Thị trường ví điện tử Việt Nam đang có những chuyển đổi nhất định, khi khuyến mãi dần mất vai trò dẫn dắt. Trước sức ép từ ngân hàng và yêu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng, các ví điện tử buộc phải tái cấu trúc, đầu tư công nghệ, mở rộng hệ sinh thái và gắn chặt hơn với các nhu cầu chi tiêu thiết yếu trong đời sống hàng ngày.
 |
| Hiện cả nước có gần 46 triệu ví điện tử đã được kích hoạt, trong đó hơn 30 triệu ví hoạt động thường xuyên. |
Chuyển dần từ trung gian thanh toán sang cung cấp dịch vụ tài chính số
Theo số liệu từ các báo cáo về kinh tế số, tổng giá trị giao dịch thanh toán số tại Việt Nam được ước tính đạt khoảng 178 tỷ USD vào năm 2025. Cả nước có 47 tổ chức trung gian thanh toán được cấp phép hoạt động. Số lượng ví điện tử đã được kích hoạt gần 46 triệu, trong đó hơn 30 triệu ví hoạt động thường xuyên. Tổng số dư trên các ví điện tử vượt 2.800 tỷ đồng, cho thấy mức độ phổ biến ngày càng cao của hình thức thanh toán này trong đời sống tiêu dùng.
Tuy nhiên, thị phần lại tập trung chủ yếu vào một số ví dẫn đầu như MoMo, ZaloPay, ShopeePay và VNPay. Các ví quy mô nhỏ gặp nhiều khó khăn trong việc mở rộng tệp khách hàng cũng như duy trì tần suất sử dụng. Sự phân hóa rõ rệt khiến thị trường bước vào giai đoạn sàng lọc mạnh mẽ.
Không chỉ cạnh tranh lẫn nhau, các ví điện tử còn chịu áp lực lớn từ hệ thống ngân hàng. Mobile Banking phát triển nhanh, cùng với việc chuẩn VietQR được phổ cập rộng rãi, đang giúp các ngân hàng từng bước giành lại thị phần thanh toán bán lẻ. Trong bối cảnh này, nếu không thay đổi mô hình hoạt động, vai trò của ví điện tử có nguy cơ bị thu hẹp.
Trước sức ép cạnh tranh, nhiều ví điện tử đang chuyển dịch từ vai trò trung gian thanh toán đơn thuần sang cung cấp các dịch vụ tài chính số có chiều sâu hơn. Mục tiêu không chỉ là giữ chân người dùng, mà còn trở thành công cụ gắn bó thường xuyên với hoạt động tiêu dùng và quản lý tài chính cá nhân.
MoMo lựa chọn hướng đi định vị là trợ thủ tài chính với trí tuệ nhân tạo (AI). Nền tảng này ứng dụng AI để phân tích hành vi chi tiêu, hỗ trợ quản lý tài chính cá nhân và gợi ý các dịch vụ phù hợp với từng nhóm người dùng. Cách tiếp cận này nhằm giúp người dùng sử dụng ví điện tử như một công cụ hỗ trợ ra quyết định tài chính, thay vì chỉ dừng lại ở chức năng quét mã thanh toán.
ShopeePay tận dụng lợi thế từ hệ sinh thái thương mại điện tử. Việc gắn chặt với sàn Shopee giúp ví này tiếp cận trực tiếp nhóm khách hàng trẻ, có tần suất mua sắm trực tuyến cao. Song song đó, ShopeePay mở rộng hợp tác với các ngân hàng như Techcombank để đa dạng hóa dịch vụ. Đáng chú ý, tính năng mua trước trả sau được đẩy mạnh, tạo ra chu trình khép kín từ tiêu dùng, thanh toán đến hỗ trợ tài chính vi mô ngay trên nền tảng mua sắm.
ZaloPay theo đuổi mô hình nền tảng thanh toán đa năng, tích hợp sâu vào hệ sinh thái Zalo. Người dùng có thể chuyển tiền, thanh toán hóa đơn, mua sắm ngay trong quá trình trò chuyện, giảm bớt các thao tác trung gian. Việc gắn thanh toán với giao tiếp hàng ngày giúp ZaloPay duy trì tần suất sử dụng ổn định, đặc biệt trong nhóm người dùng phổ thông.
Theo đánh giá của các chuyên gia, điểm chung của các ví điện tử hiện nay là nỗ lực bao phủ toàn bộ hành trình tiêu dùng của người dùng. Từ chi trả sinh hoạt, mua sắm, di chuyển, giải trí cho đến các dịch vụ tài chính như bảo hiểm, đầu tư quy mô nhỏ, ví điện tử đang được định hình như một cổng tiêu dùng số. Các chương trình khuyến mãi cũng được điều chỉnh, tập trung vào nhóm dịch vụ thiết yếu thay vì ưu đãi dàn trải như giai đoạn trước.
Song song với cuộc đua công nghệ, thị trường tiêu dùng thiết yếu trên nền tảng số cũng đã và đang tạo ra nhiều áp lực cạnh tranh. Số liệu của nền tảng tổng hợp và khai thác dữ liệu thông tin Metric.vn cũng cho thấy, nhu cầu đi chợ online tăng nhanh đã kéo theo sự tham gia của hàng loạt nền tảng.
GrabMart định vị là siêu thị cấp tốc, tập trung vào tốc độ giao hàng từ 15-30 phút. ShopeeFood/Mart và BeFood mở rộng danh mục hàng hóa tiêu dùng hàng ngày, trong khi TikTok Shop tạo sức hút nhờ mô hình shoppertainment (kết hợp mua sắm và giải trí qua livestream).
Các ví điện tử không đứng ngoài xu hướng này. MoMo và ZaloPay tích cực hợp tác với các chuỗi bán lẻ lớn như Co.opmart, WinMart để tích hợp thanh toán cho đơn hàng nhu yếu phẩm. Việc gắn ví điện tử với hoạt động mua sắm hàng ngày giúp các nền tảng này duy trì tần suất sử dụng cao, biến ví thành một phần quen thuộc trong đời sống tiêu dùng đô thị.
Hướng tới nền tảng tài chính tích hợp
Theo TS Võ Thy Trang (Khoa Kinh tế, Học viện Tài chính), tương lai của ví điện tử phụ thuộc lớn vào khả năng nắm bắt và ứng dụng công nghệ. AI được kỳ vọng tiếp tục đóng vai trò trung tâm trong việc cá nhân hóa trải nghiệm, tự động hóa các tác vụ tài chính và hỗ trợ chăm sóc khách hàng. Chuẩn VietQR giúp tăng tính liên thông giữa ví và ngân hàng, giảm rào cản trong thanh toán.
Cùng với đó, yêu cầu về an ninh, an toàn giao dịch ngày càng cao. Quy định xác thực sinh trắc học đối với các giao dịch trên 10 triệu đồng đặt ra yêu cầu mới cho các ví điện tử. Để đáp ứng, nhiều nền tảng đang đẩy mạnh ứng dụng eKYC, token hóa dữ liệu và các giải pháp bảo mật nhằm hạn chế rủi ro gian lận trong thanh toán điện tử.
Dù dư địa phát triển vẫn còn lớn, đặc biệt tại khu vực nông thôn và nhóm khách hàng trẻ như Gen Z, các ví điện tử vẫn đối mặt với bài toán hiệu quả kinh doanh. Sau nhiều năm chi mạnh cho khuyến mãi và mở rộng thị phần, biên lợi nhuận từ hoạt động thanh toán vẫn ở mức thấp, trong khi chi phí vận hành, đầu tư công nghệ và bảo mật ngày càng gia tăng.
Theo TS Võ Thy Trang, thị trường ví điện tử Việt Nam đang chuyển từ giai đoạn thử nghiệm sang giai đoạn trưởng thành và sàng lọc. Trong bối cảnh đó, các ví điện tử cần vượt ra khỏi vai trò công cụ thanh toán đơn thuần, hướng tới mô hình nền tảng tài chính tích hợp, gắn chặt hơn với nhu cầu tiêu dùng và thương mại điện tử của người dân trong nền kinh tế số.
