Sàn tăng phí, áp lực bủa vây người bán nhỏ lẻ

Việc các sàn TMĐT tăng phí ngay thời điểm sức mua chưa thực sự phục hồi đang tạo áp lực rất lớn đối với nhà bán hàng.

Phí sàn leo thang, lợi nhuận teo tóp

Ngày 15/12, Shopee thông báo, từ ngày 29/12/2025 sẽ điều chỉnh một số loại phí trên nền tảng. Theo đó, mức phí cố định đối với nhà bán tăng từ 1 - 3%, tùy theo ngành hàng và mô hình gian hàng. Riêng với một số ngành tiêu dùng nhanh như sắc đẹp, áp dụng cho nhà bán không thuộc Shopee Mall, phí cố định được điều chỉnh từ 11,78% lên 14%.

Cùng với đó, gói dịch vụ Voucher Xtra cũng tăng thêm 1 - 1,5% đối với các nhà bán tham gia. Mức phí mới là 4% trên giá trị mỗi sản phẩm, tối đa 50.000 đồng/sản phẩm, áp dụng cho tất cả ngành hàng. Một số sản phẩm thuộc nhóm nhà cửa, đời sống do nhà bán Shopee Mall kinh doanh cũng chịu mức phí cố định mới, tăng từ khoảng 8,5% - 14,2% lên 11,5% - 16,1%.

Ngoài điều chỉnh phí, Shopee cho biết nền tảng sẽ cập nhật chính sách đồng tài trợ mã ưu đãi, đồng thời thay đổi ngân sách tối thiểu hàng ngày đối với các hình thức dịch vụ hiển thị. Đại diện Shopee khẳng định, việc điều chỉnh nhằm tiếp tục nâng cấp công cụ, dịch vụ và các chương trình hỗ trợ bán hàng, qua đó cải thiện hiệu quả vận hành và kết quả kinh doanh của nhà bán trên sàn.

Tuy nhiên, với nhiều tiểu thương, việc tăng phí ngay thời điểm sức mua chưa thực sự phục hồi đang tạo áp lực rất lớn.

Chị Nguyễn Thanh Hằng, người bán quần áo online tại Hà Nội, chia sẻ: Phí sàn tăng trong khi giá chạy quảng cáo cũng tăng mạnh, hàng tồn nhiều hơn vì sức mua chậm. Một đơn hàng lời được vài nghìn đồng, bây giờ phí đội lên nữa thì gần như không còn lợi nhuận. “Tôi đang phải tính chuyện chuyển dần sang TikTok livestream hoặc bán trên Facebook để giảm phụ thuộc vào phí sàn”, chị Hằng dự định.

Cùng tâm trạng, anh Đỗ Mạnh Linh, kinh doanh phụ kiện điện thoại trên sàn TMĐT cho biết, mỗi đơn hàng chỉ tăng thêm vài trăm đồng phí tưởng như không đáng kể, nhưng với vài trăm đơn mỗi ngày, tổng chi phí cuối tháng đội lên rất lớn. “Tăng phí, nhưng nếu sàn không có chính sách hỗ trợ shop nhỏ thì sớm muộn gì cũng có nhiều nhà bán hàng bỏ cuộc”, anh Linh nói.

Không chỉ phí sàn, nhiều tiểu thương còn đối mặt với chi phí giao hàng, bao bì, kho bãi và quảng cáo đồng loạt tăng. Một số người bán cho biết biên lợi nhuận hiện đã giảm tới 40% so với năm ngoái. Dù vậy, Shopee vẫn được xem là kênh mang lại lượng đơn hàng ổn định nhất, khiến nhiều nhà bán buộc phải tối ưu vận hành, canh thời điểm chạy khuyến mãi và đẩy mạnh livestream để bù chi phí.

Trước Shopee, TikTok Shop cũng đã thông báo tăng phí sàn và áp dụng thêm “phí xử lý đơn hàng” 3.000 đồng cho mỗi đơn giao thành công, không hoàn lại kể cả khi đơn bị trả hoặc hoàn tiền. Với những đơn hàng giá trị trung bình, tổng phí mà nhà bán phải trả cho sàn chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong doanh thu.

Nhà bán hàng thích nghi bằng cách nào?

Những động thái tăng phí diễn ra trong bối cảnh TMĐT Việt Nam tiếp tục duy trì đà tăng trưởng cao. Theo số liệu Bộ Công Thương, dự kiến năm 2025, thị trường TMĐT sẽ vượt mốc 30 tỷ USD, chiếm khoảng 10% tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng cả nước.

Ông Nguyễn Hữu Tuấn, Giám đốc Trung tâm Phát triển TMĐT và Công nghệ số (eComDX - Bộ Công Thương) cho biết, Việt Nam hiện là một trong những thị trường tăng trưởng nhanh nhất Đông Nam Á, cùng với Indonesia và Thái Lan. Tuy nhiên, quy mô mở rộng nhanh cũng kéo theo cuộc đua đầu tư khốc liệt giữa các nền tảng, từ hạ tầng công nghệ, dữ liệu, logistics đến thuật toán và công cụ hiển thị.

Bên cạnh đó, sự thay đổi hành vi tiêu dùng, đặc biệt ở nhóm Gen Z, đang thúc đẩy các hình thức mua sắm gắn với giải trí như livestream, video tương tác và gamification (trò chơi hoá). Điều này buộc các sàn phải chi nhiều hơn để duy trì mức độ tương tác và giữ chân người dùng. Sự phát triển của các mô hình kinh doanh mới như D2C (trực tiếp đến người tiêu dùng), dropshipping (bán hàng bỏ quan khâu vận chuyển) hay du lịch trực tuyến cũng làm gia tăng yêu cầu về hệ sinh thái dịch vụ.

Một yếu tố khác tác động đến chính sách phí là Luật TMĐT vừa được Quốc hội thông qua ngày 10/12, với các yêu cầu cao hơn về trách nhiệm nền tảng, bảo vệ người tiêu dùng và minh bạch giao dịch, đồng nghĩa chi phí tuân thủ tăng lên.

Theo các chuyên gia, việc sàn TMĐT tăng phí là xu hướng khó tránh. TS Khúc Đại Long (Khoa Marketing, Đại học Thương mại) cho rằng, trong bối cảnh này, tiểu thương cần thích nghi bằng cách tái cấu trúc sản phẩm, ưu tiên mặt hàng có biên lợi nhuận cao và tối ưu vận hành.

Ông Lê Hải Vũ, CEO Velasboost, nhận định mức phí cơ bản trên nhiều nền tảng hiện đã tiệm cận 20%, khiến lợi nhuận nhà bán bị bào mòn đáng kể. “Nếu áp lực cạnh tranh ngày càng gay gắt và lợi nhuận giảm sâu, nhiều nhà bán hàng nhỏ sẽ dần rút lui”, ông Vũ nói và cho rằng việc tăng phí phản ánh giai đoạn các sàn chuyển sang ưu tiên hiệu quả và phát triển bền vững.