 |
| Ảnh minh họa |
Khai phá dư địa từ các thị trường mới nổi
Động lực tăng trưởng của xuất khẩu Việt Nam được thể hiện rõ qua số liệu 11 tháng năm 2025, khi tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 839,75 tỷ USD, tăng 17,2% so với cùng kỳ; trong đó xuất khẩu tăng 16,1% và xuất siêu đạt 20,53 tỷ USD.
Hoa Kỳ vẫn là thị trường xuất khẩu lớn nhất với 138,6 tỷ USD, còn Trung Quốc giữ vai trò nguồn cung chủ đạo với 167,5 tỷ USD. Bức tranh thương mại cho thấy, triển vọng tích cực nhưng đồng thời đặt ra yêu cầu cấp bách về mở rộng thị trường để giảm rủi ro phụ thuộc vào vài khu vực truyền thống.
Đặc biệt, trong bối cảnh Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) dự báo tăng trưởng thương mại toàn cầu năm 2025 chỉ đạt 0,9%, việc mở rộng không gian xuất khẩu hàng Việt càng trở nên quan trọng.
Trong số các thị trường tiềm năng, Trung Đông nổi lên như “vùng tăng trưởng mới” nhờ tổng giá trị nhập khẩu hơn 1.200 tỷ USD mỗi năm. Các nước vùng Vịnh, vốn phụ thuộc lớn vào hàng nhập khẩu, đang tăng cường tìm kiếm nguồn hàng nông sản, thủy sản, đồ gỗ và hàng tiêu dùng chất lượng cao.
Nhiều hệ thống bán lẻ lớn như: Lulu Hypermarket, Choithrams hay Citi Hypermarkets đã bày tỏ sự quan tâm mạnh mẽ đến sản phẩm Việt Nam. Sự kiện “Vietnam International Sourcing”, tổ chức liên tục ba năm tại TP. Hồ Chí Minh, tạo cầu nối quan trọng để doanh nghiệp trong nước ký kết hợp đồng dài hạn với nhà phân phối khu vực, qua đó mở ra cơ hội tăng trưởng ổn định.
Không chỉ Trung Đông, Đông Âu cũng trở thành điểm đến giàu tiềm năng với yêu cầu tiêu chuẩn phù hợp năng lực sản xuất của doanh nghiệp Việt. Tại Belarus, nhu cầu đối với thực phẩm, đồ gia dụng, dệt may hay hàng tiêu dùng nhanh tăng đều, trong khi lợi thế trung chuyển vào Liên minh Kinh tế Á - Âu giúp doanh nghiệp Việt có cửa ngõ thâm nhập sâu hơn khu vực.
Các thị trường Hungary, Bulgaria cũng ghi nhận nhu cầu tăng đối với thực phẩm, đồ uống, dinh dưỡng và gia dụng. Khi tận dụng tốt các đầu mối nhập khẩu, doanh nghiệp Việt có thể tiến sâu hơn vào thị trường Trung - Đông Âu và Balkan, nơi biên độ giá ổn định, cạnh tranh vừa phải và mức độ linh hoạt cao, tạo dư địa lớn cho hàng Việt gia tăng thị phần.
Tận dụng FTA và nâng cao năng lực đáp ứng tiêu chuẩn xanh
Chiến lược đa dạng hóa thị trường chỉ phát huy hiệu quả khi doanh nghiệp Việt song song cải thiện năng lực cạnh tranh. Theo Vụ Phát triển thị trường nước ngoài (Bộ Công Thương), mạng lưới 17 hiệp định thương mại tự do (FTA) với hơn 60 quốc gia đang tạo nền tảng vững chắc cho xuất khẩu Việt Nam.
Nhờ tận dụng tốt ưu đãi thuế quan, 11 tháng năm 2025 xuất khẩu Việt Nam tăng 17,2% và xuất siêu đạt 20,53 tỷ USD - mức tăng trưởng đáng chú ý trong bối cảnh thương mại toàn cầu biến động mạnh.
Tuy nhiên, cơ hội đi kèm thách thức khi nhiều ngành chế biến, chế tạo chủ lực của Việt Nam vẫn phụ thuộc nguyên liệu nhập khẩu, khiến khả năng đáp ứng đơn hàng số lượng lớn và tiêu chuẩn kỹ thuật cao còn hạn chế.
Một số ngành tiếp tục chịu sức ép từ các biện pháp phòng vệ thương mại, như thuế chống bán phá giá hay siết chặt quy tắc xuất xứ. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp Việt phải đầu tư mạnh vào công nghệ, chế biến sâu, cải thiện truy xuất nguồn gốc và nâng cao năng lực đáp ứng tiêu chuẩn xanh - yếu tố ngày càng được đặt lên hàng đầu tại các thị trường Hoa Kỳ, EU, Trung Đông hay Đông Âu.
Cơ quan quản lý cũng xác định rõ ưu tiên mở rộng thị trường mới như: Ấn Độ, Nga, Trung Đông và Mỹ Latinh; đồng thời thúc đẩy phát triển công nghiệp hỗ trợ để giảm phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu.
Bộ Công Thương tiếp tục triển khai các chương trình kết nối giao thương, hội chợ quốc tế và cung cấp thông tin thị trường theo hướng thực chất, hỗ trợ doanh nghiệp chủ động tìm kiếm đối tác. Công tác dự báo và cảnh báo sớm các nguy cơ phòng vệ thương mại ở thị trường trọng điểm cũng được tăng cường nhằm giảm thiểu rủi ro cho doanh nghiệp.
Ông Vũ Bá Phú, Cục trưởng Cục Xúc tiến Thương mại (Bộ Công Thương) cho biết: dù Việt Nam đã ký 17 FTA, hàng hóa Việt tại nhiều thị trường lớn vẫn chiếm tỷ trọng nhỏ. Vì vậy, xúc tiến thương mại tiếp tục tập trung vào Hoa Kỳ, EU, Canada, Trung Quốc, Trung Đông, đồng thời tăng cường kết nối doanh nghiệp Việt với các thị trường mới nổi như: UAE, Nam Á, châu Phi, Mexico…
Việc củng cố mạng lưới xúc tiến thương mại quốc gia và chuẩn hóa mô hình trung tâm xúc tiến địa phương sẽ giúp nâng cao hiệu quả khai thác FTA, hỗ trợ doanh nghiệp Việt đa dạng hóa thị trường và gia tăng kim ngạch trong những năm tới.
