 |
| Nghị định số 336/2026/NĐ-CP phân định rõ trách nhiệm xử lý hồ sơ liên ngành theo cơ chế một cửa. Ảnh: Cục Hải quan |
Nghị định số 336/2026/NĐ-CP quy định rõ mối quan hệ giữa đầu mối tiếp nhận dữ liệu và cơ quan thực hiện nghiệp vụ. Cơ chế một cửa quốc gia được tổ chức theo nguyên tắc người khai gửi thông tin đến một đầu mối điện tử, trong khi các cơ quan quản lý chuyên ngành xử lý nội dung thuộc phạm vi thẩm quyền.
Điều 7 nêu rõ, Cục Hải quan thuộc Bộ Tài chính là đơn vị quản lý Cổng thông tin một cửa quốc gia, chịu trách nhiệm về quản lý kỹ thuật, vận hành, bảo trì, nâng cấp hệ thống và duy trì kết nối với các hệ thống xử lý chuyên ngành.
Trong khi đó, Điều 10 quy định trách nhiệm của các bộ quản lý ngành, lĩnh vực. Các bộ phải rà soát thủ tục thuộc phạm vi quản lý để thực hiện trên Cổng thông tin; xây dựng hoặc điều chỉnh hệ thống xử lý chuyên ngành; xây dựng, định dạng biểu mẫu chứng từ điện tử; đồng thời tiếp nhận và sử dụng thông tin phục vụ quản lý nhà nước.
Điều 13 quy định người khai và cơ quan xử lý gửi thông tin về thủ tục hành chính đến Cổng thông tin. Sau khi tiếp nhận, Cổng thông tin cấp mã hồ sơ và chuyển thông tin đến cơ quan xử lý. Cơ quan có thẩm quyền thực hiện nghiệp vụ, sau đó gửi trạng thái và kết quả xử lý về Cổng thông tin để phản hồi cho người khai.
Theo Cục Hải quan, Cơ chế một cửa thống nhất đầu mối giao dịch điện tử nhưng không tập trung toàn bộ thẩm quyền xử lý vào một cơ quan. Cổng thông tin thực hiện chức năng tiếp nhận, chuyển và phản hồi dữ liệu; cơ quan chuyên ngành vẫn chịu trách nhiệm về nội dung nghiệp vụ thuộc phạm vi được giao.
Cách tổ chức này cho phép một hồ sơ có thể liên quan đến nhiều cơ quan nhưng vẫn được xử lý trong một luồng dữ liệu chung. Đầu mối giao dịch được thống nhất, trong khi thẩm quyền chuyên môn được giữ theo chức năng của từng cơ quan.
Sự phân định trách nhiệm thể hiện rõ trong thủ tục đối với phương tiện vận tải tại cửa khẩu. Khi một phương tiện liên quan đồng thời đến nhiều lĩnh vực quản lý, mỗi cơ quan xử lý nhóm thông tin thuộc phạm vi chức năng của mình.
Đối với tàu thuyền, Điều 29 Nghị định số 336/2026/NĐ-CP quy định trường hợp nhiều cơ quan quản lý nhà nước cùng tham gia xử lý và có ý kiến khác nhau đối với cùng một chứng từ thì trách nhiệm chính và thẩm quyền quyết định được xác định theo từng nhóm chứng từ.
Cảng vụ hàng hải hoặc Cảng vụ đường thủy nội địa chịu trách nhiệm chính và có thẩm quyền quyết định đối với bản khai chung; cơ quan Hải quan chịu trách nhiệm chính đối với chứng từ thuộc lĩnh vực hải quan; cơ quan Biên phòng chịu trách nhiệm đối với chứng từ liên quan đến người điều khiển, người đi trên phương tiện và hành khách; tổ chức kiểm dịch y tế chịu trách nhiệm đối với chứng từ thuộc lĩnh vực kiểm dịch y tế.
 |
| Nghị định số 336/2026/NĐ-CP tiếp tục phân định trách nhiệm giữa tổ chức kiểm dịch y tế, Hải quan, Biên phòng và cơ quan quản lý vận tải tại cửa khẩu. Ảnh: Phan Trâm |
Theo Cục Hải quan, việc nhiều cơ quan cùng tiếp cận một bộ hồ sơ không đồng nghĩa các cơ quan có cùng thẩm quyền quyết định. Nghị định số 336/2026/NĐ-CP phân định trách nhiệm theo lĩnh vực để xác định rõ cơ quan chịu trách nhiệm chính đối với từng nhóm chứng từ.
Đối với phương tiện đường bộ, Nghị định số 336/2026/NĐ-CP tiếp tục phân định trách nhiệm giữa tổ chức kiểm dịch y tế, Hải quan, Biên phòng và cơ quan quản lý vận tải tại cửa khẩu. Các cơ quan tiếp nhận, xử lý thông tin theo chức năng, nhiệm vụ được giao. Cơ chế tương tự được áp dụng đối với tàu hỏa liên vận quốc tế và phương tiện vận tải đường thủy nội địa theo quy định riêng của từng loại phương tiện.
Một nội dung đáng chú ý khác là trách nhiệm phản hồi. Khi hồ sơ có thông tin chưa đầy đủ, không chính xác hoặc không hợp lệ, cơ quan xử lý phải thông báo để người khai sửa đổi, bổ sung. Trường hợp từ chối hồ sơ điện tử nhưng tiếp tục xử lý trên cơ sở hồ sơ giấy, cơ quan đó phải thông báo lý do từ chối hoặc thực hiện xử lý theo phương thức giấy theo quy định.
Theo bà Nguyễn Thị Dung, đại diện Công ty TNHH Logistic Hùng Huy, đối với hồ sơ liên ngành, việc xác định rõ cơ quan xử lý từng nhóm thông tin là rất quan trọng. Khi phát sinh yêu cầu bổ sung hoặc điều chỉnh, người khai có cơ sở xác định nội dung cần hoàn thiện và cơ quan có trách nhiệm xử lý.
Nghị định số 336/2026/NĐ-CP cũng thiết lập cơ chế hỗ trợ người sử dụng. Điều 16 quy định việc tiếp nhận, xử lý vướng mắc thông qua bộ phận hỗ trợ của các bộ quản lý ngành, lĩnh vực và bộ phận hỗ trợ của đơn vị quản lý Cổng thông tin. Vấn đề thuộc phạm vi chuyên ngành được chuyển đến cơ quan có thẩm quyền; vấn đề liên quan đến vận hành Cổng thông tin do đơn vị quản lý hệ thống tiếp nhận, xử lý.
Cơ chế một cửa theo Nghị định số 336/2026/NĐ-CP không được tổ chức theo hướng tập trung toàn bộ thẩm quyền vào một cơ quan. Nghị định tách bạch giữa đầu mối tiếp nhận, trao đổi dữ liệu và cơ quan có thẩm quyền xử lý nội dung chuyên ngành.
Đây là nguyên tắc quan trọng đối với các thủ tục có tính liên ngành. Một nền tảng điện tử thống nhất chỉ thực sự hiệu quả khi trách nhiệm của từng cơ quan được xác định rõ, bởi việc đưa nhiều cơ quan lên cùng một hệ thống không đồng nghĩa với việc thay đổi thẩm quyền được pháp luật giao.
Điểm cốt lõi của cơ chế một cửa theo Nghị định số 336/2026/NĐ-CP là thống nhất đầu mối giao dịch nhưng không hòa lẫn trách nhiệm quản lý. Dữ liệu được tập trung để trao đổi, còn thẩm quyền vẫn được phân định theo chức năng của từng cơ quan.
