 |
| Hàng nhập khẩu có ký hiệu ® cần chỉ dẫn trung thực trước khi lưu thông. Ảnh: Duy Hưng. |
Một ký hiệu trên bao bì có thể làm phát sinh vướng mắc trong quá trình thực hiện thủ tục hải quan. Vấn đề đặt ra là hàng nhập khẩu sử dụng ký hiệu ® nhưng chưa có thông tin trung thực về tình trạng bảo hộ nhãn hiệu tại Việt Nam có bị coi là vi phạm hay không, và trách nhiệm thuộc về chủ thể nào.
Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) mới ban hành Công văn số 5145/SHTT-TTKN ngày 19/10/2026 làm rõ sự khác biệt giữa hành vi gắn chỉ dẫn gây hiểu sai lệch về tình trạng pháp lý, phạm vi bảo hộ tại Việt Nam với việc nhập khẩu hàng hóa có chứa những chỉ dẫn đó, giúp xác định hành vi và trách nhiệm của nhà nhập khẩu.
Trước đó, Cục Hải quan đã có Công văn số 23008/CHQ-GSQL ngày 15/10/2026, đề nghị Bộ Khoa học và Công nghệ cho ý kiến về vấn đề này. Cơ quan Hải quan đề xuất hướng dẫn doanh nghiệp bổ sung thông tin trên nhãn phụ; sau khi bổ sung, lô hàng được làm thủ tục thông quan nếu không có vi phạm khác nhằm có cơ sở xử lý thống nhất.
Theo Cục Sở hữu trí tuệ, căn cứ quy định tại Nghị định số 99/2023/NĐ-CP, Nghị định số 186/2026/NĐ-CP và các văn bản liên quan, chỉ dẫn sai về tình trạng pháp lý là cung cấp thông tin gây hiểu sai lệch rằng đối tượng đang được bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp tại Việt Nam, mặc dù không được hoặc chưa được bảo hộ. Phạm vi này bao gồm cả trường hợp đã nộp đơn nhưng chưa được cấp văn bằng, hoặc văn bằng đã bị hủy bỏ, chấm dứt hiệu lực hay hết thời hạn bảo hộ.
Các chỉ dẫn như nhãn hiệu đã được cấp văn bằng bảo hộ độc quyền, nhãn hiệu được bảo hộ hoặc nội dung có ý nghĩa tương tự đều cần được xem xét trong mối liên hệ với tình trạng bảo hộ thực tế. Việc sử dụng ký hiệu ® cũng thuộc phạm vi được hướng dẫn khi gây hiểu sai lệch rằng nhãn hiệu được bảo hộ tại Việt Nam.
Tuy nhiên, đối với hàng nhập khẩu nguyên trạng từ nước ngoài chưa được thông quan, Cục Sở hữu trí tuệ xác định thông tin trên hàng hóa do nhà xuất khẩu hoặc nhà sản xuất ở nước ngoài thực hiện, trừ khi có bằng chứng rõ ràng cho thấy toàn bộ thông tin được thể hiện theo yêu cầu của nhà nhập khẩu.
Vì vậy, tùy thuộc vào trường hợp cụ thể, không nên đồng nhất việc nhập khẩu hàng có chỉ dẫn gây hiểu sai lệch với hành vi gắn chỉ dẫn đó, rồi xác định nhà nhập khẩu chính là chủ thể vi phạm mà cần đặt trọng tâm vào nguồn gốc của thông tin và hành vi thực tế, thay vì chỉ căn cứ vào sự hiện diện của ký hiệu ® trên hàng hóa.
 |
| Hàng hóa, bao bì sử dụng ký hiệu ® có chỉ dẫn thông tin trung thực về tình trạng bảo hộ nhãn hiệu tại Việt Nam, bao gồm trên nhãn phụ đối với hàng nhập khẩu, không bị coi là vi phạm. Ảnh: H.Nụ. |
Làm rõ hành vi tại khâu nhập khẩu đồng thời đặt ra yêu cầu cụ thể đối với doanh nghiệp ở khâu lưu thông. Theo Cục Sở hữu trí tuệ, nhà nhập khẩu chỉ bị coi là thực hiện hành vi vi phạm quy định nêu trên nếu không bổ sung chỉ dẫn thông tin trung thực về tình trạng bảo hộ nhãn hiệu tại Việt Nam khi đưa hàng hóa ra thị trường.
Trong đó, điểm mấu chốt là thông tin phải phản ánh đúng tình trạng bảo hộ tại Việt Nam. Căn cứ quy định tại điểm b khoản 1 Điều 6 Nghị định số 99/2013/NĐ-CP, hàng hóa, bao bì sử dụng ký hiệu ® nhưng có chỉ dẫn thông tin trung thực về tình trạng bảo hộ nhãn hiệu tại Việt Nam, bao gồm trên nhãn phụ đối với hàng nhập khẩu, không bị coi là vi phạm.
Trên cơ sở đó, Cục Sở hữu trí tuệ đề nghị Cục Hải quan nghiên cứu hướng dẫn doanh nghiệp bổ sung chỉ dẫn trung thực trên hàng hóa, bao bì nhập khẩu trước khi đưa hàng hóa ra lưu thông trên thị trường. Mốc thời điểm này là nội dung doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý khi tổ chức nhập khẩu và phân phối.
Từ hướng dẫn trên, doanh nghiệp cần chủ động rà soát tình trạng bảo hộ nhãn hiệu tại Việt Nam, đối chiếu với thông tin trên hàng hóa và bao bì để xác định nội dung cần bổ sung. Việc chuẩn bị thông tin từ sớm giúp doanh nghiệp có cơ sở giải trình, đồng thời hạn chế đưa ra thị trường những chỉ dẫn có thể gây hiểu nhầm.
Cũng cần phân biệt phạm vi hướng dẫn này với việc xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp. Cục Sở hữu trí tuệ lưu ý quy định về chỉ dẫn sai khác với quy định xử phạt hành vi xâm phạm quyền. Bởi vậy, bổ sung thông tin trung thực về tình trạng bảo hộ không thể được hiểu là giải quyết mọi vấn đề sở hữu trí tuệ của lô hàng.
Cục Sở hữu trí tuệ cho biết, sẽ hướng dẫn cụ thể hơn trong quá trình sửa đổi, bổ sung Thông tư số 11/2015/TT-BKHCN, dự kiến trình Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành trong tháng 10/2026.
Việc xác định đúng hành vi, đúng chủ thể và đúng thời điểm thực hiện nghĩa vụ sẽ giúp doanh nghiệp chủ động tuân thủ, đồng thời bảo đảm người tiêu dùng được tiếp cận thông tin chính xác về tình trạng bảo hộ nhãn hiệu.
