Giảm trừ gia cảnh 2026: Một người nộp thuế được đăng ký nhiều người phụ thuộc

Người nộp thuế phải đăng ký thuế và đăng ký người phụ thuộc theo quy định để được tính giảm trừ gia cảnh khi xác định nghĩa vụ thuế. Ảnh: Thuế cơ sở 1 tỉnh Gia Lai.

Đăng ký người phụ thuộc: Không quy định số lượng tối đa

Cục Thuế cho biết, Luật thuế TNCN số 109/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, riêng các quy định liên quan đến thu nhập từ tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú được áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026.

Một trong những quy định dễ gây cách hiểu nhầm khi thực hiện giảm trừ gia cảnh để tính thuế TNCN là nguyên tắc mỗi người phụ thuộc chỉ được tính giảm trừ gia cảnh cho một người nộp thuế.

Nghị định 253/2026/NĐ-CP hướng dẫn thực hiện Luật thuế TNCN số 109/2025/QH15 quy định người nộp thuế “tự đăng ký số lượng người phụ thuộc” và chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác của việc đăng ký...

Theo ông Nguyễn Văn Được, Tổng giám đốc Công ty TNHH Kế toán và Tư vấn thuế Trọng Tín, cần phân biệt rõ quy định này với số lượng người phụ thuộc mà một người nộp thuế được đăng ký. Việc một người phụ thuộc chỉ được tính giảm trừ cho một người nộp thuế nhằm tránh tình trạng cùng một người phụ thuộc được nhiều người cùng tính giảm trừ, chứ không có nghĩa một người nộp thuế chỉ được đăng ký một người phụ thuộc.

Quy định tại Điều 47 của Nghị định số 253/2026/NĐ-CP thể hiện theo hướng người nộp thuế tự đăng ký số lượng người phụ thuộc, kèm theo giấy tờ hợp pháp và tự chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác của việc đăng ký cũng như thu nhập của người phụ thuộc. Hồ sơ xác định người phụ thuộc được giảm trừ gia cảnh thực hiện theo quy định của Bộ trưởng Bộ Tài chính.

Như vậy, nếu một người nộp thuế có nhiều người thuộc diện người phụ thuộc và từng người đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định thì có thể đăng ký để tính giảm trừ cho từng người.

Do vậy, vấn đề người nộp thuế cần quan tâm không phải là có bao nhiêu người phụ thuộc, mà là từng người có đáp ứng điều kiện và có đầy đủ hồ sơ chứng minh hay không.

Chính sách này càng đáng chú ý khi mức giảm trừ gia cảnh đã được điều chỉnh tăng từ kỳ tính thuế năm 2026.

Theo Cục Thuế, mức giảm trừ đối với bản thân người nộp thuế là 15,5 triệu đồng/tháng (trước đây là 11 triệu đồng/tháng), tương đương 186 triệu đồng/năm; mức giảm trừ đối với mỗi người phụ thuộc là 6,2 triệu đồng/tháng, thay cho mức 4,4 triệu đồng/tháng trước đây.

Đơn cử, trong trường hợp người nộp thuế có 2 người phụ thuộc đủ điều kiện sẽ được tính giảm trừ 12,4 triệu đồng/tháng cho người phụ thuộc (6,2 triệu đồng x 2 người); 3 người phụ thuộc là 18,6 triệu đồng/tháng (6,2 triệu đồng x 3 người). Khoản giảm trừ này được cộng với mức giảm trừ cho chính người nộp thuế khi xác định thu nhập chịu thuế.

Cơ quan Thuế cũng lưu ý, người nộp thuế phải đăng ký thuế và đăng ký người phụ thuộc theo quy định để được tính giảm trừ gia cảnh khi xác định nghĩa vụ thuế. Hồ sơ, thủ tục và mẫu biểu đăng ký thực hiện theo hướng dẫn hiện hành.

Thời hạn đăng ký người phụ thuộc cùng hồ sơ chứng minh là trước ngày 31/12 của năm tính thuế và được thực hiện ổn định cho các năm sau nếu không có thay đổi. Trường hợp trong năm tính thuế chưa tính giảm trừ thì được tính giảm trừ cho người phụ thuộc kể từ tháng phát sinh nghĩa vụ nuôi dưỡng theo quy định.

Một điểm đáng chú ý khác là khi đăng ký giảm trừ cho người phụ thuộc, người nộp thuế được tạm tính giảm trừ trong năm kể từ khi đăng ký, tính đủ theo tháng.

Nhiều người cùng nuôi một người phụ thuộc: chỉ một người được tính giảm trừ

Nếu một người nộp thuế có thể có nhiều người phụ thuộc thì ở chiều ngược lại, nguyên tắc đối với một người phụ thuộc cũng rất rõ.

Theo quy định tại điểm b khoản 2 Điều 48 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, trường hợp nhiều người nộp thuế có chung người phụ thuộc phải nuôi dưỡng thì người nộp thuế tự thỏa thuận để đăng ký giảm trừ gia cảnh vào một người nộp thuế trong năm tính thuế. Trường hợp có thay đổi về thỏa thuận thì việc thay đổi áp dụng cho kỳ tính thuế tiếp theo.

Mức giảm trừ gia cảnh từ kỳ tính thuế năm 2026. Thiết kế: Hương Quỳnh, hỗ trợ bởi AI.

Đối với người nộp thuế có nhiều nguồn thu nhập từ tiền lương, tiền công, quy định cũng cho phép lựa chọn nơi đăng ký giảm trừ cho người phụ thuộc, nhưng phải bảo đảm mỗi người phụ thuộc chỉ được tính giảm trừ một lần cho một người nộp thuế trong năm tính thuế.

Không chỉ mức giảm trừ gia cảnh tăng, cá nhân cư trú có thu nhập từ tiền lương, tiền công còn được giảm trừ thêm một số khoản chi thực tế cho y tế và giáo dục - đào tạo của bản thân và người phụ thuộc.

Theo Cục Thuế, từ kỳ tính thuế năm 2026, khoản chi khám bệnh, chữa bệnh tại cơ sở y tế trong nước thuộc phạm vi danh mục do bảo hiểm y tế chi trả được giảm trừ tối đa 23 triệu đồng/năm; khoản chi cho giáo dục - đào tạo tại cơ sở giáo dục - đào tạo trong nước được giảm trừ tối đa 24 triệu đồng/năm. Tổng mức giảm trừ tối đa đối với hai khoản này là 47 triệu đồng/năm, trong trường hợp phát sinh đầy đủ các khoản chi đáp ứng điều kiện theo quy định.

Để được giảm trừ, người nộp thuế phải đáp ứng các điều kiện theo khoản 3 Điều 49 Nghị định số 253/2026/NĐ-CP, trong đó phải bảo đảm các hóa đơn, chứng từ theo quy định của pháp luật.

Riêng chi phí y tế phải có thêm bảng kê chi phí khám bệnh, chữa bệnh theo mẫu do Bộ trưởng Bộ Y tế quy định. Hóa đơn, chứng từ phải thể hiện đúng thông tin của người nộp thuế hoặc người phụ thuộc.

Khoản chi cũng không được thanh toán từ các nguồn khác như tài trợ, hỗ trợ, ngân sách nhà nước, quỹ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế hoặc các hình thức bảo hiểm chi trả khác.

Ngoài ra, khoản chi phát sinh vào năm nào được tính giảm trừ vào thu nhập chịu thuế của năm đó và không được chuyển sang năm tính thuế tiếp theo. Vì vậy, người nộp thuế cần lưu giữ đầy đủ hóa đơn, chứng từ hợp lệ để phục vụ quyết toán hoặc giải trình khi cơ quan Thuế yêu cầu.

Một nội dung khác mà người nộp thuế cần quan tâm đó là biểu thuế lũy tiến từng phần đối với tiền lương, tiền công được rút từ 7 bậc xuống còn 5 bậc, với các mức thuế suất 5%, 10%, 20%, 30% và 35%.

So với quy định trước đây, theo quy định mới, khoảng thu nhập áp dụng thuế suất 5% được nâng từ 5 triệu lên 10 triệu đồng/tháng, trong khi ngưỡng áp dụng mức thuế suất tối đa 35% được nâng từ trên 80 triệu lên trên 100 triệu đồng/tháng.

Cục Thuế lưu ý, đây là biểu thuế lũy tiến từng phần, nên phần thu nhập nằm trong bậc nào chỉ chịu thuế suất của bậc đó, không phải toàn bộ thu nhập chịu mức thuế suất cao nhất.

Trước khi áp dụng biểu thuế, người nộp thuế phải xác định thu nhập chịu thuế (tổng thu nhập trừ các khoản miễn, không phải tính thuế như bảo hiểm bắt buộc…) và các khoản được giảm trừ (giảm trừ gia cảnh, đóng góp từ thiện, nhân đạo, khuyến học, chi phí y tế, giáo dục) theo quy định.