 |
| Giao dịch mua hàng hóa, dịch vụ từ 5 triệu đồng trở lên trong ngày của hộ, cá nhân phải thanh toán không dùng tiền mặt. Ảnh: TL. |
Thông tư số 20/2026/TT-BTC hướng dẫn chi tiết một số điều của Luật thuế TNDN và Nghị định số 320/2025/NĐ-CP của Chính phủ hướng dẫn thi hành luật này đã hướng dẫn cụ thể nhiều nội dung quan trọng liên quan đến hồ sơ của khoản chi được tính vào chi phí được trừ; hồ sơ hưởng ưu đãi thuế; thời điểm xác định doanh thu tính thuế trong một số trường hợp; hồ sơ kê khai, nộp thuế của doanh nghiệp Việt Nam đầu tư ra nước ngoài đối với khoản thu nhập từ dự án đầu tư tại nước ngoài…
Một trong những nội dung đáng chú ý của Thông tư số 20/2026/TT-BTC là hướng dẫn cụ thể hồ sơ của một số khoản chi được tính vào chi phí được trừ theo quy định tại điểm c Khoản 1 Điều 9 của Luật Thuế TNDN. Theo đó, các khoản chi được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế phải có đầy đủ hóa đơn, chứng từ theo quy định của pháp luật về kế toán và các thành phần hồ sơ liên quan.
Thông tư số 20/2026/TT-BTC cũng hướng dẫn chi tiết hồ sơ đối với một số trường hợp mua hàng hóa, dịch vụ từ cá nhân hoặc hộ kinh doanh.
Cụ thể, khi doanh nghiệp mua các sản phẩm nông, lâm, thủy sản của người sản xuất, đánh bắt trực tiếp bán ra; sản phẩm thủ công từ người làm bằng đay, cói, tre, nứa, lá, song, mây, rơm, vỏ dừa, sọ dừa hoặc nguyên liệu tận dụng từ sản phẩm nông nghiệp của người sản xuất thủ công trực tiếp bán ra; phế liệu của người trực tiếp thu nhặt; tài sản hoặc đồ dùng của hộ gia đình, cá nhân trực tiếp bán ra; hoặc mua hàng hóa, dịch vụ của cá nhân, hộ kinh doanh có doanh thu dưới ngưỡng chịu thuế GTGT, thì hồ sơ cần có là hóa đơn, chứng từ chi trả tiền cho người bán và bảng kê thu mua hàng hóa, dịch vụ theo Mẫu số 02/TNDN ban hành kèm theo Thông tư do người đại diện pháp luật hoặc được ủy quyền ký.
Đối với các giao dịch mua hàng hóa, dịch vụ có giá trị từ 5 triệu đồng trở lên trong ngày của từng hộ, cá nhân, việc thanh toán phải thực hiện bằng phương thức không dùng tiền mặt.
Một điểm đáng chú ý khác là quy định về việc ghi nhận chi phí trong trường hợp doanh nghiệp chưa thanh toán tiền hàng. Theo Thông tư số 20/2026/TT-BTC, đối với trường hợp doanh nghiệp mua hàng hóa, dịch vụ từng lần có giá trị từ 5 triệu đồng trở lên, nếu đến thời điểm ghi nhận chi phí doanh nghiệp vẫn chưa thanh toán, thì khoản chi này vẫn được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế, với điều kiện có hợp đồng mua bán và biên bản bàn giao hàng hóa, dịch vụ.
Tuy nhiên, khi thực hiện thanh toán sau đó, doanh nghiệp bắt buộc phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt theo quy định.
Thông tư số 20/2026/TT-BTC cũng hướng dẫn trường hợp doanh nghiệp ủy quyền cho người lao động trực tiếp mua hàng hóa, dịch vụ phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh. Theo đó, với các khoản chi từ 5 triệu đồng trở lên, hồ sơ cần có hóa đơn, chứng từ theo quy định; quy chế tài chính hoặc quyết định nội bộ của doanh nghiệp quy định ủy quyền hoặc cho phép người lao động được thanh toán; chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt của người lao động khi mua hàng và chứng từ doanh nghiệp thanh toán lại cho người lao động.
Đánh giá về các nội dung này, theo ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán Thuế Keytas, quy định về chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt theo hướng dẫn tại Thông tư số 20/2026/TT-BTC được xây dựng theo hướng khá rõ ràng và dễ áp dụng trong thực tế. Việc quy định cụ thể các thành phần hồ sơ đối với từng trường hợp phát sinh chi phí cũng giúp doanh nghiệp thuận lợi hơn trong quá trình hạch toán và chứng minh tính hợp lệ của khoản chi khi xác định thu nhập chịu thuế.
Ông Tuấn cho rằng điểm tích cực của Thông tư số 20/2026/TT-BTC là đã làm rõ hơn một số tình huống thực tế thường phát sinh trong hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, như trường hợp doanh nghiệp chưa thanh toán tại thời điểm ghi nhận chi phí hoặc trường hợp ủy quyền cho người lao động mua hàng hóa, dịch vụ.
Tuy nhiên, để tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp, các quy định liên quan đến chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt cần được đồng bộ giữa pháp luật về thuế TNDN và thuế GTGT.
Thông tư số 20/2026/TT-BTC có hiệu lực thi hành từ ngày 12/3/2026 và áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2025.
Đối với các khoản chi phát sinh trước thời điểm Thông tư số 20/2026/TT-BTC có hiệu lực mà đã được quy định cụ thể tại Thông tư số 96/2015/TT-BTC, doanh nghiệp tiếp tục thực hiện theo quy định tại Thông tư số 96/2015/TT-BTC cho kỳ tính thuế năm 2025. Riêng quy định về chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt và quy định về chuyển nhượng vốn tại Thông tư được áp dụng theo thời điểm Nghị định số 320/2025/NĐ-CP có hiệu lực.
