 |
| Theo cơ chế quản lý thuế hiện hành, doanh nghiệp tự xác định số thuế thu nhập doanh nghiệp tạm nộp theo quý và đối chiếu với số phải nộp khi quyết toán năm. Ảnh: Thuế cơ sở 4 TP. Đà Nẵng. |
Ngưỡng 10 tỷ đồng và trường hợp loại trừ
Theo Nghị quyết số 43/2026/QH16, cá nhân cư trú có thu nhập từ kinh doanh, có mức doanh thu hằng năm của năm 2026, năm 2027 không quá 10 tỷ đồng được giảm 30% số thuế thu nhập cá nhân phải nộp.
Đối với doanh nghiệp, tổ chức được thành lập theo quy định của pháp luật Việt Nam có mức doanh thu hằng năm của năm 2026, năm 2027 không quá 10 tỷ đồng được giảm 30% số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp.
Nghị quyết số 43/2026/QH16 đồng thời quy định trường hợp loại trừ đối với doanh nghiệp được hình thành từ việc chia, tách doanh nghiệp sau ngày Nghị quyết có hiệu lực (24/8/2026), mà tổng doanh thu hằng năm của năm 2026, năm 2027 của các doanh nghiệp sau chia, tách trên 10 tỷ đồng.
Một điểm khác cần lưu ý là trường hợp doanh nghiệp đang được hưởng ưu đãi thuế theo quy định của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp hoặc các luật, nghị quyết khác của Quốc hội, số thuế thu nhập doanh nghiệp được giảm được tính trên số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp sau khi đã trừ ưu đãi thuế.
Trao đổi về vấn đề này, ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán Thuế Keytas cho biết, căn cứ vào Nghị quyết, người nộp thuế có thể được chia thành hai nhóm để xác định điều kiện giảm 30% số thuế thu nhập phải nộp.
Nhóm thứ nhất là thuế thu nhập cá nhân phải nộp từ thu nhập kinh doanh của cá nhân cư trú, bao gồm hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh. Nhóm thứ hai là thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp từ thu nhập của doanh nghiệp, tổ chức được thành lập theo quy định của pháp luật Việt Nam.
Điều kiện chung là doanh thu hằng năm không quá 10 tỷ đồng và áp dụng cho kỳ tính thuế năm 2026-2027.
Với hộ, cá nhân kinh doanh tính thuế theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu, ông Lê Văn Tuấn lưu ý, việc giảm thuế được xác định theo tỷ lệ thuế suất tùy ngành nghề. Hóa đơn, chứng từ đầu vào không ảnh hưởng đến số thuế được giảm trong trường hợp này. Người nộp thuế cần xuất hóa đơn bán ra đầy đủ khi bán hàng, cung cấp dịch vụ, không phân biệt thu tiền mặt hay chuyển khoản. Hóa đơn điện tử là cơ sở để ghi nhận doanh thu và xác định đối tượng giảm thuế.
Đối với hộ, cá nhân kinh doanh tính thuế theo tỷ lệ phần trăm trên lợi nhuận, nghĩa vụ thuế được kê khai, tạm nộp hàng quý. Khác với trường hợp tính thuế theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu, khi kê khai, tạm nộp thuế hàng quý, hộ, cá nhân kinh doanh tính thuế theo lợi nhuận không được trừ 1 tỷ đồng đầu tiên cho doanh thu tính thuế thu nhập cá nhân.
Đến thời điểm quyết toán năm, nghĩa vụ thuế được xác định lại dựa trên doanh thu và chi phí được trừ để tính lợi nhuận, từ đó xác định số thuế thu nhập cá nhân phải nộp.
Trong khi đó, nhóm doanh nghiệp cần dựa trên lợi nhuận thực tế để bảo đảm số thuế thu nhập doanh nghiệp tạm nộp của 4 quý sau khi trừ số thuế giảm 30% không thấp hơn 80% số thuế phải nộp khi quyết toán năm. Số thuế thu nhập doanh nghiệp còn phải nộp khi quyết toán năm 2026 được xác định bằng 70% số thuế phải nộp quyết toán năm 2026 trừ số thuế đã tạm nộp 4 quý trong năm.
Giảm thuế tính cho cả kỳ, doanh thu phải có căn cứ
Ở góc độ khác, theo bà Lê Yến, Giám đốc Công ty TNHH Tư vấn Thuế Hà Nội, doanh nghiệp có doanh thu không quá 10 tỷ đồng, thì số thuế thu nhập doanh nghiệp được giảm phải được xác định trên cơ sở nghĩa vụ thuế của cả kỳ tính thuế năm 2026, sau khi đã áp dụng các ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp khác theo quy định.
Tương tự, đối với hộ, cá nhân kinh doanh thuộc diện áp dụng, số thuế thu nhập cá nhân được giảm cũng cần được xác định trên cơ sở nghĩa vụ thuế của kỳ tính thuế theo quy định. Trường hợp người nộp thuế đã kê khai, tạm nộp thuế trong những tháng đầu năm 2026 trước khi Nghị quyết được ban hành thì khi xác định nghĩa vụ thuế của cả kỳ tính thuế, cần tính đến phần thuế được giảm theo chính sách mới.
Theo cơ chế quản lý thuế hiện hành, doanh nghiệp tự xác định số thuế thu nhập doanh nghiệp tạm nộp theo quý và đối chiếu với số phải nộp khi quyết toán năm. Vì vậy, chính sách giảm 30% có thể tác động trực tiếp đến việc xác định nghĩa vụ thuế của cả kỳ. Tuy nhiên, cách thể hiện cụ thể khoản giảm trong hồ sơ kê khai, quyết toán cần chờ hướng dẫn triển khai.
Nếu số thuế đã kê khai, tạm nộp cao hơn số thuế thực tế phải nộp sau khi áp dụng mức giảm 30%, phần chênh lệch cần được xử lý theo cơ chế quản lý thuế phù hợp. Theo bà Yến, đây là nội dung cần được hướng dẫn cụ thể để người nộp thuế biết chính xác phải thực hiện những bước nào và không phát sinh thêm thủ tục không cần thiết.
Bên cạnh đó, người nộp thuế cần xác định chính xác mình có thuộc đối tượng được hưởng chính sách hay không, không nên chỉ căn cứ vào doanh thu mà bỏ qua các điều kiện và trường hợp loại trừ được quy định trong Nghị quyết.
Đối với doanh nghiệp, việc xác định chính xác doanh thu của năm 2026 và năm 2027 là điểm cần đặc biệt lưu ý. Doanh nghiệp cần chuẩn bị, lưu giữ đầy đủ sổ sách, báo cáo và dữ liệu xác định tổng doanh thu từng năm; các số liệu này cần thống nhất với hóa đơn điện tử, hợp đồng, chứng từ bán hàng và chứng từ thanh toán. Với doanh nghiệp có doanh thu sát ngưỡng 10 tỷ đồng, việc kiểm soát dữ liệu doanh thu càng cần được chú trọng, bảo đảm doanh thu được ghi nhận đầy đủ, đúng thời điểm và có căn cứ.
Bà Yến cũng lưu ý doanh nghiệp phải xác định đúng số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp sau khi đã áp dụng các ưu đãi thuế khác. Mức giảm 30% được tính trên số thuế phải nộp, không phải tính trực tiếp trên doanh thu. Do đó, doanh nghiệp cần xác định thu nhập tính thuế, các ưu đãi thuế được hưởng, số thuế phải nộp sau ưu đãi và phần thuế được giảm 30%.
Với doanh nghiệp có hoạt động chia, tách, cần rà soát kỹ quy định loại trừ của Nghị quyết và lưu giữ hồ sơ liên quan để có cơ sở xác định việc đáp ứng điều kiện theo quy định.
Đối với hộ, cá nhân kinh doanh, doanh thu cần được theo dõi đầy đủ từ các kênh bán hàng, gồm bán trực tiếp, qua nền tảng số, chuyển khoản, tiền mặt và các nguồn thu khác liên quan đến hoạt động kinh doanh. Dữ liệu hóa đơn điện tử, sổ doanh thu, chứng từ bán hàng, hợp đồng, dữ liệu POS hoặc dữ liệu từ nền tảng số, sao kê tài khoản nhận tiền và các chứng từ liên quan cần được lưu giữ để có thể đối chiếu khi cần thiết.
Điểm cốt lõi, theo bà Yến, là giảm 30% được tính trên số thuế thu nhập cá nhân phải nộp từ hoạt động kinh doanh, chứ không phải giảm 30% doanh thu. Vì vậy, người kinh doanh không nên có tâm lý chỉ cần giữ doanh thu dưới ngưỡng là được hưởng chính sách. Doanh thu phải được phản ánh trung thực, đầy đủ và có khả năng kiểm chứng.
