 |
| Cơ quan Thuế sẽ phân nhóm người nộp thuế theo mức độ tuân thủ để quản lý. |
Phân nhóm người nộp thuế để quản lý đúng đối tượng, hỗ trợ đúng nhu cầu
Một trong những thay đổi mang tính nền tảng của Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 là chuyển từ phương thức quản lý theo quy trình tương đối đồng nhất sang quản lý theo mức độ tuân thủ và rủi ro của từng người nộp thuế.
Theo quy định mới, người nộp thuế sẽ được phân nhóm trên cơ sở ngành nghề kinh doanh, quy mô doanh thu, lịch sử chấp hành pháp luật thuế, mức độ tuân thủ và hồ sơ rủi ro. Trên cơ sở đó, cơ quan Thuế sẽ lựa chọn phương thức quản lý, mức độ giám sát và hỗ trợ phù hợp với từng nhóm đối tượng, thay vì kiểm tra, giám sát dàn trải như trước.
Điểm mới này được kỳ vọng sẽ nâng cao hiệu quả quản lý, đồng thời tạo động lực để người nộp thuế tự giác tuân thủ pháp luật. Với những doanh nghiệp có lịch sử chấp hành tốt, minh bạch trong kê khai và nộp thuế, việc thực hiện thủ tục hành chính sẽ thuận lợi hơn, tần suất kiểm tra có thể giảm, trong khi cơ quan Thuế sẽ tập trung nguồn lực vào nhóm có dấu hiệu rủi ro cao nhằm ngăn ngừa thất thu ngân sách.
Đây cũng là bước chuyển từ tư duy “kiểm tra để phát hiện sai phạm” sang “hỗ trợ để người nộp thuế tuân thủ tự nguyện”, phù hợp với xu hướng quản lý thuế hiện đại của nhiều quốc gia.
Song song với việc phân nhóm người nộp thuế, Luật cũng đặt nền móng cho quá trình chuyển đổi số toàn diện trong quản lý thuế. Dữ liệu sẽ trở thành nền tảng của hầu hết các nghiệp vụ quản lý; nhiều thông tin mà cơ quan nhà nước đã có sẽ không yêu cầu người nộp thuế kê khai hoặc nộp lại. Các quyết định hành chính, thông báo thuế được ban hành trên môi trường điện tử sẽ có giá trị pháp lý, tạo điều kiện để thực hiện dịch vụ công trực tuyến toàn trình.
Đáng chú ý, Luật cũng bổ sung cơ chế bảo vệ quyền lợi của người nộp thuế khi thực hiện nghĩa vụ trên môi trường điện tử. Trường hợp việc chậm thực hiện nghĩa vụ phát sinh do lỗi của hệ thống công nghệ thông tin, người nộp thuế sẽ không bị xử phạt. Quy định này góp phần bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu quản lý nhà nước và quyền, lợi ích hợp pháp của người nộp thuế trong quá trình chuyển đổi số.
Nhiều thay đổi tác động trực tiếp đến người nộp thuế
Một trong những điểm đáng chú ý nhất là Luật tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính trên nền tảng số. Nhiều thủ tục về đăng ký thuế, khai thuế, nộp thuế, hoàn thuế, miễn thuế, giảm thuế và quản lý nợ thuế sẽ được thực hiện trên môi trường điện tử, khai thác tối đa dữ liệu đã có thay vì yêu cầu người nộp thuế nhiều lần cung cấp cùng một loại thông tin.
Đồng thời, Luật tạo cơ sở để từng bước tự động hóa quy trình hoàn thuế, miễn thuế và giảm thuế đối với các trường hợp đã có đủ dữ liệu và đáp ứng tiêu chí quản lý rủi ro, qua đó rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ và giảm chi phí tuân thủ.
Một điểm mới khác là thống nhất sử dụng số định danh cá nhân làm mã số thuế đối với cá nhân, hộ gia đình, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh. Quy định này giúp đồng bộ dữ liệu giữa cơ quan Thuế với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, giảm thủ tục đăng ký thuế và tạo thuận lợi hơn khi thực hiện các thủ tục hành chính.
Đặc biệt, thời hạn khai bổ sung hồ sơ khai thuế được rút ngắn từ 10 năm xuống còn 5 năm, tính từ ngày hết thời hạn nộp hồ sơ khai thuế của kỳ tính thuế có sai sót. Vì vậy, doanh nghiệp và người nộp thuế phải chủ động hơn trong việc rà soát hồ sơ ngay sau mỗi kỳ kê khai.
Quản lý hộ kinh doanh và thương mại điện tử thay đổi ra sao?
Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh theo hướng quản lý dựa trên dữ liệu, phù hợp với lộ trình đổi mới phương thức quản lý nhóm đối tượng này.
Một điểm mới đáng chú ý là cơ quan Thuế không chỉ thực hiện chức năng quản lý mà còn có trách nhiệm hỗ trợ hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh trong quá trình kê khai thuế.
 |
| Những điểm mới mà người nộp thuế cần biết từ 1/7/2026. Thiết kế: HQ. |
Trên cơ sở dữ liệu quản lý thuế và thông tin do người nộp thuế cung cấp, cơ quan Thuế sẽ hỗ trợ lập hồ sơ khai thuế, giúp giảm thời gian kê khai, hạn chế sai sót và giảm chi phí tuân thủ.
Quy định này cũng tạo cơ sở pháp lý để triển khai lộ trình xóa bỏ thuế khoán theo hướng minh bạch, phản ánh sát doanh thu thực tế và khuyến khích hộ kinh doanh phát triển lên doanh nghiệp khi đủ điều kiện.
Đối với doanh nghiệp có chi nhánh tại nhiều địa phương, Luật bổ sung quy định cho phép tổ chức chi trả thu nhập được lựa chọn phương thức kê khai thuế thu nhập cá nhân phù hợp, thay vì bắt buộc thực hiện theo một phương thức như trước. Quy định này được kỳ vọng sẽ giảm đáng kể chi phí tuân thủ và khối lượng công việc đối với các doanh nghiệp hoạt động trên phạm vi nhiều tỉnh, thành phố.
Một điểm mới khác là Luật mở rộng phạm vi người nộp thuế trong nền kinh tế số. Theo đó, tổ chức, cá nhân nước ngoài có hoạt động kinh doanh hoặc phát sinh thu nhập tại Việt Nam, kể cả thông qua các nền tảng thương mại điện tử và nền tảng số khác, đều thuộc phạm vi quản lý thuế của Việt Nam.
Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để quản lý các giao dịch xuyên biên giới, chống thất thu ngân sách và bảo đảm môi trường cạnh tranh bình đẳng giữa doanh nghiệp trong nước với các chủ thể kinh doanh trên nền tảng số.
Bên cạnh đó, Luật cũng hoàn thiện các quy định về hợp tác quốc tế trong quản lý thuế và cơ chế giải quyết tranh chấp thuế có yếu tố nước ngoài, tạo cơ sở thực hiện các cam kết quốc tế về trao đổi thông tin, chống xói mòn cơ sở thuế và hạn chế đánh thuế trùng đối với hoạt động đầu tư, kinh doanh xuyên biên giới.
Để phù hợp với phương thức quản lý mới, Luật đồng thời lược bỏ một số quy định không còn phù hợp như hội đồng tư vấn thuế cấp xã, quy định về thanh tra thuế và quy định về thứ tự thanh toán tiền thuế, tiền chậm nộp, tiền phạt.
Luật cũng bổ sung, hoàn thiện các quy định về quyền và nghĩa vụ của người nộp thuế, đồng thời bổ sung nhiều hành vi bị nghiêm cấm như làm lộ thông tin người nộp thuế, làm sai lệch kết quả kiểm tra, sử dụng trái phép hóa đơn điện tử, cản trở hoạt động quản lý thuế hoặc xâm nhập, tấn công hệ thống thông tin của cơ quan Thuế. Những quy định này góp phần tăng cường kỷ cương, bảo đảm an toàn dữ liệu và nâng cao tính minh bạch trong quản lý thuế.
Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026. Riêng quy định về khai thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử (Điều 13) và quy định về hóa đơn điện tử của hộ, cá nhân kinh doanh (Điều 26) có hiệu lực từ ngày 1/1/2026.
