Lợi thế của doanh nghiệp bán lẻ "nội" trong cuộc đua hướng tới 547 tỷ USD vào năm 2030

Người tiêu dùng có xu hướng ưu tiên các điểm bán đáp ứng tiêu chí tiện lợi, an toàn, vệ sinh và minh bạch về nguồn gốc hàng hóa.

Doanh nghiệp nội chiếm ưu thế về độ phủ

Báo cáo ngành bán lẻ hàng tiêu dùng của SHS Research cho thấy, dù kênh truyền thống vẫn giữ vai trò lớn với hơn 1,4 triệu cửa hàng tạp hóa và khoảng 8.300 chợ trên cả nước, xu hướng thu hẹp đang diễn ra ngày càng rõ. Người tiêu dùng có xu hướng ưu tiên các điểm bán đáp ứng tiêu chí tiện lợi, an toàn, vệ sinh và minh bạch về nguồn gốc hàng hóa.

Trong bối cảnh đó, các mô hình minimart và cửa hàng tiện lợi ghi nhận tốc độ mở mới nhanh hơn nhiều so với kênh truyền thống. Trong 5 năm gần đây, nhóm cửa hàng tiện lợi và minimart, chiếm hơn 93% tổng số điểm bán của kênh bán lẻ hiện đại, đạt tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) 18,7%. Con số này phản ánh sự thay đổi rõ rệt trong thói quen mua sắm của người Việt, đặc biệt tại các khu đô thị và khu dân cư đông đúc.

Trong làn sóng mở rộng mạng lưới bán lẻ hiện đại, doanh nghiệp nội địa giữ vai trò chủ lực khi chiếm tới 81% tổng số cửa hàng. Không chỉ vượt trội về số lượng, các doanh nghiệp trong nước còn cho thấy khả năng phủ sâu vào khu dân cư, bám sát nhu cầu tiêu dùng hàng ngày của người dân.

Thực tế thị trường phản ánh rõ lợi thế này. WinCommerce, một trong những chuỗi bán lẻ lớn, đến cuối tháng 10/2025 đã đạt 4.357 cửa hàng, tăng thêm 529 cửa hàng so với cuối năm 2024. Riêng quý III/2025, doanh thu của hệ thống tăng 22,6% so với cùng kỳ, trong khi tăng trưởng doanh thu trên cùng cửa hàng đạt 10,6%, mức cao nhất từ trước đến nay.

Ở chiều tương tự, Bách Hóa Xanh ghi nhận 255 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế trong 9 tháng và kỳ vọng cả năm đạt không dưới 600 tỷ đồng. Việc chuỗi này bắt đầu mở rộng ra khu vực phía Bắc cho thấy doanh nghiệp nội không chỉ tập trung củng cố thị trường truyền thống ở miền Nam mà còn hướng tới các không gian tăng trưởng mới.

Bên cạnh các chuỗi lớn, những hệ thống như Co.opmart, Co.opXtra hay các chuỗi quy mô vừa như Lan Chi, FujiMart, BRG Mart tiếp tục bám sát khu dân cư, vận hành linh hoạt theo đặc thù từng vùng miền. Trong khi đó, các doanh nghiệp bán lẻ nước ngoài như AEON hay Central Retail vẫn giữ vai trò quan trọng ở phân khúc đại siêu thị, song xét về số lượng cửa hàng và độ phủ, vẫn thấp hơn so với nhóm doanh nghiệp nội địa.

Thị trường tiêu dùng hướng tới quy mô 85 tỷ USD

Theo TS Khúc Đại Long (Khoa Marketing, Trường Đại học Thương mại), sự phân mảnh của thị trường tạo ra môi trường cạnh tranh tương đối lành mạnh, khi mỗi mô hình bán lẻ tìm cho mình một phân khúc phục vụ riêng. Tuy nhiên, điểm chung dễ nhận thấy là lợi thế am hiểu người tiêu dùng Việt đang nghiêng về phía doanh nghiệp trong nước.

"Nếu tốc độ mở rộng mạng lưới phản ánh tăng trưởng về quy mô, thì khả năng giữ chân khách hàng lại phụ thuộc vào mức độ đáp ứng thói quen tiêu dùng vốn rất đa dạng theo vùng miền. Doanh nghiệp nội địa có lợi thế trong việc nắm bắt nhu cầu mua thực phẩm tươi theo ngày, thói quen lựa chọn thương hiệu quen thuộc, cũng như xu hướng ưu tiên hàng Việt trong nhóm hàng tiêu dùng nhanh (FMCG)", ông Long phân tích.

Thực tế cho thấy, các chuỗi bán lẻ nội dễ dàng điều chỉnh danh mục hàng hóa phù hợp từng khu vực, từ miền núi, nông thôn đến đô thị đông dân cư. Lợi thế càng thể hiện rõ tại khu vực nông thôn, nơi chiếm hơn 60% dân số và đang dần chuyển sang các tiêu chí tiêu dùng an toàn, chất lượng, có nguồn gốc rõ ràng. Đây được xem là thị trường rộng, còn nhiều dư địa để kênh bán lẻ hiện đại tiếp tục thâm nhập và phát triển.

Hiện nay, tỷ trọng bán lẻ hiện đại tại Việt Nam mới đạt khoảng 19% thị phần, thấp hơn nhiều so với mức 50 - 60% của nhiều quốc gia Đông Nam Á. Với nền tảng này, thị trường trong nước được đánh giá còn nhiều dư địa tăng trưởng trong những năm tới.

Theo SHS Research, trong quy mô toàn thị trường bán lẻ đạt 547 tỷ USD vào năm 2030, ngành hàng FMCG được dự báo đạt quy mô 85 tỷ USD. Điều này mở ra cơ hội lớn cho các mô hình siêu thị, minimart và cửa hàng tiện lợi, khi người tiêu dùng ngày càng quan tâm tới sản phẩm an toàn, rõ nguồn gốc và được kiểm soát chất lượng.

Động lực tăng trưởng còn đến từ các chính sách của Bộ Công Thương như: chương trình phát triển thị trường trong nước và kích thích tiêu dùng, cùng việc tăng cường triển khai cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” giai đoạn 2025 - 2027. Các chính sách này góp phần tạo dựng sân chơi bán lẻ phù hợp hơn cho sự tham gia và mở rộng của doanh nghiệp trong nước.

So sánh trong khu vực, SHS Research cho biết, tỷ trọng kênh bán lẻ hiện đại của Việt Nam vẫn ở mức thấp, với khoảng 81 cửa hàng trên 1 triệu dân. Trong khi đó, Malaysia đạt 322 cửa hàng, Thái Lan 367 cửa hàng và Indonesia 173 cửa hàng trên 1 triệu dân. Khoảng cách này cho thấy, thị trường bán lẻ hiện đại Việt Nam còn nhiều dư địa phát triển rất lớn trong thời gian tới, đặc biệt đối với các doanh nghiệp nội địa có lợi thế am hiểu người tiêu dùng trong nước.