Nghị định số 336/2026/NĐ-CP quy định việc thực hiện thủ tục hành chính đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh; phương tiện vận tải xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh theo Cơ chế một cửa quốc gia, Cơ chế một cửa ASEAN yêu cầu duy trì khả năng tiếp nhận thông tin khai điện tử 24 giờ trong ngày, 7 ngày trong tuần, đồng thời quy định phương án xử lý khi hệ thống gặp sự cố, bảo đảm quá trình trao đổi dữ liệu không bị gián đoạn.
 |
| Cục Hải quan chịu trách nhiệm duy trì kết nối giữa Cổng thông tin với các hệ thống xử lý chuyên ngành. Ảnh: Cục Hải quan |
Duy trì khả năng tiếp nhận 24/7
Nghị định số 336/2026/NĐ-CP quy định Cổng thông tin một cửa quốc gia phải được duy trì hoạt động liên tục, đồng thời xác định trách nhiệm của Cục Hải quan thuộc Bộ Tài chính trong quản lý kỹ thuật, vận hành, bảo trì, nâng cấp hệ thống và duy trì hạ tầng kết nối với các hệ thống xử lý chuyên ngành, hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan.
Theo đó, Cục Hải quan chịu trách nhiệm quản lý kỹ thuật, vận hành, bảo trì, nâng cấp hệ thống phần cứng, mạng, bảo mật; duy trì kết nối giữa Cổng thông tin với các hệ thống xử lý chuyên ngành, hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan và các hệ thống có liên quan.
Tại điểm d khoản 2 Điều 7 Nghị định số 336/2026/NĐ-CP yêu cầu Cổng thông tin một cửa quốc gia duy trì hoạt động 24 giờ trong ngày, 7 ngày trong tuần. Trường hợp bảo trì hệ thống định kỳ, thời gian dự kiến phải được thông báo trước 24 giờ trên Cổng thông tin.
Yêu cầu này được cụ thể hóa tại Điều 19 Nghị định số 336/2026/NĐ-CP nêu rõ, Cổng thông tin một cửa quốc gia tiếp nhận thông tin khai điện tử 24 giờ trong ngày, 7 ngày trong tuần; chuyển thông tin khai điện tử đến cơ quan xử lý và phản hồi thông tin đến người khai. Trong khi đó, thời gian xử lý hồ sơ vẫn thực hiện theo quy định của pháp luật chuyên ngành.
Quy định 24/7 vì vậy tập trung vào khả năng tiếp nhận và trao đổi thông tin của hệ thống. Người khai có thể gửi thông tin bất cứ thời điểm nào, còn việc tiếp nhận, kiểm tra và giải quyết hồ sơ được thực hiện theo quy định và thời hạn của từng thủ tục.
Sau khi tiếp nhận, Cổng thông tin chuyển thông tin khai điện tử đến hệ thống xử lý chuyên ngành. Cơ quan xử lý tiếp nhận, kiểm tra và giải quyết theo thẩm quyền, sau đó chuyển trạng thái hoặc kết quả xử lý về Cổng thông tin để phản hồi cho người khai. Từ Cổng thông tin đến hệ thống xử lý chuyên ngành rồi trở lại Cổng thông tin, các khâu được kết nối để thông tin được chuyển đúng nơi và kết quả được phản hồi đầy đủ.
Theo Cục Hải quan, cùng với yêu cầu duy trì hoạt động, Nghị định số 336/2026/NĐ-CP đặt ra các yêu cầu về bảo đảm an toàn thông tin và dữ liệu. Đơn vị quản lý Cổng thông tin phải lưu trữ, sao lưu và bảo đảm an ninh thông tin, an ninh mạng, an ninh dữ liệu. Cơ quan xử lý phải bảo đảm an toàn đối với dữ liệu gửi đến Cổng thông tin; người khai phải bảo đảm an toàn tài khoản và dữ liệu của mình.
Có phương án khi hệ thống gặp sự cố
Bên cạnh yêu cầu hoạt động 24/7, Nghị định số 336/2026/NĐ-CP cũng dự liệu trường hợp Cổng thông tin một cửa quốc gia gặp sự cố hoặc xảy ra trường hợp bất khả kháng khiến việc trao đổi, cung cấp thông tin điện tử không thể thực hiện bình thường.
 |
| Cơ quan Hải quan thông báo cho các cơ quan liên quan và người khai về tình trạng sự cố, phương án xử lý. Ảnh: Cục Hải quan |
Theo Điều 17 Nghị định số 336/2026/NĐ-CP quy định, khi xảy ra sự cố, đơn vị quản lý Cổng thông tin phải thông báo cho các cơ quan liên quan và người khai về tình trạng sự cố, phương án xử lý. Trường hợp không thể thực hiện việc trao đổi thông tin điện tử, việc thông báo được thực hiện bằng hình thức phù hợp.
Trong thời gian khắc phục, thủ tục hành chính được thực hiện thông qua hồ sơ giấy hoặc hệ thống xử lý chuyên ngành, theo hướng dẫn của cơ quan xử lý và quy định của pháp luật chuyên ngành. Nhờ đó, việc xử lý hồ sơ vẫn có thể được tiếp tục trong khoảng thời gian Cổng thông tin không hoạt động bình thường.
Quy định này đồng thời đặt ra yêu cầu đối với thời điểm hệ thống hoạt động trở lại. Sau khi khắc phục sự cố, đơn vị quản lý phải thông báo việc Cổng thông tin hoạt động trở lại. Các cơ quan xử lý phải kiểm tra, đối chiếu dữ liệu và cập nhật những giao dịch đã được xử lý trong thời gian xảy ra sự cố lên Cổng thông tin một cửa quốc gia.
Đây là khâu quan trọng để những hồ sơ được xử lý trong thời gian gián đoạn không bị tách khỏi hệ thống. Các giao dịch thực hiện bằng hồ sơ giấy hoặc trên hệ thống xử lý chuyên ngành phải được rà soát, đối chiếu trước khi cập nhật trở lại Cổng thông tin.
Cách xử lý này cũng bảo đảm dữ liệu trên Cổng thông tin phản ánh đầy đủ quá trình giải quyết hồ sơ. Thời gian hệ thống gặp sự cố có thể làm thay đổi phương thức xử lý, nhưng không làm mất đi thông tin về các giao dịch đã phát sinh trong khoảng thời gian đó.
Nghị định số 336/2026/NĐ-CP đồng thời phân định trách nhiệm giữa đơn vị quản lý Cổng thông tin và các cơ quan xử lý. Đơn vị quản lý bảo đảm hệ thống vận hành, kết nối, thông báo khi xảy ra sự cố và khi hệ thống hoạt động trở lại. Cơ quan xử lý tiếp tục giải quyết hồ sơ theo thẩm quyền trong thời gian sự cố, sau đó kiểm tra, đối chiếu và cập nhật các giao dịch đã xử lý lên Cổng thông tin.
Cục Hải quan cho rằng, điểm đáng chú ý của Nghị định số 336/2026/NĐ-CP không chỉ quan tâm đến việc hệ thống có hoạt động hay không mà còn đặt yêu cầu duy trì dòng dữ liệu trong cả quá trình. Từ tiếp nhận thông tin, chuyển đến hệ thống xử lý, phản hồi kết quả đến xử lý giao dịch trong thời gian sự cố và cập nhật dữ liệu sau khôi phục, các khâu đều được gắn với trách nhiệm cụ thể.
Với quy định này, Cổng thông tin một cửa quốc gia phải duy trì khả năng tiếp nhận thông tin khai điện tử 24/7, nhưng đồng thời có phương án khi hoạt động điện tử bị gián đoạn. Hồ sơ vẫn được xử lý theo phương thức phù hợp trong thời gian sự cố, còn dữ liệu được kiểm tra, đối chiếu và cập nhật trở lại sau khi hệ thống khôi phục. Đây là cơ chế giúp quá trình tiếp nhận và trao đổi thông tin điện tử duy trì tính liên tục trong cả điều kiện bình thường và khi phát sinh sự cố.
