Luật Hải quan 2014: Áp dụng quản lý rủi ro đưa ngành Hải quan đi đầu cải cách, hiện đại hóa

Tỷ lệ các lô hàng phải kiểm tra thực tế hàng hóa trong thực hiện thủ tục hải quan qua các năm đã giảm đáng kể.

Giảm đáng kể tỷ lệ kiểm tra thực tế hàng hóa

Những năm qua, việc áp dụng QLRR trong hoạt động nghiệp vụ hải quan đã có những bước phát triển nhanh chóng; các biện pháp khuyến khích doanh nghiệp chấp hành tốt pháp luật, tăng cường kiểm tra, kiểm soát các đối tượng trọng điểm, hàng hóa có độ rủi ro cao được áp dụng đã hài hòa giữa yêu cầu tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu và đảm bảo yêu cầu quản lý nhà nước về hải quan, thúc đẩy việc thông quan nhanh hàng hóa, giảm thiểu các chi phí phát sinh cho cơ quan Hải quan và doanh nghiệp.

Các lĩnh vực nghiệp vụ hải quan được áp dụng QLRR đã mở rộng phạm vi như phân luồng quyết định soi chiếu hàng hóa nhập khẩu trước khi làm thủ tục hải quan; phân luồng quyết định kiểm tra trong thực hiện thủ tục hải quan; phân luồng quyết định soi chiếu hàng hóa xuất khẩu sau khi đã thông quan; kiểm tra sau thông quan.

Tiếp đó là kiểm tra hồ sơ hoàn thuế không thu thuế đối với hàng hóa xuất nhập khẩu; cho phép đưa hàng về bảo quản; kiểm tra sau thông quan; quyết định giám sát, kiểm tra trọng điểm đối với người xuất nhập cảnh, hành lý của người xuất nhập cảnh và phương tiện vận tải xuất nhập cảnh…

Các biện pháp, kỹ thuật nghiệp vụ QLRR ngày càng được chú trọng, từng bước phát triển có chiều sâu. Các hoạt động kỹ thuật nghiệp vụ đã có sự liên kết thống nhất, kế thừa theo chuỗi các quy trình quản lý và được dựa trên quy trình QLRR thống nhất.

Các biện pháp kỹ thuật rủi ro đã được triển khai thực hiện như kế hoạch kiểm soát rủi ro, chuyên đề kiểm soát rủi ro, hồ sơ rủi ro, danh mục hàng hóa rủi ro, phân tích sau bắt giữ, đo lường tuân thủ, phân tích rủi ro. Thông qua các biện pháp kỹ thuật QLRR đưa ra những cảnh báo và kiến nghị áp dụng biện pháp quản lý phù hợp.

Kết quả, từ số liệu thống kê của Cục Hải quan cho thấy, tỷ lệ các lô hàng phải kiểm tra thực tế hàng hóa trong thực hiện thủ tục hải quan qua các năm đã giảm đáng kể. Năm 2014, tỷ lệ kiểm tra thực tế là 9,68%, đến năm 2025, tỷ lệ này giảm còn 2,65%

Chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm

Theo Cục Hải quan, Luật Hải quan được ban hành đã quy định quản lý hải quan thực hiện theo nguyên tắc QLRR, căn bản chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm vừa tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu, vừa đảm bảo công tác quản lý nhà nước về hải quan và thực hiện nhiệm vụ thu ngân sách. Về cơ bản một số quy định về kiểm tra sau thông quan đã thay đổi theo hướng rõ ràng hơn, nắm chắc, quản lý được các đối tượng, mặt hàng thường xuyên có hoạt động xuất nhập khẩu...

Những thay đổi mới về kiểm tra sau thông quan trong Luật Hải quan năm 2014 là cơ sở pháp lý để nâng cao hiệu quả, hiệu lực công tác kiểm tra sau thông quan; đảm bảo thuận lợi cho cộng đồng doanh nghiệp hoạt động xuất nhập khẩu; ngăn chặn buôn lậu, gian lận thương mại, tạo sự cạnh tranh công bằng trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Một điểm mới trong Luật Hải quan 2014 là cơ quan Hải quan thực hiện kiểm tra sau thông quan tại trụ sở cơ quan Hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu để kịp thời phát hiện các vi phạm, sai sót góp phần vào công tác thu ngân sách nhà nước, đảm bảo đúng, đủ và kịp thời, chống thất thu thuế, đồng thời tăng tính tuân thủ pháp luật về hải quan của doanh nghiệp, phát hiện và kiến nghị đối với những vấn đề còn bất cập của pháp luật.