Bài 3: Thách thức và định hướng chiến lược trong quản lý tuân thủ thuế

Phó Cục trưởng Cục Thuế Mai Sơn: Khi người dân, xã hội tin rằng đóng thuế là đúng đắn, là đóng góp xây dựng đất nước, họ sẽ tự nguyện thực hiện chứ không coi là gánh nặng

Những thách thức đối với công tác quản lý tuân thủ

Theo Phó cục trưởng Cục Thuế Mai Sơn: khu vực hộ kinh doanh cá thể (nhất là trong lĩnh vực ăn uống, dịch vụ và kinh doanh trực tuyến) vẫn là nhóm đối tượng nhiều thách thức trong việc nâng cao tuân thủ tự nguyện. Phần đông họ là những người kinh doanh nhỏ lẻ, ít có thói quen ghi chép sổ sách kế toán, ngại tiếp cận thủ tục điện tử và băn khoăn khi phải minh bạch doanh thu.

Nhiều hộ kinh doanh lo ngại rằng minh bạch doanh thu sẽ dẫn đến việc bị kiểm tra toàn bộ hoạt động. Hơn nữa, thói quen không lấy hóa đơn của người tiêu dùng cũng làm giảm động lực xuất hóa đơn theo quy định của các hộ kinh doanh.

Ngành Thuế nhận thấy đa số họ muốn tuân thủ nhưng còn hạn chế về kiến thức, kỹ năng và tâm lý e dè, do đó rất cần được hỗ trợ tận tình theo phương châm “cầm tay chỉ việc”.

Bên cạnh nhóm hộ kinh doanh, thách thức lớn nhất là việc xử lý nhóm nhỏ cố tình vi phạm pháp luật thuế (kê khai gian dối, trốn thuế, mua bán hóa đơn bất hợp pháp). Nhóm này nếu không bị phát hiện và xử lý nghiêm sẽ làm suy giảm tính công bằng, minh bạch của pháp luật, gây ảnh hưởng xấu đến lòng tin và sự đồng thuận trong xã hội.

Định hướng chiến lược dựa trên công nghệ và triết lý phục vụ

Phó Cục trưởng Cục Thuế Mai Sơn khẳng định, để giải quyết các thách thức và đáp ứng yêu cầu của kỷ nguyên mới (kinh tế số, áp lực tăng thu ngân sách), ngành Thuế xác định các giải pháp trọng tâm nhằm củng cố niềm tin xã hội và nâng cao sự tự giác tuân thủ đó là ngành Thuế tiếp tục hoàn thiện hệ sinh thái Big Data, kết nối liên thông dữ liệu thuế với các cơ sở dữ liệu quốc gia và các bộ, ngành liên quan.

Mục tiêu là hình thành một hệ thống quản lý thuế mở, tích hợp. Việc này giúp người nộp thuế (NNT) không phải cung cấp thông tin trùng lặp, giảm chi phí tuân thủ; đồng thời, cơ quan thuế có thêm dữ liệu đối chiếu để quản lý hiệu quả hơn. Quan trọng hơn, nó giúp hình thành tâm lý “cơ quan thuế biết hết rồi”, khuyến khích người nộp thuế tự giác kê khai chính xác ngay từ đầu.

Cơ quan Thuế đang tái thiết kế lại toàn bộ quy trình nghiệp vụ theo mô hình quản lý hiện đại, lấy NNT làm trung tâm phục vụ. Các quy trình được tích hợp, thông suốt và quản lý theo “vòng đời” của người nộp thuế, từ khi bắt đầu đến khi ngừng hoạt động, nhằm hướng dẫn, cảnh báo và hỗ trợ kịp thời ở từng giai đoạn.

Ngành Thuế cũng đang xây dựng Hệ thống công nghệ thông tin thế hệ mới – “xương sống” của quản lý thuế điện tử thông minh, cho phép xử lý tập trung, ra quyết định tự động dựa trên phân tích dữ liệu và quản lý rủi ro, giảm thiểu can thiệp thủ công.

Ngành Thuế sẽ tiếp tục đẩy mạnh triết lý “đồng hành – phục vụ”. Công tác tuyên truyền, hỗ trợ sẽ được cá nhân hóa theo nhu cầu, đặc điểm và mức độ tuân thủ của từng nhóm NNT. Đối với người mới khởi nghiệp, cơ quan thuế sẽ thường xuyên hoàn thiện cẩm nang, sổ tay hướng dẫn và tổ chức hỗ trợ “cầm tay chỉ việc” để họ thực hiện nghĩa vụ thuế minh bạch ngay từ đầu. Các chương trình hỗ trợ tuân thủ chuyên biệt sẽ được thiết kế linh hoạt cho từng nhóm (doanh nghiệp lớn, hộ cá thể, cá nhân làm nghề tự do).

Bên cạnh đó, ngành Thuế đang nghiên cứu phát triển ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) như chatbot trợ lý ảo, giúp người nộp thuế tự tra cứu nghĩa vụ, kiểm tra trạng thái kê khai và được hướng dẫn trực tuyến về các thủ tục một cách thân thiện, thuận tiện và chính xác.

Kiên quyết phòng chống gian lận và xử lý nghiêm vi phạm:

Để giữ gìn sự công bằng đối với nhóm NNT tuân thủ tốt và củng cố niềm tin xã hội, ngành Thuế kiên định nguyên tắc “không khoan nhượng với hành vi gian lận” và “không có vùng cấm” trong xử lý vi phạm. Công tác kiểm tra thuế sẽ được triển khai dựa trên phân tích rủi ro và tự động hóa quy trình lựa chọn NNT, loại bỏ yếu tố chủ quan, ngăn ngừa bao che, thiên vị.

Việc áp dụng cơ sở dữ liệu lớn và AI giúp nhận diện, sàng lọc NNT cố tình không tuân thủ, kê khai không trung thực hoặc có rủi ro mua bán hóa đơn bất hợp pháp. Những trường hợp này sẽ bị phối hợp xử lý nghiêm minh với các cơ quan chức năng, kể cả xử lý hình sự khi đủ căn cứ theo quy định pháp luật.

Cuối cùng, ngành Thuế cam kết nâng cao năng lực và tinh thần phục vụ của đội ngũ công chức, không chỉ về nghiệp vụ mà còn về kỹ năng công nghệ và giao tiếp. Việc kiên quyết loại bỏ các hành vi nhũng nhiễu, tiêu cực và xử lý nghiêm cán bộ vi phạm là cần thiết để giữ vững kỷ cương và niềm tin của người dân, doanh nghiệp.

Ngành Thuế mong muốn tiếp tục nhận được sự đồng hành, chia sẻ và hợp tác của cộng đồng NNT để hoàn thành mục tiêu xây dựng một xã hội phát triển thịnh vượng.

"Niềm tin không thể mua bằng tiền, cũng không thể đạt được chỉ bằng những văn bản pháp luật khô khan; niềm tin được gây dựng bằng sự minh bạch, công bằng và tinh thần phục vụ tận tâm. Khi người dân, xã hội tin rằng đóng thuế là đúng đắn, là đóng góp xây dựng đất nước, họ sẽ tự nguyện thực hiện chứ không coi là gánh nặng". Phó Cục trưởng Mai Sơn nhấn mạnh.