Số hóa ghi nhãn: “Chìa khóa” minh bạch chuỗi cung ứng

Hộ chiếu số sản phẩm thay thế nhãn điện tử

Điểm nhấn mang tính đột phá nhất của Nghị định số 37/2026/NĐ-CP nằm ở việc chính thức hóa và khuyến khích áp dụng hình thức ghi nhãn điện tử cùng hộ chiếu số của sản phẩm. Quy định mới cho phép tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh có thể sử dụng hộ chiếu số để thay thế hoàn toàn cho nhãn điện tử trong trường hợp hộ chiếu số chứa đựng đầy đủ các nội dung ghi nhãn bắt buộc theo quy định.

Hộ chiếu số không đơn thuần là một mã QR tĩnh mà là một hệ sinh thái dữ liệu điện tử toàn diện, bao gồm mã số định danh sản phẩm toàn cầu, thông tin chi tiết về đơn vị sản xuất, chứng nhận hợp chuẩn hợp quy và các cảnh báo an toàn.

Sự thay đổi này giải quyết triệt để bài toán về không gian hiển thị trên bao bì đối với các hàng hóa có kích thước nhỏ, vốn là trở ngại lớn trong việc truyền tải thông tin đầy đủ đến người tiêu dùng.

Công chức Hải quan cửa khẩu Chi Ma (Chi cục Hải quan khu vực VI) kiểm tra hàng hóa nhập khẩu. Ảnh: H.Nụ

Nghị định số 37/2026/NĐ-CP cũng linh hoạt cho phép ghi nhãn trực tiếp trên bao bì đối với nhóm hàng đặc thù này, tạo điều kiện tối đa cho doanh nghiệp trong khâu thiết kế mẫu mã sản phẩm. Song song đó, việc chuẩn hóa cách thể hiện thông tin xuất xứ và cho phép viết tắt tên nước xuất xứ theo tiêu chuẩn quốc tế giúp đồng bộ hóa dữ liệu giao thương.

Dữ liệu truy xuất nguồn gốc trong hệ thống hiện nay bắt buộc phải đảm bảo tính liên kết xuyên suốt từ tên sản phẩm, hình ảnh, số lô, mẻ đến hạn sử dụng, được lưu trữ và chia sẻ thông qua các nền tảng công nghệ hiện đại như mã hai chiều dạng ma trận dữ liệu (Datamatrix), công nghệ nhận dạng bằng tần số vô tuyến (RFID), công nghệ giao tiếp trường gần (NFC) và các công nghệ phù hợp khác.

Tại hội thảo giới thiệu những điểm mới Nghị định số 37/2026/NĐ-CP do Cục Hải quan tổ chức chiều 20/3/2026, đại diện Ban Quản lý giám sát về hải quan (Cục Hải quan) khẳng định những quy định mới này sẽ tạo ra sự cộng hưởng mạnh mẽ, giúp doanh nghiệp tối ưu hóa quy trình xuất nhập khẩu đồng thời hỗ trợ cơ quan quản lý ngăn chặn gian lận thương mại hiệu quả hơn.

Nâng cao vai trò giám sát của cơ quan Hải quan tại cửa khẩu

Trong cấu trúc quản trị mới theo Nghị định số 37/2026/NĐ-CP, cơ quan Hải quan đóng vai trò là mắt xích then chốt trong việc kiểm soát dòng chảy hàng hóa dựa trên nền tảng định danh số. Việc áp dụng nhãn điện tử và hộ chiếu số giúp cơ quan Hải quan rút ngắn đáng kể thời gian thông quan thông qua việc quét mã định danh duy nhất của sản phẩm, đối chiếu dữ liệu tức thời với Cổng thông tin truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa quốc gia thay vì phải kiểm tra thủ công các nhãn mác vật lý dễ bị làm giả.

Sự kết nối dữ liệu giữa doanh nghiệp và cơ quan quản lý cho phép lực lượng chức năng thực hiện phân tích rủi ro dựa trên dữ liệu lớn (Big Data) và trí tuệ nhân tạo (AI), từ đó nhận diện nhanh chóng các lô hàng có dấu hiệu gian lận về nguồn gốc hoặc vi phạm các tiêu chuẩn chất lượng ngay tại cửa khẩu.

Đại diện Ban Quản lý giám sát về hải quan nhấn mạnh, việc cơ quan Hải quan ban hành Sổ tay nghiệp vụ kiểm tra xuất xứ theo Quyết định số 2088/QĐ-CHQ kết hợp với các quy định mới tại Nghị định số 37/2026/NĐ-CP sẽ tạo ra một quy trình kiểm soát khép kín và minh bạch. Cơ quan Hải quan không chỉ thực hiện chức năng hậu kiểm mà còn phối hợp chặt chẽ với Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Công an trong việc vận hành nền tảng quốc gia về định danh và xác thực sản phẩm.

Sự hiệp lực này đảm bảo mỗi mặt hàng khi lưu thông đều có một “hồ sơ số” trung thực và cập nhật kịp thời, giúp loại bỏ các rủi ro về hàng giả, hàng nhái. Việc triển khai lộ trình áp dụng hộ chiếu số cho từng nhóm hàng cụ thể sẽ giúp doanh nghiệp Việt Nam nâng cao giá trị gia tăng, bởi thông tin minh bạch và khả năng truy xuất nguồn gốc chuẩn 100% chính là tấm thẻ thông hành quan trọng nhất để hội nhập sâu rộng vào chuỗi giá trị toàn cầu.