Báo chí cách mạng Việt Nam - Cơ hội trong không gian phát triển mới

Các đại biểu chủ trì diễn đàn. Ảnh: Ban Tổ chức.

Công nghệ thay đổi sâu sắc cách thức thông tin

Chiều 25/9, Diễn đàn Tổng Biên tập lần thứ 8 - năm 2026 do Báo Nhà báo và Công luận tổ chức diễn ra tại TP. Quảng Ninh với chủ đề “Báo chí cách mạng Việt Nam - Cơ hội trong không gian phát triển mới”.

Sự kiện quy tụ gần 100 người đứng đầu các cơ quan báo chí, nhà quản lý, chuyên gia và các đại diện trong lĩnh vực truyền thông để cùng nhận diện những cơ hội mới, chia sẻ kinh nghiệm và tìm kiếm những hướng phát triển phù hợp với sự thay đổi nhanh chóng của môi trường báo chí.

Phát biểu khai mạc, ông Nguyễn Đức Lợi, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam, cho biết: Báo chí Cách mạng Việt Nam đang bước vào một không gian phát triển mới, trong đó công nghệ số, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo (AI) và mạng xã hội đang làm thay đổi sâu sắc cách thức thông tin được tạo ra, phân phối và tiếp nhận.

Những chuyển biến này đồng thời mở ra cơ hội để các cơ quan báo chí đổi mới mô hình tổ chức, phương thức sản xuất, phân phối nội dung và cách tiếp cận công chúng theo hướng nhanh, rộng và đa dạng hơn.

Đáng chú ý, Luật Báo chí số 126/2025/QH15 được Quốc hội thông qua và có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 với nhiều điểm mới, góp phần mở rộng không gian phát triển cho báo chí trong bối cảnh chuyển đổi số và sự phát triển mạnh mẽ của không gian mạng.

Vấn đề đặt ra với các tòa soạn hiện nay là nhận diện rõ những cơ hội mới, nắm bắt nhanh, đúng và vận dụng hiệu quả vào thực tiễn.

Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam kỳ vọng Diễn đàn sẽ nhận được những ý kiến chia sẻ, trao đổi thẳng thắn, những hướng đi và giải pháp tâm huyết, có tính thực tiễn cao từ các đại biểu, qua đó giúp các cơ quan báo chí Việt Nam đón nhận và khai thác hiệu quả những cơ hội từ không gian phát triển mới, từng bước trở thành những tòa soạn số hiện đại, trung tâm dữ liệu và tri thức, đồng thời giữ vững vai trò là địa chỉ thông tin tin cậy của nhân dân.

Phó Tổng Biên tập Tạp chí Kinh tế - Tài chính Vũ Thị Ánh Hồng (áo vàng) và các đại biểu tham dự Diễn đàn. Ảnh: Thái Bình.

Vai trò của AI trong hoạt động báo chí

Phát biểu tại sự kiện, nhà báo Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam nhấn mạnh: AI hiện có thể được tích hợp vào toàn bộ quy trình xuất bản, từ xử lý dữ liệu, tự động tạo metadata, tối ưu hóa nội dung cho công cụ tìm kiếm đến hỗ trợ nhiều công đoạn trong quy trình sản xuất báo chí.

Đặc biệt, cách sử dụng AI đang chuyển từ những câu lệnh đơn lẻ sang AI tác tử (AI agent). Thay vì chỉ yêu cầu AI dịch một văn bản, gỡ băng một cuộc phỏng vấn hay phân tích một tài liệu, nhà báo có thể thiết lập mục tiêu để hệ thống tự tìm kiếm, giám sát nguồn, thu thập và xử lý dữ liệu, sau đó đưa ra kết quả để con người kiểm chứng.

Từ góc độ tòa soạn, sự thay đổi này có ý nghĩa lớn. Khi phải xử lý hàng chục nghìn tài liệu, hình ảnh, bản ghi âm và nhiều dạng dữ liệu khác nhau, AI có thể giúp giải phóng nguồn lực khỏi những công việc lặp lại để tập trung nhiều hơn vào những công việc đòi hỏi năng lực báo chí, tư duy và phán đoán của con người…

Theo ông Lê Quốc Minh, vấn đề lớn nhất hiện nay không phải chỉ là một tòa soạn đi nhanh hay chậm trong ứng dụng AI.

Nếu một mô hình hoạt động vốn đã không còn phù hợp, việc sử dụng AI ở cấp độ cao để tối ưu mô hình đó cũng không giải quyết được vấn đề căn bản. Do đó, cùng với câu chuyện AI như một “hệ điều hành”, báo chí phải đối diện với vấn đề khác là chi phí công nghệ.

Bên cạnh việc thay đổi mô hình hoạt động, ông Lê Quốc Minh cho rằng, các tòa soạn cũng phải tính đến bài toán chi phí khi ứng dụng AI trên quy mô lớn…

“Ứng dụng AI thì phóng viên, tòa soạn sẽ nhàn đi. Nhưng không phải. Bây giờ tự dưng sinh ra công việc là cái gì cũng phải check”, ông Lê Quốc Minh nói.

Vì vậy, cùng với việc khai thác những công việc có mức độ rủi ro thấp như gỡ băng, rà soát lỗi, hỗ trợ xử lý văn bản, các tòa soạn phải xây dựng những quy trình rõ ràng đối với những khâu AI tham gia sâu hơn vào sản xuất nội dung.

Theo ông Lê Quốc Minh, Việt Nam đã có các quy định pháp lý và quy tắc liên quan đến báo chí, công nghệ số, an toàn thông tin cũng như sử dụng AI; Hội Nhà báo Việt Nam cũng đã có những quy định, hướng dẫn về sử dụng AI trong hoạt động báo chí. Vấn đề là mỗi tòa soạn cần cụ thể hóa thành quy chế, quy trình phù hợp với thực tế của mình.