 |
| Lãnh đạo Hải quan khu vực III đối thoại với doanh nghiệp về thông quan tập trung. Ảnh: Hải quan khu vực III. |
Tập trung xử lý hồ sơ, nâng năng lực thông quan
Hơn 2 triệu tờ khai của 30.699 doanh nghiệp trong 9 tháng năm 2026 cho thấy quy mô công việc lớn và tăng nhanh tại Chi cục Hải quan khu vực III.
Riêng tháng 9, toàn Chi cục làm thủ tục cho 240.736 tờ khai, với kim ngạch 13,9 tỷ USD, tăng 14,9% so với cùng kỳ. Trong đó, xuất khẩu đạt 6,2 tỷ USD, nhập khẩu đạt 7,7 tỷ USD.
Với quy mô, khối lượng công việc lớn và tăng nhanh như vậy, nếu chậm trễ trong quá trình làm thủ tục hải quan có thể ảnh hưởng đến lịch giao nhận hàng, kế hoạch vận tải và tiến độ đưa nguyên liệu vào sản xuất của doanh nghiệp.
Trước yêu cầu đó, Chi cục Hải quan khu vực III tiếp tục tăng cường cải cách thủ tục hành chính, hiện đại hóa hải quan, chú trọng chuyển đổi số.
Điểm nhấn là từ ngày 1/6/2026, Chi cục Hải quan khu vực III trở thành đơn vị đầu tiên trong ngành Hải quan thí điểm thông quan tập trung. Phạm vi thí điểm là hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu theo loại hình kinh doanh, vận chuyển bằng đường biển, phát sinh tại Hải quan cửa khẩu cảng Hải Phòng khu vực 1, khu vực 2, khu vực 3 và Hải quan cửa khẩu cảng Đình Vũ.
Theo mô hình mới, hồ sơ thuộc phạm vi thí điểm được tiếp nhận, kiểm tra tại Đội Thông quan. Các đơn vị cửa khẩu thực hiện kiểm tra thực tế hàng hóa theo phân công và tiếp tục giám sát hàng hóa tại địa bàn.
Sự phân công này cho phép chuyên môn hóa từng khâu. Công chức tại Đội Thông quan có điều kiện tích lũy kinh nghiệm theo nhóm hàng, nhận diện những vướng mắc lặp lại và thống nhất cách áp dụng chính sách.
Các đơn vị cửa khẩu có thể dành thêm nguồn lực cho kiểm tra, giám sát hàng hóa và quản lý địa bàn. Với doanh nghiệp làm thủ tục qua nhiều cảng, việc xử lý hồ sơ tại một đầu mối giúp tăng tính nhất quán trong hướng dẫn và tạo thuận lợi khi dự kiến thời gian giao nhận.
Từ ngày 1/6 đến ngày 28/9/2026, Đội Thông quan tiếp nhận, đăng ký 182.136 tờ khai, gồm 46.577 tờ khai xuất khẩu và 135.559 tờ khai nhập khẩu. Trong 132.472 tờ khai luồng Vàng và luồng Đỏ, Đội đã hoàn thành kiểm tra hồ sơ đối với 129.280 tờ khai, đạt 97,59%, cao hơn mức 94,5% vào cuối tháng 6.
Số liệu phản ánh tiến độ xử lý hồ sơ trong giai đoạn thí điểm, khi phần lớn tờ khai tiếp nhận thuộc hai luồng phải kiểm tra hồ sơ. Tuy nhiên, hiệu quả của mô hình còn phụ thuộc vào chất lượng phối hợp giữa đầu mối xử lý hồ sơ và đơn vị trực tiếp kiểm tra hàng hóa.
Ngay từ khâu chuẩn bị, Chi cục đã ban hành cơ chế trao đổi thông tin giữa Đội Thông quan, hải quan cửa khẩu và các đơn vị liên quan. Cùng với đó, việc số hóa chứng từ và trao đổi thông tin trên hệ thống tạo điều kiện để các bộ phận cùng theo dõi tiến độ xử lý. Khi một lô hàng cần bổ sung chứng từ hoặc kiểm tra thực tế, thông tin được chuyển đúng đầu mối sẽ giúp hạn chế thời gian chờ giữa các khâu.
 |
| Doanh nghiệp xuất nhập khẩu tham gia một hội nghị đối thoại với Chi cục Hải quan khu vực III. Ảnh: Hải quan khu vực III. |
Gỡ vướng thủ tục, giữ nhịp tăng trưởng giao thương
Cùng với chuyển đổi số, quá trình cải cách thủ tục hành chính, đồng hành, hỗ trợ doanh nghiệp cũng được Chi cục Hải quan khu vực III hết sức chú trọng.
Điển hình như trước thời điểm thí điểm thông quan tập trung, Chi cục đã có hình hình thức tuyên truyền, giới thiệu, hướng dẫn doanh nghiệp về quy trình nghiệp vụ, hướng dẫn sử dụng phần mềm trao đổi thông tin, số hóa chứng từ và thành lập tổ giải quyết vướng mắc.
Đồng thời, tổ chức hội nghị đối thoại để kịp thời nắm bắt các khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp. Thông qua qua đối thoại, doanh nghiệp có thể phản ánh những khó khăn phát sinh từ lúc khai báo đến khi đưa hàng qua khu vực giám sát. Những phản ánh này cũng giúp cơ quan Hải quan nhận diện các khâu cần điều chỉnh trong quá trình vận hành.
Cùng với hướng dẫn quy trình mới, Chi cục chú trọng phổ biến các quy định về thủ tục, kiểm tra, giám sát hải quan và quản lý thuế đối với hàng hóa xuất nhập khẩu.
Hội nghị tập huấn ngày 24/1/2026 về Nghị định số 167/2025/NĐ-CP và Thông tư số 121/2025/TT-BTC là một ví dụ. Việc hướng dẫn trước khi thông tư có hiệu lực từ ngày 1/2/2026 giúp doanh nghiệp có thời gian rà soát cách khai báo, chuẩn bị chứng từ và cập nhật quy trình nội bộ.
Với các hiệp định thương mại tự do, hướng dẫn về xuất xứ cũng giúp doanh nghiệp chủ động chuẩn bị hồ sơ để hưởng ưu đãi thuế quan khi đáp ứng điều kiện.
Mức tăng 15,3% của kim ngạch xuất nhập khẩu trong 9 tháng diễn ra trong bối cảnh công nghiệp chế biến, chế tạo, đầu tư nước ngoài và hạ tầng logistics của Hải Phòng cùng phát triển.
Trong quá trình đó, đóng góp của cải cách hải quan thể hiện ở khả năng tiếp nhận khối lượng giao dịch lớn và duy trì hoạt động thông quan trong khi tổ chức lại quy trình nghiệp vụ. Khi thủ tục được xử lý nhất quán hơn, doanh nghiệp có thêm cơ sở để bố trí phương tiện, chủ động lịch giao hàng và hạn chế chi phí phát sinh do chờ đợi.
Quy mô giao thương tăng cũng đặt ra yêu cầu kiểm soát chặt hơn tại địa bàn cảng biển. Dữ liệu hồ sơ được chuẩn hóa có thể hỗ trợ nhận diện dấu hiệu bất thường, giúp cơ quan Hải quan tập trung nguồn lực vào các lô hàng có rủi ro. Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp chấp hành tốt pháp luật được hưởng lợi khi các khâu xử lý và giám sát phối hợp thông suốt. Đây là cơ sở để tạo thuận lợi thương mại song hành với phòng, chống buôn lậu và gian lận thương mại.
Thời gian tới, Chi cục Hải quan khu vực III tiếp tục hoàn thiện quy trình thông quan tập trung, nâng chất lượng dữ liệu điện tử và tăng cường kết nối với doanh nghiệp kinh doanh cảng, kho, bãi.
Tại cửa ngõ Hải Phòng, giá trị của những thay đổi này sẽ được thể hiện qua từng lô hàng, từ khả năng theo dõi tiến độ hồ sơ đến việc phối hợp kiểm tra và đưa hàng qua khu vực giám sát. Khi các khâu vận hành đồng bộ, doanh nghiệp có thể dự báo tốt hơn thời gian giao nhận, qua đó giữ tiến độ sản xuất và thực hiện đơn hàng xuất khẩu.
