc tập trung xử lý hồ sơ, kết hợp số hóa chứng từ, giúp giảm thời gian và chi phí phát sinh trong quá trình thông quan.

Bà Phạm Thị Thúy, đại diện Công ty cổ phần sản xuất và kinh doanh VinFast cho biết, mô hình đã giúp doanh nghiệp giảm chi phí logistics, nhất là những chi phí phát sinh do thời gian xử lý vướng mắc và tốc độ luân chuyển hồ sơ. Việc số hóa chứng từ kết hợp với quy trình xử lý tập trung giúp hồ sơ điện tử được luân chuyển nhanh hơn; những lô hàng có hồ sơ đầy đủ, chuẩn chỉnh được xử lý thuận lợi hơn.

Cũng theo bà Thúy, việc chuyển sang xử lý trên nền tảng dữ liệu số cũng làm giảm giao dịch trực tiếp với công chức và các bộ phận giám sát. Qua đó, doanh nghiệp hạn chế được những vướng mắc phát sinh, đồng thời nâng cao tính minh bạch, công bằng trong quá trình thực hiện thủ tục. Với doanh nghiệp có lượng hàng hóa, tờ khai lớn và thường xuyên, đây là những yếu tố có tác động trực tiếp đến chi phí và hiệu quả sản xuất, kinh doanh.

Từ góc độ doanh nghiệp logistics, ông Nguyễn Văn Thịnh, Giám đốc Công ty ARP Logistic cho biết, khi chuyển sang thông quan tập trung, doanh nghiệp giảm được chi phí nhân công và thuận lợi hơn trong quá trình làm thủ tục. Thay vì phải bố trí nhân sự đến nhiều địa điểm để thực hiện thủ tục như trước, doanh nghiệp có thể xử lý trên môi trường trực tuyến, qua đó giảm chi phí vận hành.

Những thay đổi từ phía doanh nghiệp đi cùng với việc tổ chức lại hoạt động của cơ quan Hải quan cũng được bà Trương Bình An, Phó Chi cục trưởng Chi cục Hải quan khu vực III đánh giá, điểm thay đổi rõ nhất là phương thức quản trị. Từ quản lý gắn với từng địa bàn, từng đơn vị, mô hình chuyển sang quản lý tập trung trên nền tảng dữ liệu số. Việc tổ chức, điều hành và xử lý công việc vì vậy được thực hiện thống nhất hơn trong toàn Chi cục.

Cùng với đó, hồ sơ và quy trình xử lý được số hóa ngày càng sâu, giảm phụ thuộc vào chứng từ giấy và việc luân chuyển hồ sơ giữa các đơn vị. Thông tin được cập nhật, trao đổi và khai thác trực tiếp trên hệ thống, giúp tăng tính thống nhất và khả năng kiểm soát tiến độ. Nguồn lực cũng được điều phối linh hoạt hơn theo khối lượng công việc, hạn chế quá tải cục bộ và nâng hiệu quả sử dụng nhân lực.

Kỳ vọng dữ liệu dùng chung

Từ thực tế vận hành, yêu cầu đặt ra tiếp theo không chỉ là tập trung xử lý hồ sơ mà phải tiếp tục hoàn thiện hệ thống theo hướng tự động hóa và kết nối dữ liệu.

Cơ quan Hải quan vận hành Hệ thống công nghệ thông tin. Ảnh: Cục Hải quan

Bà Phạm Thị Thúy cho rằng doanh nghiệp kỳ vọng Hải quan số có thể xử lý thủ tục ngày càng tự động, đồng bộ từ khâu khai báo đến giám sát, giảm tối đa các thao tác thủ công. Quan trọng hơn, dữ liệu doanh nghiệp đã khai báo cần được chia sẻ và sử dụng chung giữa cơ quan Hải quan và các cơ quan chuyên ngành, để doanh nghiệp không phải nhiều lần cung cấp cùng một thông tin cho một lô hàng.

Khi dữ liệu được kết nối, chia sẻ, doanh nghiệp sẽ tiếp tục giảm giấy tờ, thời gian đi lại, thời gian chờ và các chi phí phát sinh. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu này, kết nối dữ liệu phải được thực hiện đồng bộ giữa cơ quan Hải quan, các bộ, ngành, doanh nghiệp và các chủ thể trong chuỗi logistics.

Tại Chi cục Hải quan khu vực III, quá trình chuyển đổi cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với đội ngũ công chức. Bà Trương Bình An nhấn mạnh, công nghệ, nghiệp vụ, cơ sở vật chất và kết nối đều phải được chuẩn bị đồng bộ, nhưng yếu tố con người vẫn có ý nghĩa quyết định. Trên nền tảng dữ liệu số, công chức phải thay đổi phương thức làm việc, nâng cao trình độ và khả năng xử lý nhiều tình huống nghiệp vụ để đáp ứng yêu cầu mới.

Khi chứng từ tiếp tục được số hóa và dữ liệu được liên thông, công nghệ sẽ hỗ trợ công chức nhiều hơn trong tác nghiệp, đồng thời tạo thuận lợi cho doanh nghiệp. Sau khi đánh giá hiệu quả mô hình tại Chi cục Hải quan khu vực III, ngành Hải quan có chủ trương nghiên cứu mở rộng; việc tiếp tục số hóa chứng từ và liên thông dữ liệu được xác định là một trong những điều kiện quan trọng để mô hình phát huy hiệu quả.

Theo đánh giá của Cục Hải quan, từ thông quan tập trung, yêu cầu cải cách vì vậy đang chuyển dần từ giảm đầu mối xử lý sang kết nối và khai thác dữ liệu. Đây cũng là bước chuyển cần thiết để hoạt động quản lý hải quan ngày càng dựa nhiều hơn trên dữ liệu, tăng khả năng tự động hóa, đồng thời tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp trong thực hiện thủ tục xuất nhập khẩu.