Ngành nội thất gỗ Việt Nam đang dần gỡ 'mác gia công'

Các doanh nghiệp đang làm chủ công nghệ thiết kế, sản xuất gỗ trọn gói. Ảnh: L.T

Dành lại “sân chơi” cho các doanh nghiệp sản xuất tại Việt Nam

Theo Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TP. Hồ Chí Minh (HAWA), với tổng kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ năm 2025 vượt mốc 17 tỷ USD, Việt Nam tiếp tục giữ vị thế nhóm dẫn đầu thế giới. Tuy nhiên, trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, thách thức không còn nằm ở sản lượng mà ở giá trị gia tăng, năng lực sáng tạo và mức độ tuân thủ quốc tế, hướng đến hiện thực hóa mục tiêu đưa xuất khẩu ngành gỗ tiến tới mốc 20 tỷ USD trong năm 2026.

Ông Phùng Quốc Mẫn, Chủ tịch HAWA cho biết, biến động địa chính trị và kinh tế đang tác động rõ nét đến quyết định mua hàng của các thị trường xuất khẩu lớn. Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc mạnh mẽ, đầu tháng 3/2026, HAWA sẽ tổ chức Hội chợ Xuất khẩu đồ gỗ & nội thất TP. Hồ Chí Minh (HawaExpo 2026). Với vai trò là "điểm chứng thực" quan trọng, đơn vị sản xuất xuất khẩu chính danh tại Việt Nam, thông qua hội chợ khẳng định vị thế của Việt Nam không chỉ là một trung tâm gia công mà là một đối tác chiến lược về thiết kế và phát triển bền vững.

Năm 2025 là năm ngành gỗ Việt Nam gồng mình vượt khó, có sự chuyển mình đáng kể sang chế biến sâu, tinh chế, giá trị gia tăng cao hơn và bền vững. Việc vượt mốc 18 tỷ USD (gỗ 17,2 tỷ USD, lâm sản ngoài gỗ 0,9 tỷ USD) là minh chứng cho khả năng thích ứng cực tốt của các doanh nghiệp Việt trước sốc thuế Mỹ và các quy định khắt khe về môi trường của quốc tế.

Đặc biệt, xu hướng chuyển từ gia công đơn thuần (OEM) sang thiết kế, sản xuất trọn gói (ODM) ngày càng được các doanh nghiệp ứng dụng. Ông Kevin Guillaume – Công ty thiết kế - sản xuất nội thất TeeMo cho biết: “Khoảng ba năm trước, chúng tôi vẫn vận hành theo mô hình thiết kế do đội ngũ tại Anh đảm nhiệm và sản xuất tại Việt Nam. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, đội ngũ thiết kế người Việt đã dần hình thành và đủ năng lực đảm nhận các thiết kế theo hướng dẫn từ xa.

Hiện nay, nhiều sản phẩm của TeeMo có thể được xem là do người Việt đảm nhiệm toàn bộ khâu thiết kế và sản xuất. “Riêng cho HawaExpo 2026, chúng tôi đang phát triển khoảng 60 mẫu sản phẩm mới, trong đó khoảng 20% do đội ngũ thiết kế Việt Nam thực hiện”, ông Kevin Guillaume chia sẻ.

Thiết kế đáp ứng xu hướng thị trường

Tuy nhiên, theo các doanh nghiệp, dù đạt kết quả xuất khẩu cao, ngành gỗ vẫn phải đối mặt với "gọng kìm" từ nhiều phía, như: Rào cản thương mại: Gia tăng các vụ điều tra phòng vệ thương mại và chống bán phá giá từ Hoa Kỳ (gỗ dán dang bị điều tra chông bán phá giá và chống trợ cấp, nguy cơ cao ghế bọc đệm và một số nhóm sản phẩm khác bị khởi xướng điều tra); giá cước vận tải biển biến động do các bất ổn địa chính trị toàn cầu; áp lực về nguyên liệu: tự chủ nguồn gỗ rừng trồng có chứng chỉ để đáp ứng các quy định mới của thị trường nhập khẩu.

Chính vì thế, nhiều doanh nghiệp sẽ tham gia HawaExpo 2026 cho biết họ tập trung vào các giải pháp thiết kế gọn nhẹ, đa năng, tối ưu đóng gói để giảm chi phí logistics.

Với thị trường châu Âu, nơi yêu cầu cao về truy xuất nguồn gốc và môi trường, khoảng 70% doanh nghiệp tham gia HawaExpo 2026 đã có các chứng nhận như FSC, BCI và chuẩn bị cho quy định chống phá rừng của EU (EUDR). Quy trình thẩm định nội bộ của hội chợ được cho là giúp nhà mua hàng rút ngắn thời gian sàng lọc đối tác.

Sản phẩm gỗ xuất khẩu được ưu tiên thiết kế gọn nhẹ, phù hợp với xu hướng thị trường

Trong khi đó, với các thị trường đề cao mỹ thuật và tay nghề như Nhật Bản, Hàn Quốc, không gian trưng bày thiết kế sẽ được mở rộng thêm 40%. Nhiều bộ sưu tập mới phản ánh xu hướng chuyển từ gia công đơn thuần (OEM) sang thiết kế, sản xuất trọn gói (ODM).

Đối với thị trường Mỹ, nơi bài toán chi phí logistics và hiệu quả chuỗi cung ứng ngày càng trở nên nhạy cảm, các doanh nghiệp Việt Nam tham gia hội chợ đang tập trung cải tiến thiết kế sản phẩm, cấu trúc đóng gói và giải pháp vận chuyển. "Trước bối cảnh kinh tế toàn cầu nhiều thách thức, các doanh nghiệp sản xuất xuất khẩu tại Việt Nam đang chủ động điều chỉnh để đáp ứng tốt hơn nhu cầu của thị trường", ông Đặng Công Quang - Giám đốc điều hành Forexco Quảng Nam khẳng định.