Bộ Khoa học và Công nghệ vừa ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về dịch vụ chứng thực thông điệp dữ liệu, thiết lập khung tiêu chuẩn kỹ thuật thống nhất cho giao dịch điện tử. Quy chuẩn được kỳ vọng sẽ góp phần giảm rủi ro pháp lý và kỹ thuật cho thương mại điện tử (TMĐT) và các giao dịch số.
 |
| Đối với TMĐT, Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia là cơ sở quan trọng để hạn chế rủi ro tranh chấp, gian lận, đồng thời tăng mức độ an toàn và minh bạch trong môi trường kinh doanh trực tuyến. |
Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành Thông tư số 53/2025/TT-BKHCN, quy định Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về yêu cầu đối với dịch vụ chứng thực thông điệp dữ liệu (QCVN 139:2025/BKHCN).
Thông tư có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, nhằm cụ thể hóa Luật Giao dịch điện tử năm 2023 và hoàn thiện khung pháp lý, kỹ thuật cho các dịch vụ tin cậy trong nền kinh tế số.
Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, việc ban hành QCVN 139:2025/BKHCN tạo ra khuôn khổ thống nhất về tiêu chuẩn kỹ thuật, an toàn thông tin và quy trình vận hành, làm cơ sở cho hoạt động cung cấp dịch vụ chứng thực thông điệp dữ liệu tại Việt Nam.
QCVN 139:2025/BKHCN quy định chi tiết các yêu cầu kỹ thuật cốt lõi, bao gồm hệ thống kỹ thuật, bảo đảm an toàn thông tin, quy trình cung cấp dịch vụ, kiểm soát vận hành, quản lý rủi ro và lưu trữ dữ liệu. Mục tiêu xuyên suốt là bảo đảm tính toàn vẹn, xác thực, không thể chối bỏ và bảo mật của thông điệp dữ liệu trong suốt vòng đời giao dịch điện tử.
Về bản chất, chứng thực thông điệp dữ liệu là dịch vụ cung cấp bằng chứng pháp lý cho việc gửi, nhận và tồn tại của thông điệp điện tử trong môi trường số. Dịch vụ này giúp xác nhận thông điệp không bị sửa đổi, mất mát hoặc can thiệp trái phép trong quá trình truyền tải.
Trong thực tiễn, đây là yếu tố đặc biệt quan trọng đối với các giao dịch TMĐT, nhất là hợp đồng điện tử, hóa đơn điện tử, thanh toán trực tuyến, logistics và TMĐT xuyên biên giới.
QCVN 139:2025/BKHCN áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân tham gia cung cấp dịch vụ chứng thực thông điệp dữ liệu tại Việt Nam, ngoại trừ các dịch vụ chuyên dùng cho công vụ.
Các đơn vị cung cấp dịch vụ có trách nhiệm tuân thủ đầy đủ các yêu cầu về kỹ thuật, quy trình vận hành, bảo đảm an toàn thông tin, quản lý rủi ro, lưu trữ hồ sơ và sẵn sàng cung cấp dữ liệu phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát của cơ quan quản lý nhà nước khi được yêu cầu.
Việc quy định rõ ràng các yêu cầu này không chỉ nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ, mà còn góp phần thiết lập kỷ cương thị trường dịch vụ tin cậy số. Đối với TMĐT, đây là cơ sở quan trọng để hạn chế rủi ro tranh chấp, gian lận, phủ nhận giao dịch, đồng thời tăng mức độ an toàn và minh bạch trong môi trường kinh doanh trực tuyến.
Trong bối cảnh TMĐT phát triển nhanh, đặc biệt là giao dịch xuyên biên giới, việc Việt Nam ban hành QCVN 139:2025/BKHCN cũng thể hiện nỗ lực tiệm cận thông lệ quốc tế. Nhiều khu vực kinh tế lớn như Liên minh châu Âu đã sớm xây dựng khung pháp lý cho dịch vụ tin cậy số, điển hình là Quy định eIDAS. Quy chuẩn mới của Việt Nam được kỳ vọng sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc kết nối, công nhận và triển khai các giao dịch điện tử quốc tế.
QCVN 139:2025/BKHCN đồng thời đặt ra yêu cầu để các doanh nghiệp công nghệ, tổ chức cung cấp dịch vụ chứng thực thông điệp dữ liệu đầu tư bài bản hơn vào hạ tầng kỹ thuật, an toàn thông tin và quản trị vận hành. Điều này góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, uy tín của doanh nghiệp cung cấp dịch vụ, cũng như củng cố niềm tin của các sàn TMĐT, người bán và người tiêu dùng.
Việc chuẩn hóa dịch vụ chứng thực thông điệp dữ liệu được xem là một mắt xích quan trọng trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia. Trong bối cảnh Luật Giao dịch điện tử 2023 đã có hiệu lực, QCVN 139:2025/BKHCN tạo nền tảng kỹ thuật cần thiết để bảo đảm tính an toàn, hợp pháp và tin cậy của các giao dịch TMĐT trong giai đoạn tới.
