Dệt may Việt tăng sức cạnh tranh, hướng tới mục tiêu 48 tỷ USD

Phóng viên: Trong bối cảnh thị trường dệt may toàn cầu còn nhiều biến động, ngành dệt may Việt Nam vẫn duy trì được đà tăng trưởng trong 7 tháng năm 2026. Ông đánh giá thế nào về kết quả này và những yếu tố đang tạo động lực cho ngành?

Ông Trương Văn Cẩm: Năm 2026, doanh nghiệp dệt may Việt Nam phải đối mặt với khá nhiều khó khăn, từ những thay đổi trong chính sách thương mại, thuế quan của Hoa Kỳ đến xung đột địa chính trị tại Trung Đông làm chi phí logistics tăng cao. Tuy nhiên, kết quả xuất khẩu 7 tháng cho thấy, ngành dệt may vẫn duy trì được sức chống chịu và khả năng thích ứng trước những biến động toàn cầu.

Tổng kim ngạch xuất khẩu hàng dệt may của Việt Nam trong 7 tháng năm 2026 ước đạt trên 27 tỷ USD, tăng nhẹ 2,7% so với cùng kỳ năm 2025. Riêng tháng 7/2026 kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 4,67 tỷ USD, tăng 8,2% so với tháng 6 và tăng 4,3% so với cùng kỳ năm trước. So với mức tăng 1,7% trong 6 tháng đầu năm, kết quả tháng 7 cho thấy, hoạt động xuất khẩu dệt may đã có sự cải thiện.

Một tín hiệu đáng chú ý khác là xuất siêu của ngành dệt may Việt Nam sau 7 tháng năm 2026 đạt khoảng 11 tỷ USD, tăng so với mức trên 9 tỷ USD sau 6 tháng. Điều đó cho thấy, ngành dệt may vẫn khai thác tương đối tốt nguồn nguyên liệu trong nước và duy trì được đóng góp tích cực vào cán cân thương mại.

Về cơ cấu, xuất khẩu xơ sợi 7 tháng năm 2026 đạt 2,73 tỷ USD, tăng 11,3% so với cùng kỳ năm trước; vải đạt 1,76 tỷ USD, tăng 9,6%; phụ liệu dệt may đạt 929 triệu USD, tăng 11,2%. Trong khi đó, xuất khẩu hàng may mặc đạt 21,13 tỷ USD, tăng nhẹ 0,7% so với cùng kỳ.

Kết quả này cho thấy, động lực của ngành dệt may Việt Nam không chỉ nằm ở việc gia tăng sản lượng may mặc mà còn ở sự vận động của các khâu khác trong chuỗi cung ứng. Đây là cơ sở để doanh nghiệp dệt may tiếp tục nâng cao giá trị, chủ động hơn về nguyên phụ liệu và thích ứng với yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Phóng viên: Sức ép từ chính sách thuế quan mới của Hoa Kỳ đang đặt ngành dệt may Việt Nam trước một cuộc cạnh tranh quyết liệt hơn, nhất là khi một số đối thủ có lợi thế về thuế. Theo ông, đâu là thách thức lớn nhất đối với doanh nghiệp và thị phần xuất khẩu của Việt Nam?

Ông Trương Văn Cẩm: Hoa Kỳ hiện là thị trường xuất khẩu lớn nhất của dệt may Việt Nam. Trong 7 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu sang thị trường này đạt trên 10,84 tỷ USD, tăng 2% so với cùng kỳ và chiếm khoảng 40,13% tổng kim ngạch xuất khẩu toàn ngành. Vì vậy, những thay đổi trong chính sách thương mại của Hoa Kỳ có ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của doanh nghiệp.

Ông Trương Văn Cẩm, Phó Chủ tịch Thường trực kiêm Tổng thư ký VITAS. Ảnh: Trọng Nghĩa.

Điểm đáng lưu ý là Việt Nam đang chịu mức thuế 12,5% theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại Hoa Kỳ năm 1974. Trong khi đó, một số quốc gia xuất khẩu dệt may khác chỉ chịu mức 10%, thậm chí có nước có khả năng được hưởng cơ chế hạn ngạch thuế quan với mức thuế có thể về 0% đối với một số sản phẩm sử dụng đầu vào từ Hoa Kỳ.

Do đó, thách thức không đơn thuần là chênh lệch 2,5 điểm phần trăm về thuế suất. Điều đáng lo hơn là tương quan cạnh tranh về giá giữa doanh nghiệp Việt Nam với các đối thủ. Khi chi phí sản xuất và logistics tăng, phần chênh lệch thuế có thể tác động trực tiếp đến giá bán, khả năng giữ đơn hàng và thị phần xuất khẩu.

Ngoài thuế, các yêu cầu liên quan đến lao động cưỡng bức, dư thừa công suất, sở hữu trí tuệ và truy xuất nguồn gốc cũng ngày càng được chú trọng. Cuộc điều tra theo Mục 301 được tiến hành đối với 60 quốc gia, trong đó Việt Nam thuộc nhóm chịu mức thuế 12,5%.

Vì vậy, doanh nghiệp cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, dữ liệu và năng lực đáp ứng các yêu cầu của đối tác. Đồng thời, cần tăng liên kết giữa nhãn hàng và nhà sản xuất để cùng chia sẻ chi phí, rủi ro trong chuỗi cung ứng.

Tôi cho rằng, Việt Nam không nên cạnh tranh trực diện với Bangladesh, Campuchia hay những nước có lợi thế lớn về chi phí nhân công ở phân khúc giá thấp. Lợi thế của Việt Nam phải là cạnh tranh bằng chất lượng sản phẩm, khả năng đáp ứng đơn hàng có yêu cầu cao và thời gian giao hàng nhanh.

Đặc biệt, một yêu cầu không thể thiếu khác là xanh hóa và phát triển kinh tế tuần hoàn. Với các thị trường khó tính như: EU và Hoa Kỳ, đáp ứng ESG và giảm phát thải carbon đang trở thành điều kiện quan trọng để duy trì đơn hàng. Doanh nghiệp dệt may phải coi đây là một phần của năng lực cạnh tranh, chứ không chỉ là yêu cầu cần bổ sung.

Phóng viên: Mục tiêu kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 48 tỷ USD trong năm 2026 được đánh giá là khả thi. Theo ông, đâu là những giải pháp then chốt để cán đích và ông có khuyến nghị gì với doanh nghiệp nhằm tiếp tục duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu trong thời gian tới?

Ông Trương Văn Cẩm: Với kim ngạch xuất khẩu trên 27 tỷ USD đạt được sau 7 tháng, ngành dệt may Việt Nam còn cần thêm khoảng 21 tỷ USD trong 5 tháng cuối năm để hướng tới mục tiêu 48 tỷ USD. Nếu thị trường Hoa Kỳ và các thị trường lớn khác không có biến động quá lớn, cũng như tương quan cạnh tranh với các đối thủ không thay đổi bất lợi, tôi cho rằng mục tiêu này là khả thi.

Theo ông Trương Văn Cẩm, mục tiêu kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 48 tỷ USD trong năm 2026 được đánh giá là khả thi. Ảnh: Trọng Nghĩa, có sự hỗ trợ từ AI.

Để đạt được mục tiêu đề ra, trước hết doanh nghiệp dệt may phải giữ được đơn hàng hiện có, đồng thời chủ động tìm kiếm thị trường mới và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu. Đây là cách giảm sự phụ thuộc và tạo dư địa ứng phó khi một thị trường có biến động chính sách.

Cùng với đó, doanh nghiệp dệt may phải tiếp tục đầu tư nâng cao chất lượng, năng suất, nguyên phụ liệu, chuyển đổi số và xanh hóa. Không thể chỉ nhìn mục tiêu 48 tỷ USD bằng việc tăng số lượng đơn hàng; quan trọng hơn là phải nâng giá trị trong từng đơn hàng và cải thiện hiệu quả sản xuất.

Thị trường nội địa cũng cần được quan tâm đúng mức. Hiện xuất khẩu chiếm khoảng 85-87% và thị trường nội địa chỉ chiếm khoảng 13-15%. Với quy mô hơn 100 triệu dân và mức sống ngày càng cải thiện, đây vẫn là một dư địa đáng kể. Vì vậy, ngành dệt may cần phát triển bằng “hai chân”, vừa đẩy mạnh xuất khẩu, vừa khai thác tốt thị trường trong nước để tăng tính ổn định.

Bên cạnh đó, theo tôi doanh nghiệp dệt may phải chủ động thay đổi, không chờ đến khi thị trường hoặc chính sách tạo ra áp lực mới ứng phó. Cần nâng cao năng lực quản trị, đầu tư công nghệ, kiểm soát nguồn gốc nguyên liệu, đáp ứng các tiêu chuẩn về môi trường và lao động, đồng thời tăng liên kết với khách hàng và các doanh nghiệp trong chuỗi.

Mục tiêu xuất khẩu đạt 48 tỷ USD vì thế không nên nhìn đơn thuần là một mốc kim ngạch. Quan trọng hơn, đây là cơ hội để ngành dệt may Việt Nam củng cố nền tảng cho một giai đoạn phát triển có năng suất cao hơn, giá trị gia tăng tốt hơn và sức cạnh tranh bền vững hơn. Nếu doanh nghiệp đồng thời giữ được thị trường, nâng cao chất lượng và chủ động thích ứng với các chuẩn mực mới, mục tiêu năm 2026 sẽ tạo tiền đề tốt cho chặng đường tiếp theo.

Phóng viên: Trân trọng cảm ơn ông!