Thúc đẩy xuất khẩu vì mục tiêu tăng trưởng hai con số

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc chủ trì Hội nghị.

Khơi thông động lực xuất khẩu

Hội nghị do Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc chủ trì, với sự tham dự của Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng, Thứ trưởng Bộ Công Thương Phan Thị Thắng, lãnh đạo các bộ, ngành, địa phương, hiệp hội ngành hàng, cộng đồng doanh nghiệp cùng đông đảo cơ quan báo chí, truyền thông.

Sự kiện diễn ra trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục đối mặt với nhiều biến động khó lường. Xu hướng bảo hộ thương mại, xung đột địa chính trị, biến động tỷ giá, chi phí logistics gia tăng cùng các yêu cầu ngày càng khắt khe về tiêu chuẩn xanh, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững đang tạo sức ép lớn đối với hoạt động xuất khẩu của nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Điều này đòi hỏi những giải pháp điều hành quyết liệt, linh hoạt và sự đồng hành chặt chẽ giữa cơ quan quản lý với cộng đồng doanh nghiệp.

Theo báo cáo của Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), 5 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất khẩu đạt gần 215,7 tỷ USD, tăng 19,5% so với cùng kỳ năm trước; nhập khẩu đạt gần 229,5 tỷ USD, tăng 30,8%, cán cân thương mại nhập siêu khoảng 13,8 tỷ USD.

Đến hết ngày 15/6/2026, xuất khẩu đạt 239,9 tỷ USD, tăng 21,1%; nhập khẩu đạt 256,72 tỷ USD, tăng 33,1%, đưa mức nhập siêu lên khoảng 16,8 tỷ USD. Trong đó, phần lớn kim ngạch nhập khẩu vẫn tập trung vào máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu phục vụ sản xuất, tạo nền tảng cho tăng trưởng xuất khẩu trong các tháng cuối năm.

Phát biểu khai mạc Hội nghị, Thứ trưởng Bộ Công Thương Phan Thị Thắng nhấn mạnh, xuất khẩu tiếp tục là một trong những động lực tăng trưởng chủ yếu của nền kinh tế, góp phần thúc đẩy sản xuất, tạo việc làm, ổn định kinh tế vĩ mô và nâng cao vị thế Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Phan Thị Thắng phát biểu khai mạc Hội nghị.

Theo Thứ trưởng, mặc dù phải đối mặt với nhiều biến động của kinh tế thế giới, hoạt động xuất khẩu vẫn duy trì đà tăng trưởng tích cực nhờ sự lãnh đạo, chỉ đạo sát sao của Chính phủ, sự phối hợp chủ động của các bộ, ngành, địa phương trong việc khơi thông thị trường, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và nỗ lực đổi mới, thích ứng của cộng đồng doanh nghiệp.

Thứ trưởng Phan Thị Thắng khẳng định, để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, khu vực sản xuất và xuất khẩu cần tạo ra động lực mạnh mẽ hơn thông qua đổi mới tư duy, cách tiếp cận và hành động quyết liệt của các cơ quan quản lý nhà nước, địa phương, hiệp hội ngành hàng và doanh nghiệp. Bộ Công Thương sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành liên quan để tháo gỡ khó khăn, hoàn thiện cơ chế, chính sách, đồng thời nghiên cứu xây dựng cơ chế phối hợp trong điều hành xuất nhập khẩu, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và mở rộng thị trường.

Gỡ điểm nghẽn tăng trưởng

Tại Hội nghị, đại diện các hiệp hội ngành hàng đã thẳng thắn chỉ ra những rào cản đang ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam, đồng thời đề xuất nhiều giải pháp nhằm tạo dư địa tăng trưởng mới cho các ngành xuất khẩu chủ lực.

Các đại biểu tham dự Hội nghị.

Đại diện Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), ông Nguyễn Hoài Nam, Tổng thư ký Hiệp hội cho biết, trong những tháng đầu năm 2026, xuất khẩu thủy sản tăng khoảng 17-18%, nhưng sang quý II tốc độ tăng trưởng đã chậm lại. 6 tháng đầu năm, kim ngạch đạt khoảng 5,7 tỷ USD, song mức tăng còn khoảng 11%.

Theo ông Nguyễn Hoài Nam, một trong những khó khăn lớn nhất hiện nay là chi phí logistics tăng rất nhanh. Chỉ trong thời gian ngắn giữa tháng 6, cước vận chuyển container đi Rotterdam tăng từ khoảng 5.400 USD lên 6.500 USD, còn tuyến New York tăng từ 6.500 USD lên khoảng 7.900 USD, tương đương mức tăng gần 30%. Trong khi đó, doanh nghiệp khó có thể tăng giá bán do áp lực cạnh tranh quốc tế.

Ông Nam cũng kiến nghị mở rộng hạn mức tín dụng trong giai đoạn cao điểm thu mua nguyên liệu; tiếp tục cải cách thủ tục hành chính; tháo gỡ hạn ngạch tôm trong Hiệp định VKFTA với Hàn Quốc và tăng cường nguồn lực hỗ trợ pháp lý quốc tế để doanh nghiệp chủ động ứng phó với các vụ việc phòng vệ thương mại.

Ở góc độ ngành dệt may, ông Trương Văn Cẩm, Phó Chủ tịch Thường trực kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Dệt may Việt Nam (VITAS) cho biết, năm 2025 ngành đạt kim ngạch xuất khẩu khoảng 46,2 tỷ USD. Riêng 5 tháng đầu năm 2026, kim ngạch đạt 17,8 tỷ USD, xuất siêu khoảng 7 tỷ USD, tiếp tục giữ vai trò là một trong những ngành xuất khẩu chủ lực của cả nước.

Theo ông Trương Văn Cẩm, sau hơn 25 năm phát triển, kim ngạch xuất khẩu dệt may đã tăng từ 1,96 tỷ USD năm 2001 lên 46,2 tỷ USD năm 2025, tăng hơn 23 lần. Tuy nhiên, dư địa phát triển theo chiều rộng không còn nhiều. Trọng tâm của ngành trong giai đoạn tới sẽ là nâng cao chất lượng tăng trưởng thông qua chuyển đổi số, đổi mới công nghệ, hiện đại hóa sản xuất và tăng năng suất lao động.

Đại diện VITAS kiến nghị có chính sách thu hút đầu tư vào lĩnh vực dệt, nhuộm nhằm đáp ứng quy tắc xuất xứ của CPTPP và EVFTA; đồng thời tăng cường đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, tiếp tục cải cách thủ tục đầu tư, xây dựng, phòng cháy chữa cháy, thuế và hải quan.

Đại diện Hiệp hội Logistics Việt Nam (VLA) cho rằng, trong bối cảnh các thị trường ngày càng coi trọng phát triển bền vững, logistics phải trở thành mắt xích quan trọng nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam. Hiệp hội đề nghị Chính phủ xây dựng các gói tín dụng xanh để hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư phương tiện, kho bãi và hạ tầng logistics thân thiện môi trường; thúc đẩy thực hành ESG và giảm dấu chân carbon trong chuỗi cung ứng.

Bên cạnh đó, VLA kiến nghị phát triển các giải pháp chuỗi cung ứng chuyên biệt cho nông, thủy sản khu vực Đồng bằng sông Cửu Long; đẩy mạnh chuyển đổi số, thương mại điện tử xuyên biên giới; tăng cường vận tải đa phương thức; nâng cấp tĩnh không các cầu trên tuyến đường thủy nội địa để nâng sức chở tàu từ 240 TEU lên 500-600 TEU, qua đó giảm đáng kể chi phí logistics. Hiệp hội cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải phát triển đội tàu container quốc gia nhằm giảm phụ thuộc vào cước vận tải quốc tế đang biến động mạnh.

Có thể thấy, các tham luận tại Hội nghị đều hướng tới mục tiêu chung là khơi thông mọi nguồn lực cho xuất khẩu thông qua hoàn thiện thể chế, cải cách thủ tục hành chính, nâng cao chất lượng hạ tầng logistics, mở rộng thị trường và tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do.

Với sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, sự đồng hành của Bộ Công Thương cùng tinh thần chủ động đổi mới của cộng đồng doanh nghiệp, xuất khẩu được kỳ vọng tiếp tục giữ vai trò động lực tăng trưởng quan trọng, góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, nâng cao vị thế hàng hóa Việt Nam trên thị trường toàn cầu và tạo nền tảng vững chắc cho phát triển bền vững trong giai đoạn mới.