Gỡ nút thắt ghi nhãn ® cho hàng hóa nhập khẩu

Việc sử dụng ký hiệu ® được coi là chỉ dẫn nhãn hiệu đang được bảo hộ tại Việt Nam. Ảnh: H.Nụ

Pháp lý từ bao bì gốc và nút thắt dữ liệu

Trong văn bản trình bày vướng mắc, Công ty Hoàng Lâm cho biết, doanh nghiệp hoạt động chính trong lĩnh vực nhập khẩu và phân phối thực phẩm, nguyên liệu thực phẩm từ nhiều thị trường quốc tế như Đức, Ý, Mỹ, Úc, Hàn Quốc, Trung Quốc. Quá trình làm thủ tục hải quan và đưa hàng hóa ra lưu thông trên thị trường khiến doanh nghiệp đối mặt với chuỗi vướng mắc pháp lý phức tạp phát sinh từ hai nhóm vấn đề cốt lõi.

Trước hết là vướng mắc về việc sử dụng ký hiệu ® trên bao bì gốc và quy trình dán nhãn phụ. Nhiều lô hàng nhập khẩu của doanh nghiệp có nhãn gốc do nhà sản xuất nước ngoài in sẵn ký hiệu ® bên cạnh nhãn hiệu nhằm phản ánh tình trạng đã được đăng ký bảo hộ tại nước xuất xứ hoặc các quốc gia khác.

Tuy nhiên, tại thời điểm nhập khẩu vào Việt Nam, một số nhãn hiệu lại chưa được đăng ký bảo hộ hoặc đang trong quá trình thẩm định đơn tại Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ), trong khi Công ty Hoàng Lâm hoàn toàn không thể can thiệp vào thiết kế bao bì gốc của nhà sản xuất cho từng lô hàng riêng biệt.

Theo Công ty Hoàng Lâm, điểm b khoản 1 Điều 6 Nghị định số 99/2013/NĐ-CP (đã được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định 126/2021/NĐ-CP và Nghị định 46/2024/NĐ-CP) và Điều 7 Thông tư số 11/2015/TT-BKHCN (sửa đổi tại Thông tư số 06/2024/TT-BKHCN), việc sử dụng ký hiệu ® được coi là chỉ dẫn nhãn hiệu đang được bảo hộ tại Việt Nam. Do đó, việc nhập khẩu hàng hóa mang ký hiệu ® khi chưa được bảo hộ nội địa khiến doanh nghiệp đứng trước rủi ro bị cơ quan chức năng xử phạt về hành vi chỉ dẫn sai về tình trạng pháp lý.

Bên cạnh đó, theo Nghị định số 37/2026/NĐ-CP, nhãn gốc nhập khẩu chỉ cần đáp ứng các nội dung bắt buộc tại khoản 2 Điều 42 khi thông quan, còn nhãn phụ tiếng Việt là nội dung doanh nghiệp hoàn thiện trước khi đưa hàng ra lưu thông. Do đó, Công ty Hoàng Lâm dự kiến thực hiện quy trình giữ nguyên nhãn gốc có ký hiệu ®, tiến hành thông quan, đưa hàng về kho dán nhãn phụ bổ sung dòng chỉ dẫn “Ký hiệu ® trên bao bì thể hiện nhãn hiệu đã được đăng ký bảo hộ tại nước ngoài. Nhãn hiệu chưa được đăng ký bảo hộ tại Việt Nam” rồi mới đưa ra thị trường. Điều này khiến doanh nghiệp thắc mắc liệu quy trình trên có hợp pháp hay bắt buộc phải ghi chỉ dẫn bổ sung ngay tại cửa khẩu trước khi thông quan.

Mặt khác, Công ty Hoàng Lâm còn gặp nút thắt lớn về nguồn dữ liệu tra cứu nhãn hiệu đăng ký quốc tế. Trong quá trình tự rà soát, doanh nghiệp nhận thấy sự không thống nhất nghiêm trọng giữa các hệ thống dữ liệu trực tuyến. Cụ thể, khi tra cứu trên cơ sở dữ liệu WIPO Publish/IPLib của Cục Sở hữu trí tuệ thì không tìm thấy thông tin đăng ký tại Việt Nam, nhưng tra trên hệ thống Madrid Monitor của WIPO thì nhãn hiệu đăng ký quốc tế này lại ghi nhận có chỉ định Việt Nam và đã được chấp nhận bảo hộ.

Sự lệch pha dữ liệu này khiến doanh nghiệp hoàn toàn lúng túng khi xác định nguồn dữ liệu tra cứu chuẩn mực và không biết cần chuẩn bị loại hồ sơ, chứng cứ nào (như bản trích xuất Madrid Monitor, quyết định chấp nhận bảo hộ, hay văn bản xác nhận của Cục Sở hữu trí tuệ theo Nghị định số 65/2023/NĐ-CP) để xuất trình chứng minh tính hợp pháp của lô hàng với cơ quan Hải quan.

Tháo gỡ nghiệp vụ toàn diện

Để giải quyết vướng mắc của Công ty Hoàng Lâm về việc ghi nhãn đối với hàng hóa nhập khẩu có ký hiệu ® trên hàng hóa, bao bì sản phẩm và nguồn dữ liệu tra cứu nhãn hiệu, Cục Hải quan đã trả lời và hướng dẫn cụ thể trên cơ sở hệ thống hóa các quy định pháp luật chuyên ngành hiện hành.

Công chức Hải quan cửa khẩu Chi Ma (Chi cục Hải quan khu vực VI) kiểm tra hàng hóa nhập khẩu. Ảnh: H.Nụ

Liên quan đến cơ chế pháp lý đối với việc ghi ký hiệu ® và quy trình thông quan, Cục Hải quan viện dẫn khoản 1 Điều 7 Thông tư số 11/2015/TT-BKHCN (đã được sửa đổi, bổ sung tại khoản 5 Điều 1 Thông tư số 06/2024/TT-BKHCN).

Quy định nêu rõ hành vi chỉ dẫn sai về tình trạng pháp lý là việc cung cấp thông tin gây hiểu sai lệch rằng đối tượng đang được bảo hộ tại Việt Nam mặc dù không được hoặc chưa được bảo hộ.

Tuy nhiên, quy định cũng mở ra điều khoản loại trừ quan trọng trong trường hợp trên hàng hóa, bao bì hàng hóa sử dụng ký hiệu ® mà trên hàng hóa, bao bì (bao gồm cả nhãn phụ đối với hàng hóa nhập khẩu) có chỉ dẫn thông tin trung thực về tình trạng bảo hộ nhãn hiệu tại Việt Nam thì không bị coi là hành vi vi phạm quy định tại điểm b khoản 1 Điều 6 Nghị định số 99/2013/NĐ-CP.

Đồng thời, căn cứ Điều 34 Luật số 78/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa và khoản 3 Điều 40 Nghị định số 37/2026/NĐ-CP, hàng hóa nhập khẩu trước khi lưu thông trên thị trường bắt buộc phải đáp ứng điều kiện công bố tiêu chuẩn áp dụng và ghi nhãn theo quy định; trong đó nhãn phụ dùng để dịch tiếng Việt các nội dung bắt buộc từ nhãn gốc và bổ sung nội dung còn thiếu, doanh nghiệp tự chịu trách nhiệm về tính chính xác, trung thực của nội dung ghi.

Từ các căn cứ này, Cục Hải quan hướng dẫn giải pháp thông quan cụ thể: đối với trường hợp hàng hóa, bao bì nhập khẩu sử dụng ký hiệu ® mà nhãn hiệu chưa được bảo hộ tại Việt Nam, người khai hải quan làm văn bản cam kết với cơ quan Hải quan về việc sẽ gắn nhãn phụ trên hàng hóa, bao bì thương phẩm theo quy định, trong đó bổ sung chỉ dẫn thông tin trung thực về tình trạng bảo hộ nhãn hiệu tại Việt Nam.

Cơ quan Hải quan sẽ kiểm tra văn bản cam kết của người khai hải quan và tiến hành làm thủ tục thông quan cho hàng hóa nếu không có các vi phạm khác đối với lô hàng.

Đối với việc chuẩn hóa nguồn dữ liệu tra cứu nhãn hiệu đăng ký quốc tế, Cục Hải quan dẫn chiếu khoản 1 Điều 10 Nghị định số 65/2023/NĐ-CP, khẳng định quyền sở hữu công nghiệp đối với nhãn hiệu đăng ký quốc tế theo Thỏa ước Madrid và Nghị định thư Madrid được xác lập trên cơ sở chấp nhận bảo hộ của Cục Sở hữu trí tuệ.

Để tháo gỡ triệt để bất cập về sự lệch pha dữ liệu tra cứu mà Công ty Hoàng Lâm gặp phải, Cục Hải quan làm rõ quy định đối với các nhãn hiệu đăng ký quốc tế theo hệ thống Madrid, cơ quan Hải quan sẽ căn cứ trực tiếp vào văn bằng, giấy chứng nhận do Cục Sở hữu trí tuệ cấp hoặc thông tin về nhãn hiệu tra cứu được trên cơ sở dữ liệu trực tuyến chính thức để làm căn cứ xác định tình trạng pháp lý của lô hàng trong quá trình làm thủ tục thông quan.