Xuất khẩu tiếp tục là điểm sáng của nền kinh tế

Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa 4 tháng đầu năm 2026 tăng 24,2% so với cùng kỳ năm trước.

Tăng trưởng ấn tượng, động lực từ khu vực FDI

Theo số liệu Cục Thống kê (Bộ Tài chính) công bố ngày 3/5, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam tháng 4 năm 2026 ước đạt 45,52 tỷ USD, giảm 2% so với tháng trước, nhưng tăng 21% so với cùng kỳ năm trước.

Khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) tiếp tục giữ vai trò chủ lực với kim ngạch xuất khẩu đạt 134,88 tỷ USD, tăng 25,8% so với cùng kỳ và chiếm tới 80% tổng kim ngạch xuất khẩu. Ngược lại, khu vực kinh tế trong nước chỉ đạt 33,65 tỷ USD, tăng 0,4%, cho thấy sự phụ thuộc lớn vào khu vực FDI trong tạo lập giá trị xuất khẩu.

Cơ cấu hàng hóa xuất khẩu tiếp tục nghiêng mạnh về nhóm công nghiệp chế biến với giá trị 151,5 tỷ USD, chiếm gần 90% tổng kim ngạch xuất khẩu.

Một số mặt hàng xuất khẩu chủ lực duy trì đà tăng trưởng cao như: điện tử, máy tính và linh kiện đạt 43,62 tỷ USD, tăng 49,1% so với cùng kỳ; điện thoại và linh kiện đạt 21,55 tỷ USD, tăng 21,1% so với cùng kỳ.

Đánh giá về kết quả này, bà Nguyễn Thị Hương, Cục trưởng Cục Thống kê nhấn mạnh: “Xuất khẩu tiếp tục là điểm sáng của nền kinh tế, phản ánh năng lực sản xuất và khả năng tận dụng các hiệp định thương mại tự do của Việt Nam ngày càng được cải thiện”. Tuy nhiên, bà cũng lưu ý cần nâng cao vai trò của khu vực kinh tế trong nước nhằm giảm dần sự phụ thuộc vào khu vực FDI.

Ở góc độ phân tích chuyên môn, bà Nguyễn Thu Oanh, Trưởng ban Thống kê dịch vụ và giá (Cục Thống kê) cho rằng, cơ cấu xuất khẩu hiện vẫn chủ yếu dựa vào gia công, lắp ráp, giá trị gia tăng chưa cao. Điều này đòi hỏi chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nội địa tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng, qua đó nâng cao tính tự chủ của nền kinh tế.

Nhập khẩu tăng mạnh, áp lực cán cân thương mại

Ở chiều ngược lại, nhập khẩu hàng hóa tiếp tục tăng nhanh, phản ánh nhu cầu phục hồi sản xuất và đầu tư. Kim ngạch nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam tháng 4 năm 2026 ước đạt 48,8 tỷ USD, tăng 3,6% so với tháng trước và tăng 32,5% so với cùng kỳ năm trước.

Cơ cấu nhập khẩu hàng hóa cho thấy xu hướng tập trung vào phục vụ sản xuất khi nhóm hàng tư liệu sản xuất chiếm tới 94,2%, trong đó máy móc, thiết bị và phụ tùng chiếm 54,8%. Đây là tín hiệu cho thấy hoạt động sản xuất trong nước đang được mở rộng, song cũng đồng nghĩa với việc phụ thuộc lớn vào nguồn cung từ bên ngoài.

Tính chung 4 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam đạt 344,17 tỷ USD, tăng 24,2% so với cùng kỳ. Trong đó, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa đạt 168,53 tỷ USD, tăng 19,7% so với cùng kỳ; kim ngạch nhập khẩu hàng hóa đạt 175,64 tỷ USD, tăng 28,7% so với cùng kỳ.

Việc nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu đã khiến cán cân thương mại chuyển sang nhập siêu 7,11 tỷ USD trong 4 tháng đầu năm 2026, trong khi cùng kỳ năm trước Việt Nam xuất siêu 4,3 tỷ USD. Đáng chú ý, khu vực kinh tế trong nước nhập siêu tới 15,61 tỷ USD, còn khu vực FDI xuất siêu 8,5 tỷ USD.

Xét theo thị trường, Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam với kim ngạch đạt 53,9 tỷ USD. Ở chiều ngược lại, Trung Quốc là thị trường nhập khẩu lớn nhất với 69 tỷ USD. Mức nhập siêu từ Trung Quốc lên tới 46,4 tỷ USD, tăng 33,4% so với cùng kỳ, tiếp tục tạo áp lực lớn lên cán cân thương mại.

Theo bà Nguyễn Thu Oanh, xu hướng nhập siêu hiện nay “chưa phải tín hiệu tiêu cực nếu gắn với mở rộng sản xuất”, nhưng cần kiểm soát chặt chẽ để hạn chế rủi ro phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu. Trong khi đó, bà Nguyễn Thị Hương nhấn mạnh việc cân bằng thương mại cần được thực hiện thông qua nâng cao năng lực sản xuất trong nước, đa dạng hóa thị trường và thúc đẩy xuất khẩu các sản phẩm có hàm lượng công nghệ cao.

Thực tiễn cho thấy, tăng trưởng thương mại của Việt Nam đang dựa nhiều vào khu vực FDI và nhập khẩu đầu vào. Đây vừa là động lực, vừa là thách thức đối với mục tiêu phát triển bền vững. Trong bối cảnh đó, việc kiểm soát hợp lý nhập siêu đi đôi với nâng cao chất lượng xuất khẩu sẽ là yếu tố then chốt, quyết định hiệu quả tăng trưởng kinh tế trong thời gian tới.