 |
| Đông đảo doanh nghiệp xuất nhập khẩu tham dự chương trình. Ảnh: Phú Quốc |
Ghi rõ điều kiện Incoterms trong hợp đồng
Ngày 8/10/2026, tại chương trình tập huấn “Nâng cao năng lực xuất nhập khẩu thông qua thực hành Incoterms, bảo hiểm hàng hóa và mã HS” do Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP. Hồ Chí Minh (ITPC) phối hợp với Công ty TNHH Đào tạo & Xử lý nghiệp vụ Ez Mix tổ chức, các chuyên gia đã chia sẻ kiến thức chuyên môn, nâng cao năng lực hoạt động thương mại quốc tế cho các đơn vị, doanh nghiệp trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh. Đồng thời, qua các tình huống nghiệp vụ thực tế, doanh nghiệp được lưu ý những rủi ro có thể phát sinh trong quá trình ký kết và thực hiện hợp đồng ngoại thương.
Theo bà Hồ Thị Quyên, Phó Giám đốc ITPC, trong 9 tháng năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của cả nước đạt 888,02 tỷ USD, tăng 30,4% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, khu vực kinh tế trong nước mới đóng góp 19,3% trong tổng số 434,30 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu.
Thời gian qua, chính sách thuế quan tại nhiều thị trường quốc tế biến động nhanh và khó lường, bà Hồ Thị Quyên cho rằng việc nắm vững quy định và làm chủ từng khâu nghiệp vụ xuất nhập khẩu là yếu tố quan trọng để doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ, tự tin tham gia thị trường toàn cầu.
Tại chuyên đề về các Incoterms, ông Nguyễn Lý Trường An, Giám đốc Công ty TNHH Đào tạo & Xử lý nghiệp vụ Ez Mix, chuyên gia trong lĩnh vực logistics, doanh nghiệp được lưu ý Incoterms là bộ quy tắc tập quán thương mại quốc tế, không mang tính pháp lý bắt buộc. Bộ quy tắc này cũng không điều chỉnh việc chuyển giao quyền sở hữu hàng hóa, phương thức thanh toán hay chế tài xử lý vi phạm hợp đồng.
Vì vậy, khi xác lập hợp đồng ngoại thương, các bên cần dẫn chiếu đầy đủ và chính xác tên điều kiện thương mại, địa điểm giao nhận cụ thể và số hiệu phiên bản Incoterms áp dụng. Đây là những nội dung doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý để hạn chế nguy cơ phát sinh tranh chấp.
Đáng chú ý, các chuyên gia phân tích những thay đổi của Incoterms 2020 so với Incoterms 2010. Với điều kiện FCA (Giao cho người chuyên chở), hai bên có thể thỏa thuận để người mua yêu cầu hãng vận tải cấp vận đơn có ghi chú “đã bốc hàng lên tàu” cho người bán. Quy định này giúp giải quyết khâu hoàn thiện chứng từ trong trường hợp thanh toán bằng thư tín dụng (L/C).
Về nghĩa vụ bảo hiểm, Incoterms 2020 có sự phân định mức trách nhiệm phù hợp với từng loại hàng hóa. Trong đó, mức bảo hiểm tối thiểu của điều kiện CIP được nâng lên Điều khoản A (mọi rủi ro) đối với hàng công nghiệp giá trị cao, trong khi điều kiện CIF vẫn giữ Điều khoản C (mức tối thiểu) đối với hàng rời truyền thống.
Một điểm khác doanh nghiệp cần lưu ý là Incoterms 2020 thay thế điều kiện DAT bằng DPU (Giao tại địa điểm đã dỡ hàng). Theo đó, địa điểm giao nhận được mở rộng đến mọi vị trí có thể dỡ hàng, thay vì giới hạn ở bến cảng hoặc nhà ga như trước đây.
Phân loại đúng mã HS, xác định đủ phạm vi bảo hiểm
Tại chuyên đề phân loại mã HS, ông Nguyễn Lý Trường An, Giám đốc Công ty TNHH Đào tạo & Xử lý nghiệp vụ Ez Mix, chuyên gia trong lĩnh vực logistics, thủ tục hải quan, hướng dẫn doanh nghiệp áp dụng tuần tự 6 quy tắc tổng quát phân loại hàng hóa theo Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam ban hành kèm theo Thông tư số 31/2022/TT-BTC của Bộ Tài chính.
Một nguyên tắc được nhấn mạnh là hàng hóa ở dạng chưa hoàn thiện hoặc tháo rời toàn bộ (CKD), tháo rời một phần (SKD) đều phải phân loại theo mã số đúng quy định.
Đối với hàng hóa đóng bộ bán lẻ, việc áp chung một mã theo đặc tính cơ bản chỉ áp dụng khi các món hàng cùng phục vụ một mục đích cụ thể. Trường hợp sản phẩm kết hợp nhiều mặt hàng không cùng công dụng, như giỏ quà Tết hoặc hộp quà gồm bánh kẹo và rượu, doanh nghiệp phải kê khai và áp mã riêng cho từng sản phẩm thành phần.
Với linh kiện và bộ phận cấu thành của máy móc, thiết bị, doanh nghiệp cần thực hiện theo thứ tự ưu tiên. Trước hết, nếu mặt hàng có mã số định danh cụ thể trong danh mục thì áp dụng mã này. Trường hợp không có mã định danh mới xem xét phân loại vào nhóm bộ phận chuyên dụng của thiết bị.
Riêng các chi tiết có công dụng chung, có thể sử dụng cho nhiều thiết bị khác nhau, như bu lông, ốc vít bằng thép, phải phân loại theo bản chất của vật liệu cấu thành.
Đối với bảo hiểm hàng hóa trong vận tải biển, các chuyên gia lưu ý doanh nghiệp cần xác định đúng giá trị hàng hóa và phạm vi bảo hiểm trước khi tham gia bảo hiểm.
 |
| Doanh nghiệp cần nắm vững các quy định trong hoạt động ngoại thương. Ảnh: Thu Hòa |
Trên cơ sở Luật Kinh doanh bảo hiểm năm 2022 và Quy tắc quốc tế York-Antwerp, bảo hiểm được xác định là cơ chế san sẻ rủi ro trong cộng đồng thương mại, không phải công cụ sinh lợi.
Doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý trường hợp tham gia bảo hiểm dưới giá trị hàng hóa thực tế. Khi xảy ra tổn thất, doanh nghiệp bảo hiểm chỉ bồi thường theo tỷ lệ tương ứng. Ngược lại, phần kê khai vượt quá giá trị thực tế cũng không được pháp luật công nhận.
Về phạm vi bảo hiểm theo Bộ điều khoản bảo hiểm hàng hóa (ICC), các rủi ro phi hàng hải như biến động về tình hình an ninh - chính trị và đình công thuộc diện loại trừ nếu doanh nghiệp không tham gia thỏa thuận bảo hiểm riêng.
Bên cạnh đó, một số trường hợp bị loại trừ tuyệt đối cũng cần được lưu ý, gồm hành vi cố ý của chủ hàng, bao bì đóng gói không phù hợp và hao hụt tự nhiên của hàng hóa.
Qua các nội dung tập huấn, doanh nghiệp xuất nhập khẩu được lưu ý, mỗi khâu nghiệp vụ trong giao dịch quốc tế đều gắn với những rủi ro riêng. Việc xác định chính xác điều kiện giao hàng, phân loại đúng mã hàng hóa và lựa chọn phạm vi bảo hiểm phù hợp là những nội dung cần được kiểm soát ngay từ quá trình chuẩn bị và thực hiện hợp đồng ngoại thương.
