Thu hẹp khoảng trống trong tuân thủ nghĩa vụ thuế

Còn nhiều thách thức và hạn chế

Khu vực hộ kinh doanh cá thể, nhất là trong các lĩnh vực ăn uống, dịch vụ và kinh doanh trực tuyến, hiện đang là nhóm đối tượng gặp nhiều khó khăn trong việc nâng cao mức độ tuân thủ tự nguyện pháp luật thuế.

Phần lớn các hộ kinh doanh hoạt động với quy mô nhỏ, mang tính gia đình, chủ hộ thường lớn tuổi, ít có thói quen ghi chép sổ sách kế toán và còn e ngại khi tiếp cận các thủ tục hành chính, đặc biệt là thủ tục điện tử.

Không ít hộ kinh doanh lo ngại rằng việc minh bạch doanh thu đồng nghĩa với việc toàn bộ hoạt động kinh doanh bị “soi chiếu”, từ đó phát sinh tâm lý né tránh xuất hóa đơn.

Thói quen của người tiêu dùng không yêu cầu lấy hóa đơn khi mua hàng, sử dụng dịch vụ cũng góp phần làm giảm động lực tuân thủ của các hộ kinh doanh, khiến quy định pháp luật chưa thực sự đi vào đời sống.

Chính sách thuế tiếp tục được rà soát, hoàn thiện theo hướng đơn giản, minh bạch, tạo thuận lợi cho người nộp thuế tuân thủ đúng

Từ thực tiễn quản lý, có thể nhận thấy đa số hộ kinh doanh có mong muốn tuân thủ pháp luật, song còn hạn chế về kiến thức, kỹ năng và chịu tác động bởi tâm lý e dè. Đây là nhóm đối tượng rất cần được tiếp tục hỗ trợ, hướng dẫn cụ thể, theo hướng “cầm tay chỉ việc”, để từng bước làm quen với các quy định mới và yên tâm đồng hành cùng cơ quan thuế trong lộ trình minh bạch hóa, hiện đại hóa quản lý thuế

Bên cạnh đó, vẫn tồn tại một bộ phận nhỏ người nộp thuế cố tình vi phạm pháp luật thuế thông qua các hành vi như kê khai gian dối, trốn thuế, mua bán hóa đơn bất hợp pháp hoặc cấu kết vi phạm. Dù không chiếm số đông, song nếu không được phát hiện và xử lý nghiêm minh, nhóm này sẽ gây tác động tiêu cực, làm xói mòn tính công bằng của chính sách thuế và làm suy giảm niềm tin, sự đồng thuận trong xã hội.

Trước thực trạng đó, ngành Thuế đã và đang phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng để kịp thời phát hiện, điều tra, xử lý nghiêm, thậm chí khởi tố hình sự đối với các trường hợp vi phạm nghiêm trọng, qua đó khẳng định nguyên tắc thượng tôn pháp luật và bảo vệ môi trường kinh doanh lành mạnh.

Thu hẹp khoảng trống tuân thủ

Bước vào giai đoạn phát triển mới, ngành Thuế đứng trước yêu cầu ngày càng cao trong việc vừa bảo đảm thu đúng, thu đủ, vừa tạo thuận lợi tối đa cho người nộp thuế. Trước những thách thức đó, ngành Thuế xác định rõ các định hướng và giải pháp trọng tâm nhằm củng cố niềm tin xã hội, nâng cao sự tự giác và từng bước thu hẹp khoảng trống trong tuân thủ pháp luật thuế.

Trước hết, hệ thống chính sách thuế tiếp tục được rà soát, hoàn thiện theo hướng đơn giản, minh bạch, dễ hiểu, dễ thực hiện, tạo thuận lợi cho người nộp thuế tuân thủ đúng. Việc tham mưu sửa đổi các quy định về quản lý thuế và các sắc thuế được đặt mục tiêu loại bỏ những nội dung bất cập, chồng chéo, qua đó giảm chi phí tuân thủ và tạo điều kiện để người nộp thuế thực hiện đúng ngay từ đầu.

Song song với đó, đẩy mạnh hoàn thiện hệ sinh thái dữ liệu lớn (Big Data), kết nối, liên thông dữ liệu thuế với các cơ sở dữ liệu quốc gia và dữ liệu của các bộ, ngành liên quan. Trên nền tảng đó, một hệ thống quản lý thuế mở, tích hợp và hiện đại đang từng bước hình thành, cho phép cơ quan thuế phân tích rủi ro chính xác hơn, đồng thời khuyến khích người nộp thuế tự giác kê khai trung thực.

Một trọng tâm khác là tái thiết kế toàn bộ quy trình nghiệp vụ theo mô hình quản lý thuế hiện đại, lấy người nộp thuế làm trung tâm. Các khâu từ đăng ký, kê khai, nộp thuế, hoàn thuế đến thanh tra, kiểm tra, cưỡng chế được tích hợp, vận hành thông suốt, qua đó nâng cao hiệu quả quản lý và trải nghiệm của người nộp thuế.

Công tác tuyên truyền, hỗ trợ cũng được đổi mới mạnh mẽ theo hướng cá nhân hóa, phù hợp với đặc điểm, quy mô và mức độ tuân thủ của từng nhóm đối tượng. Ngành Thuế xây dựng các chương trình hỗ trợ tuân thủ chuyên biệt cho doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh cá thể, cá nhân hành nghề tự do…, gắn với tài liệu hướng dẫn rõ ràng, công cụ số, video minh họa và các hội nghị đối thoại định kỳ nhằm kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc phát sinh

Bên cạnh việc đồng hành, hỗ trợ số đông người nộp thuế chấp hành tốt, ngành Thuế kiên định nguyên tắc “không khoan nhượng với hành vi gian lận” và “không có vùng cấm” trong xử lý vi phạm.

Công tác kiểm tra, thanh tra thuế được triển khai trên cơ sở phân tích rủi ro, tự động hóa khâu lựa chọn đối tượng, ứng dụng dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo để nhận diện các trường hợp cố tình không tuân thủ, mua bán hóa đơn bất hợp pháp. Cách làm này vừa tập trung nguồn lực đúng trọng tâm, vừa hạn chế gây phiền hà cho người nộp thuế tuân thủ tốt.

Cuối cùng, yếu tố con người được xác định là chìa khóa quyết định thành công của mọi cải cách. Cần tiếp tục chú trọng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ công chức không chỉ về chuyên môn nghiệp vụ mà còn về kỹ năng công nghệ, phân tích dữ liệu và kỹ năng giao tiếp, ứng xử với người nộp thuế. Đồng thời, kiên quyết loại bỏ các hành vi nhũng nhiễu, tiêu cực; xử lý nghiêm minh cán bộ vi phạm để giữ vững kỷ cương, kỷ luật và niềm tin của xã hội.