 |
| Khu vực FDI tiếp tục giữ vai trò chủ lực khi kim ngạch xuất khẩu đạt đạt 350,41 tỷ USD, chiếm 80,7%, tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước trong 9 tháng năm 2026. Ảnh: ST |
Xuất khẩu 9 tháng vượt 434 tỷ USD
Theo số liệu Cục Thống kê (Bộ Tài chính) công bố ngày 3/10, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa tháng 9/2026 đạt 59,48 tỷ USD, tăng 8,5% so với tháng trước và tăng 39,1% so với cùng kỳ năm trước. Đây là mức tăng đáng chú ý, cho thấy hoạt động xuất khẩu tiếp tục duy trì đà tăng trong giai đoạn cuối quý III.
Đáng chú ý, trong quý III/2026, kim ngạch xuất khẩu đạt 167,85 tỷ USD, tăng 30,4% so với cùng kỳ năm trước và tăng 17% so với quý II. Diễn biến này cho thấy, sức bật của xuất khẩu đang được củng cố, nhất là trong bối cảnh nhu cầu thị trường quốc tế và hoạt động sản xuất phục vụ đơn hàng tiếp tục mở rộng.
Đà tăng xuất khẩu tiếp tục cho thấy, khả năng thích ứng của doanh nghiệp Việt Nam trước những biến động của thị trường quốc tế. Tuy nhiên, cơ cấu xuất khẩu vẫn tập trung lớn vào khu vực FDI và một số nhóm hàng chủ lực, trong khi năng lực tham gia sâu của doanh nghiệp trong nước còn hạn chế. Thực tế này đặt ra yêu cầu nâng cao hàm lượng công nghệ, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam. Cùng với mở rộng thị trường, cần thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp trong nước với khu vực FDI, phát triển công nghiệp hỗ trợ và nâng tỷ lệ nội địa hóa. Đây là nền tảng để xuất khẩu tăng trưởng bền vững, giảm phụ thuộc và nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu. |
Theo bà Nguyễn Thị Hương, Cục trưởng Cục Thống kê, “Trong tháng 9/2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam đạt 117,69 tỷ USD, tăng 7,3% so với tháng trước và tăng 42,4% so với cùng kỳ năm trước”. Quy mô giao thương trong tháng cuối quý III cho thấy, hoạt động xuất nhập khẩu tiếp tục giữ vai trò quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế.
Tính chung 9 tháng năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam đạt hơn 888 tỷ USD, tăng 30,4% so với cùng kỳ năm trước.
Trong đó, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa đạt 434,3 tỷ USD, tăng 24,5% so với cùng kỳ năm trước. Khu vực kinh tế trong nước đạt 83,89 tỷ USD, tăng 7,5%, chiếm 19,3% tổng kim ngạch xuất khẩu; khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (FDI), kể cả dầu thô, đạt 350,41 tỷ USD, tăng 29,4%, chiếm 80,7% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước.
Cơ cấu xuất khẩu tiếp tục tập trung chủ yếu vào nhóm hàng công nghiệp chế biến. Trong 9 tháng năm 2026, nhóm hàng này đạt 392,79 tỷ USD, chiếm 90,4% tổng kim ngạch xuất khẩu. Nhóm hàng nông sản, lâm sản đạt 30 tỷ USD, chiếm 6,9%; thủy sản đạt 9,1 tỷ USD, chiếm 2,1%; nhiên liệu và khoáng sản đạt 2,41 tỷ USD, chiếm 0,6%.
Sự gia tăng quy mô xuất khẩu còn được thể hiện qua số lượng mặt hàng chủ lực. Có 35 mặt hàng đạt kim ngạch trên 1 tỷ USD, chiếm 94,3% tổng kim ngạch xuất khẩu; trong đó 7 mặt hàng đạt trên 10 tỷ USD, chiếm 70,7%.
Điện tử, máy tính và linh kiện tiếp tục là mặt hàng dẫn đầu với kim ngạch xuất khẩu đạt 123,66 tỷ USD, tăng 59,6% so với cùng kỳ năm trước; máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng khác đạt hơn 55 tỷ USD, tăng 27,9%; điện thoại các loại và linh kiện đạt 51,77 tỷ USD, tăng 18,8%. Hàng dệt, may đạt hơn 30,32 tỷ USD; giày dép 18,04 tỷ USD; phương tiện vận tải và phụ tùng 15,1 tỷ USD; gỗ và sản phẩm gỗ đạt 13,3 tỷ USD.
Những con số này cho thấy, xuất khẩu đang dựa ngày càng rõ vào các ngành công nghiệp có quy mô lớn và mức độ liên kết cao với chuỗi cung ứng quốc tế. Tuy nhiên, sự tập trung cao vào khu vực FDI và một số nhóm hàng chủ lực cũng đặt ra yêu cầu nâng năng lực của doanh nghiệp trong nước, tăng hàm lượng công nghệ, giá trị gia tăng và khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Cán cân thương mại vẫn nhập siêu
Ở chiều nhập khẩu, kim ngạch nhập khẩu tháng 9/2026 đạt 58,21 tỷ USD, tăng 6% so với tháng trước và tăng tới 45,8% so với cùng kỳ năm trước. Như vậy, trong tháng 9, kim ngạch xuất khẩu cao hơn nhập khẩu 1,27 tỷ USD, tạo mức xuất siêu trở lại sau chuỗi tháng nhập siêu.
Tính chung 9 tháng năm 2026, kim ngạch nhập khẩu đạt 453,72 tỷ USD, tăng 36,7% so với cùng kỳ, cao hơn đáng kể tốc độ tăng 24,5% của xuất khẩu. Khu vực kinh tế trong nước đạt 118,17 tỷ USD, tăng 23,5%; khu vực FDI đạt 335,55 tỷ USD, tăng 42%.
Đáng chú ý, nhập khẩu tiếp tục tập trung chủ yếu vào nhóm hàng phục vụ sản xuất. Nhóm hàng tư liệu sản xuất, kim ngạch nhập khẩu đạt 426,92 tỷ USD, chiếm 94,1% tổng kim ngạch nhập khẩu; trong đó máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng chiếm 58,3%, nguyên, nhiên, vật liệu chiếm 35,8%. Nhóm hàng vật phẩm tiêu dùng đạt 26,8 tỷ USD, chiếm 5,9%.
Trong các mặt hàng nhập khẩu chủ yếu, kim ngạch nhập khẩu nhóm điện tử, máy tính và linh kiện đạt 188,94 tỷ USD, tăng 71,7% so với cùng kỳ; máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng khác đạt 53,95 tỷ USD, tăng 21,9%; vải đạt 11,6 tỷ USD, tăng 3,3%; kim loại thường khác đạt 11,23 tỷ USD, tăng 37,3%; chất dẻo nguyên liệu đạt 10,24 tỷ USD, tăng 9,2%; ô tô đạt 10,13 tỷ USD, tăng 34,5% so với cùng kỳ.
Tốc độ tăng nhập khẩu cao hơn xuất khẩu phản ánh nhu cầu lớn về máy móc, thiết bị, nguyên liệu và linh kiện phục vụ sản xuất, nhưng đồng thời tạo sức ép đáng kể lên cán cân thương mại. Theo bà Nguyễn Thị Hương, “cán cân thương mại hàng hóa tháng 9/2026 đã xuất siêu trở lại sau 9 tháng liên tiếp nhập siêu, với mức xuất siêu 1,27 tỷ USD”.
Dù tháng 9 đã xuất siêu, tính chung 9 tháng năm 2026, cán cân thương mại hàng hóa vẫn nhập siêu 19,42 tỷ USD, trong khi cùng kỳ năm trước xuất siêu 16,87 tỷ USD. Khu vực kinh tế trong nước nhập siêu 34,28 tỷ USD, còn khu vực FDI, kể cả dầu thô, xuất siêu 14,86 tỷ USD.
Về thị trường, Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam với kim ngạch xuất khẩu đạt 140 tỷ USD. Xuất siêu sang Hoa Kỳ đạt 122,62 tỷ USD; xuất siêu sang EU đạt 36,06 tỷ USD và Nhật Bản đạt 2,65 tỷ USD.
Ở chiều nhập khẩu, Trung Quốc là thị trường lớn nhất, với kim ngạch nhập khẩu đạt 187,34 tỷ USD; nhập siêu từ Trung Quốc đạt 121,48 tỷ USD, từ Hàn Quốc đạt 43,75 tỷ USD và từ ASEAN đạt 15,49 tỷ USD.
Nhìn tổng thể, hoạt động xuất nhập khẩu tiếp tục cho thấy sức bật và khả năng thích ứng của nền kinh tế trước những biến động từ thị trường quốc tế. Động lực xuất khẩu được củng cố, song nhập khẩu tăng nhanh cũng đặt ra yêu cầu cân đối giữa mở rộng thương mại và nâng cao nội lực.
Thời gian tới, trọng tâm cần hướng vào nâng sức cạnh tranh doanh nghiệp Việt Nam, tăng liên kết với khu vực FDI, phát triển công nghiệp hỗ trợ, đa dạng hóa thị trường, nguồn cung, tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững.
