Quá trình chuyển đổi sâu rộng
Theo ông Nguyễn Thành Hưng, Phó Cục trưởng Cục Hải quan, xác định tầm quan trọng của công tác chuyển đổi số, Cục Hải quan đã triển khai nâng cao nhận thức, đột phá về đổi mới tư duy, xác định quyết tâm chính trị mạnh mẽ, quyết liệt lãnh đạo, chỉ đạo, tạo xung lực mới, khí thế mới trong toàn ngành Hải quan về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia thông qua các hoạt động.
Điển hình như, tổ chức các phiên họp của Ban Chỉ đạo về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số nhằm quán triệt trong toàn Ngành tập trung lực lượng triển khai các nội dung, nhiệm vụ trọng tâm, bên cạnh đó động viên cán bộ, công chức, viên chức khắc phục khó khăn, nỗ lực triển khai các nhiệm vụ được giao.
 |
| Công chức Hải quan kiểm tra hệ thống camera giám sát hàng hóa tại kho bãi của DN chế xuất. Ảnh: H.Nụ |
Hay thay đổi phương thức làm việc trong môi trường số; hoàn thiện thể chế, rà soát tổng thể hệ thống văn bản pháp luật lĩnh vực hải quan để tháo gỡ kịp thời các điểm nghẽn phục vụ hoạt động phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số theo yêu cầu của Nghị quyết số 57-NQ/TW; ban hành Kế hoạch phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của Cục Hải quan năm 2025, định hướng 2026-2030 để tổ chức triển khai quyết liệt và hiệu quả trong toàn Ngành.
Đáng chú ý, năm 2025, cơ quan Hải quan đã tập trung xây dựng các hạ tầng kỹ thuật, các hệ thống nền tảng, nâng cấp 7 hệ thống ứng dụng cốt lõi phục vụ triển khai Mô hình thông quan tập trung và triển khai cơ cấu tổ chức bộ máy mới.
Theo đánh giá, Hệ thống VNACCS/VCIS hiện được coi là công cụ trung tâm trong quản lý tờ khai điện tử và tự động hóa thông quan. Thống kê cũng chỉ rõ, hiện nay, 100% thủ tục hải quan cơ bản được số hóa, tỷ lệ DN tham gia hệ thống đạt khoảng 99,65%. Cơ chế một cửa quốc gia (NSW) đã tích hợp trên 250 thủ tục hành chính của 13 bộ, ngành; cơ quan Hải quan đã trao đổi chính thức thông tin chứng nhận xuất xứ mẫu D điện tử với 9 nước ASEAN thông qua Cơ chế một cửa ASEAN.
Bên cạnh đó, Cục Hải quan tiếp tục xây dựng, phát triển dữ liệu như: Kết nối chia sẻ dữ liệu dân cư với hệ thống thông tin Cục Hải quan (đã hoàn thành kết nối kỹ thuật đến hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư (C06), hoàn thành tích hợp ứng dụng 3/6 dịch vụ do C06 cung cấp; 3/6 dịch vụ còn lại Cục Hải quan đang tích cực liên hệ trao đổi với các đơn vị liên quan để triển khai thực hiện.
Cục Hải quan duy trì, vận hành ổn định các hệ thống dịch vụ công trực tuyến của Ngành, duy trì triển khai thực hiện các dịch vụ công trực tuyến hải quan đã kết nối, tích hợp lên Cổng Dịch vụ công quốc gia; triển khai thực hiện Bộ chỉ số phục vụ người dân và DN, trong đó tiếp tục đẩy mạnh quá trình đồng bộ hoá dữ liệu, số hoá hồ sơ giải quyết thủ tục hành chính hiện có lên Cổng dịch vụ công trực tuyến Bộ Tài chính và Cổng dịch vụ công quốc gia.
Hiện nay, đã có 27 thủ tục được đồng bộ hồ sơ với Cổng dịch vụ công quốc gia. Trong đó có 14 thủ tục đã đồng bộ hồ sơ từ Hệ thống thông tin của Bộ Quốc phòng với Cổng dịch vụ công quốc gia và 13 thủ tục đã đồng bộ hồ sơ từ hệ thống Một cửa quốc gia với Cổng dịch vụ công quốc gia. Tính đến ngày 17/12/2025, đã có 145.291 hồ sơ đã đồng bộ hồ sơ từ hệ thống Một cửa quốc gia với Cổng dịch vụ công quốc gia.
Dưới góc độ của DN, bà Đỗ Thị Thu Thuỷ, Giám đốc Pháp lý & Hải quan, Công ty TNHH CPN DHL-VNPT, thành viên Hiệp hội DN châu Âu tại Việt Nam (EuroCharm) cho rằng, việc chuẩn hóa hồ sơ, khai báo điện tử và kết nối Cơ chế một cửa quốc gia (NSW) giúp cộng đồng DN giảm rủi ro chậm trễ, nâng cao trải nghiệm khách hàng. Do đó, những cải cách trong thủ tục thông qua ứng dụng chuyển đổi số không chỉ nâng cao năng lực quản lý của cơ quan Hải quan mà còn tạo thuận lợi rất nhiều cho hoạt động XNK, thúc đẩy thương mại hiện đại, minh bạch, hội nhập quốc tế.
Không ngừng nâng cao dịch vụ
Về xây dựng, phát triển ứng dụng, dịch vụ phục vụ người dân, DN, theo ông Nguyễn Thành Hưng, cơ quan Hải quan tiếp tục triển khai có hiệu quả các hệ thống ứng dụng trong lĩnh vực hải quan. Trong đó, tích cực triển khai thí điểm việc thanh toán thuế, phí liên quan đến hoạt động XNK thông qua các trung gian thanh toán; triển khai diện rộng hệ thống quản lý cửa hàng kinh doanh hàng miễn thuế; triển khai bước tiếp theo sau khi được Bộ Tài chính phê duyệt chủ trương đầu tư: Nâng cấp Hệ thống quản lý phương tiện xuất cảnh, nhập cảnh... Nghiên cứu triển khai các tờ khai trị giá thấp theo mẫu tờ khai VNACCS trên hệ thống Thông quan điện tử V6.
Cùng với đó, cơ quan Hải quan cũng tiếp tục quản lý, giám sát và đảm bảo vận hành Hệ thống thông quan tự động VNACCS/VCIS và các hệ thống công nghệ thông tin tập trung của ngành Hải quan ổn định 24/7, đảm bảo an ninh, an toàn, đường truyền thông suốt phục vụ đắc lực cho việc thông quan hàng hóa XNK. Mặt khác, tiếp tục đẩy mạnh cung cấp dịch vụ công trực tuyến phục vụ người dân và DN.
Ông Nguyễn Thành Hưng nhấn mạnh, việc ứng dụng chuyển đối số của ngành Hải quan đã góp phần rút ngắn thời gian thông 20 - 30% nhờ số hóa giám sát và tự động hóa quy trình; giảm chi phí tuân thủ, đặc biệt cho DN XNK thường xuyên; tiếp cận dữ liệu minh bạch thông qua kho dữ liệu thương mại quốc gia như: hỗ trợ lập kế hoạch kinh doanh, tuân thủ FTA; cắt giảm hàng loạt giấy tờ, giảm tiếp xúc trực tiếp, hạn chế rủi ro phiền hà.
Đặc biệt, với việc ứng dụng chuyển đổi số, cơ quan Hải quan đã hỗ trợ trực tuyến 24/7, tạo môi trường thông quan liên tục, không phụ thuộc giờ hành chính; nâng cao niềm tin của DN vào hệ thống hải quan hiện đại, minh bạch và chuyên nghiệp.
Mặc dù vậy, để triển khai thành công mục tiêu chuyển đổi số trong thời gian tới, Cục Hải quan đang tiếp tục hoàn thiện môi trường pháp lý và quy trình, thủ tục đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số của Ngành. Trong đó, tiếp tục rà soát tổng thể các văn bản quy phạm pháp luật về hải quan, các quy chế, quy trình nghiệp vụ để đề xuất sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện đảm bảo cơ sở pháp lý triển khai mô hình Hải quan số, Hải quan thông minh và cải cách hành chính trong lĩnh vực hải quan; triển khai Chính phủ điện tử và ứng dụng công nghệ của cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0…
