 |
| Ông Nguyễn Tiến Minh, Phó trưởng Thuế TP. Hà Nội chia sẻ tại Hội thảo ngày 6/8 tại Hà Nội. Ảnh: HQ. |
Hơn 206.000 chủ thể TMĐT đã được đưa vào diện quản lý
Tại Hội thảo “Quản trị rủi ro thuế trên sàn thương mại điện tử” do Hội Tư vấn Thuế Việt Nam và Tạp chí Tài chính doanh nghiệp phối hợp tổ chức ngày 6/8, ông Nguyễn Tiến Minh, Phó trưởng Thuế TP. Hà Nội cho biết, sau khi triển khai Đề án 06 của Chính phủ và Chỉ thị số 18/CT-TTg, ngành Thuế đã chuyển mạnh từ phương thức quản lý thủ công sang quản trị dựa trên dữ liệu định danh, dữ liệu giao dịch, hóa đơn điện tử và dòng tiền; lấy cơ sở dữ liệu làm nền tảng, hỗ trợ người nộp thuế là trọng tâm và quản trị rủi ro là phương thức quản lý chủ đạo.
Nhờ đó, phạm vi quản lý đối với hoạt động TMĐT được mở rộng nhanh chóng. Đến nay, Thuế TP. Hà Nội đã đưa 206.272 tổ chức, doanh nghiệp, hộ và cá nhân kinh doanh có hoạt động TMĐT vào diện quản lý, tăng gần 3 lần so với năm 2024 và khoảng 4,8 lần so với năm 2023.
Hiệu quả quản lý cũng được phản ánh qua tốc độ tăng thu ngân sách từ hoạt động TMĐT. Năm 2025, số thu từ lĩnh vực này đạt gần 52.000 tỷ đồng, tăng 22,3% so với năm trước, tương đương khoảng 21,6% tổng số thu từ hoạt động sản xuất, kinh doanh trên địa bàn thành phố. Mặc dù chỉ chiếm khoảng 8,6% dân số và 12,3% quy mô nền kinh tế cả nước, Hà Nội lại đóng góp khoảng 17,4% tổng số thu thuế TMĐT toàn quốc.
Riêng 6 tháng đầu năm 2026, số thu từ TMĐT đạt 24.718 tỷ đồng, tăng 21,7% so với cùng kỳ năm trước; trong đó số do Thuế TP. Hà Nội trực tiếp quản lý đạt 19.944 tỷ đồng. Đáng chú ý, nhóm doanh nghiệp kinh doanh trên các nền tảng mạng xã hội nộp 5.982 tỷ đồng, tăng tới 56,8%, phản ánh xu hướng dịch chuyển mạnh của hoạt động kinh doanh sang mạng xã hội và livestream.
Theo ông Nguyễn Tiến Minh, kết quả trên có được nhờ việc ngành Thuế từng bước xây dựng hệ sinh thái dữ liệu kết nối giữa cơ quan quản lý nhà nước, sàn TMĐT, nền tảng số, ngân hàng, tổ chức trung gian thanh toán và các đơn vị logistics. Trên nền tảng đó, cơ quan Thuế đã đưa vào vận hành cơ sở dữ liệu TMĐT phục vụ định danh, phân loại và đối chiếu; đồng thời ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong phân tích, dự báo rủi ro và hỗ trợ người nộp thuế.
Quản lý dựa trên dữ liệu cũng giúp cơ quan Thuế chuyển từ kiểm tra diện rộng sang kiểm tra theo dấu hiệu rủi ro. Đến hết năm 2025, Thuế TP. Hà Nội đã kiểm tra 1.683 tổ chức, cá nhân thuộc các lĩnh vực rủi ro cao, tăng thu 352 tỷ đồng.
Riêng chuyên đề rà soát dữ liệu COD, hóa đơn đầu vào và dòng tiền đã tăng thu hơn 1.237 tỷ đồng; lũy kế đến ngày 30/6/2026, số tăng thu từ chuyên đề này đạt trên 1.956 tỷ đồng.
Đối với các trường hợp có dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng, cơ quan thuế đã phối hợp với Công an TP. Hà Nội xác minh, xử lý theo quy định.
Tuy nhiên, theo đại diện Thuế TP. Hà Nội, đây chỉ là số ít trường hợp. Với đa số người nộp thuế chấp hành tốt nghĩa vụ thuế, mục tiêu của cơ quan thuế vẫn là đồng hành, hướng dẫn và hỗ trợ để người nộp thuế thực hiện đúng quy định ngay từ đầu.
5 rủi ro người kinh doanh TMĐT cần chủ động phòng ngừa
Từ thực tiễn quản lý, Thuế TP. Hà Nội cho biết phần lớn rủi ro trong thực hiện nghĩa vụ thuế hiện nay không xuất phát từ hành vi cố tình trốn thuế mà do người nộp thuế chưa cập nhật kịp chính sách trong khi hoạt động kinh doanh trên nền tảng số thay đổi rất nhanh.
 |
| Ảnh: Minh họa, hỗ trợ bởi AI. (Thực hiện: HQ). |
Vì vậy, việc nhận diện sớm các rủi ro sẽ giúp hộ, cá nhân kinh doanh giảm chi phí tuân thủ và hạn chế những sai sót phát sinh.
Theo ông Nguyễn Tiến Minh, rủi ro đầu tiên là chưa cập nhật kịp chính sách thuế, dẫn đến xác định sai nghĩa vụ thuế ngay từ đầu.
Ngoài ra, rủi ro về dòng tiền hiện là vấn đề phổ biến nhất khi nhiều hộ kinh doanh vẫn sử dụng chung tài khoản ngân hàng cho hoạt động kinh doanh và chi tiêu cá nhân hoặc không tách bạch giữa hộ kinh doanh với doanh nghiệp.
Cơ quan Thuế không mặc nhiên coi mọi khoản tiền chuyển vào tài khoản là doanh thu chịu thuế, mà việc xác định doanh thu luôn căn cứ vào bản chất của từng giao dịch.
Tuy nhiên, việc không tách bạch dòng tiền sẽ khiến người nộp thuế mất nhiều thời gian giải trình, cung cấp hồ sơ khi phát sinh kiểm tra; trường hợp phân bổ doanh thu nhằm giữ từng chủ thể dưới ngưỡng chịu thuế hoặc chuyển doanh thu sang chủ thể có mức thuế suất thấp hơn còn có thể bị xem xét xử lý theo quy định của pháp luật.
Ba nhóm rủi ro còn lại gồm hóa đơn điện tử, lưu trữ hồ sơ, chứng từ và kê khai thuế. Theo cơ quan Thuế, nhiều hộ, cá nhân kinh doanh vẫn chưa xác định đúng trường hợp phải lập hóa đơn, lập hóa đơn không đúng thời điểm hoặc không có hóa đơn đầu vào để chứng minh nguồn gốc hàng hóa.
Bên cạnh đó, việc không lưu giữ đầy đủ hồ sơ, chứng từ không chỉ gây khó khăn trong quản trị kinh doanh mà còn có thể làm mất quyền lợi về thuế, như không đủ căn cứ để đề nghị hoàn thuế đối với số thuế đã được sàn TMĐT khấu trừ.
Đối với kê khai thuế, đại diện Thuế TP. Hà Nội cho rằng, đây là hệ quả của bốn nhóm rủi ro trước đó, với những lỗi phổ biến như bỏ sót doanh thu từ nhiều kênh bán hàng, kê khai chậm hoặc kê khai sai kỳ tính thuế.
Để hạn chế các rủi ro này, Thuế TP. Hà Nội khuyến nghị hộ, cá nhân kinh doanh thường xuyên cập nhật chính sách mới; tổng hợp đầy đủ doanh thu từ tất cả các kênh bán hàng; lưu giữ hóa đơn, chứng từ; tách bạch tài khoản kinh doanh với tài khoản cá nhân và phân định rõ giữa hộ kinh doanh với doanh nghiệp nếu cùng một người điều hành.
Thời gian tới, Thuế TP. Hà Nội sẽ tiếp tục ưu tiên hướng dẫn, hỗ trợ người nộp thuế và hoàn thiện các công cụ số, quản lý theo rủi ro.
Mục tiêu không chỉ là nâng cao hiệu quả quản lý mà còn giúp người kinh doanh thực hiện đúng, đủ nghĩa vụ thuế ngay từ đầu, góp phần xây dựng môi trường kinh doanh số minh bạch, bình đẳng và phát triển bền vững.
