Xuất khẩu gạo của Việt Nam đang giảm mạnh cả về lượng lẫn giá trị khi thị trường Philippines - đối tác nhập khẩu lớn nhất của nước ta liên tục thay đổi chính sách và siết chặt nhập khẩu. Những biến động khó lường này đang đặt ngành gạo Việt Nam vào giai đoạn nhiều áp lực, đòi hỏi doanh nghiệp Việt cần thích ứng nhanh hơn.
 |
| Trong 11 tháng năm 2025, xuất khẩu gạo của Việt Nam giảm cả về lượng và giá tri so với cùng kỳ năm trước. |
Theo số liệu thống kê, trong 11 tháng năm 2025, xuất khẩu gạo của Việt Nam đạt 7,5 triệu tấn, tương ứng 3,83 tỷ USD, giảm 11,5% về lượng và giảm tới 27,7% về giá trị so với cùng kỳ năm 2024. Riêng trong tháng 11/2025, cả nước xuất khẩu 320 nghìn tấn gạo, thu về 169,8 triệu USD.
Những con số này cho thấy bức tranh không mấy khả quan của thị trường gạo thế giới trong bối cảnh nhu cầu suy yếu và cạnh tranh gay gắt giữa các quốc gia xuất khẩu.
Đáng chú ý, dù Philippines tiếp tục là thị trường lớn nhất của gạo Việt Nam, chiếm 39,8% thị phần. Gana và Bờ Biển Ngà lần lượt giữ 12,8% và 11,5%. Nhưng, giá trị xuất khẩu sang Philippines giảm tới 34,9%. Trong khi đó, Gana tăng 29,8% và Bờ Biển Ngà tăng mạnh 79,8%. Bangladesh ghi nhận mức tăng giá trị cao nhất, lên tới 155,1 lần; trái lại Malaysia giảm mạnh nhất, với mức giảm 51,3%.
Giá xuất khẩu bình quân 11 tháng năm 2025 chỉ còn 512,1 USD/tấn, giảm 18,3% so với cùng kỳ. Theo Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) cho biết: giá gạo 5% tấm đầu tháng 12 ổn định ở mức 420-440 USD/tấn, gạo Jasmine ở mức 447-451 USD/tấn. Hiệp hội dự báo xuất khẩu gạo năm 2025 chỉ đạt khoảng 8 triệu tấn, giảm 11,5% so với năm 2024, nguyên nhân chủ yếu đến từ thị trường Philippines sụt giảm mạnh.
Không chỉ có vậy, sự cạnh tranh của Thái Lan và Ấn Độ, cùng lượng tồn kho từ cuối năm 2025 và vụ Đông Xuân sắp thu hoạch, có thể tạo sức ép đáng kể lên giá gạo Việt Nam trong quý I/2026. Trong ngắn hạn, việc một số thị trường tăng nhập khẩu có thể tạo dư địa nhất định cho doanh nghiệp Việt, nhưng không đủ bù đắp sự sụt giảm mạnh từ Philippines - thị trường chiếm gần 40% lượng xuất khẩu.
Nguyên nhân lớn nhất khiến xuất khẩu gạo Việt Nam giảm mạnh năm 2025 đến từ Philippines. Quốc gia này đã hai lần gia hạn lệnh tạm ngừng nhập khẩu (kéo dài đến 31/12/2025 sau lệnh cấm 60 ngày từ 1/9) để hỗ trợ nông dân trong mùa thu hoạch.
 |
| Nguyên nhân lớn nhất khiến xuất khẩu gạo Việt Nam giảm mạnh năm 2025 đến từ Philippines. |
Bộ Nông nghiệp và Môi trường ghi nhận giá trị xuất khẩu sang thị trường này giảm 34,9% trong 11 tháng. Các số liệu cho thấy tác động mạnh từ chính sách hạn chế nhập khẩu của Philippines - thị trường vốn tiêu thụ nhiều nhất gạo Việt Nam.
Theo dự kiến, từ 1/1/2026, Philippines sẽ áp cơ chế thuế linh hoạt, thay đổi 5 điểm phần trăm theo biến động giá quốc tế, biên độ từ 15% đến 35%. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia lo ngại, việc kéo dài lệnh cấm có thể gây mất cân đối an ninh lương thực, đặc biệt khi sản xuất nội địa dễ bị ảnh hưởng bởi thời tiết cực đoan. Đồng thời, nguy cơ căng thẳng thương mại với Việt Nam không thể loại trừ nếu Philippines tiếp tục siết nhập khẩu.
VFA nhận định: việc Philippines mở cửa trong tháng 1/2026 có thể tạo cơ hội ngắn hạn, nhưng mức thuế mới và thời gian nhập khẩu ngắn sẽ ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp Việt. Do đó, ngành gạo Việt Nam cần chủ động hơn trong đa dạng hóa thị trường, nâng chất lượng và tăng khả năng chống chịu trước những thay đổi khó lường từ các đối tác nhập khẩu lớn.
