Hải quan khu vực VIII đề xuất nhân rộng sáng kiến, ứng dụng CNTT

Công chức Hải quan cửa khẩu cảng Hòn Gai, Chi cục Hải quan khu vực VIII hướng dẫn thủ tục cho doanh nghiệp.

Cán bộ, công chức hiểu về chuyển đổi số

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0, sự phát triển vượt bậc của khoa học công nghệ, đặc biệt là công nghệ số, đã và đang định hình lại mọi lĩnh vực đời sống kinh tế - xã hội.

Đối với ngành Hải quan, việc phát triển, ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong hoạt động quản lý nhà nước về Hải quan là nhiệm vụ chiến lược, cốt lõi để xây dựng ngành Hải quan hiện đại, chuyên nghiệp.

Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã đặt ra yêu cầu lịch sử, tạo động lực mới cho sự phát triển của toàn ngành Hải quan, hướng tới xây dựng Hải quan số, Hải quan thông minh. Các chỉ đạo của Ban Chỉ đạo thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW các cấp, từ Trung ương đến tỉnh và ngành đã cụ thể hóa lộ trình, nhiệm vụ, trong đó trọng tâm là đẩy mạnh ứng dụng công nghệ tiên tiến, đổi mới sáng tạo trong mọi mặt hoạt động.

Ở Chi cục Hải quan khu vực VIII (quản lý địa bàn tỉnh Quảng Ninh), Phòng CNTT đã làm tốt vai trò tham mưu, hướng dẫn các đơn vị quản lý và vận hành Hệ thống CNTT tại Chi cục để đảm bảo duy trì thông suốt 24/7; hạ tầng kỹ thuật được nâng cấp, trang bị đồng bộ, vận hành ổn định.

Dịch vụ công trực tuyến ở mức độ 3,4; Cơ chế một cửa quốc gia và Cơ chế một cửa ASEAN được triển khai kịp thời, hiệu quả; Hệ thống VNACCS/VCIS được sử dụng hiệu quả, đúng với thiết kế của hệ thống.

Đồng thời, đơn vị đã thực hiện nghiên cứu xây dựng và triển khai nhiều phần mềm phục vụ công tác nghiệp vụ theo yêu cầu riêng của Chi cục Hải quan khu vực VIII.

Để tổ chức triển khai hiệu quả Nghị quyết số 57-NQ/TW, Chi cục Hải quan khu vực VIII đã xây dựng Kế hoạch phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số năm 2025, định hướng năm 2026-2030.

Ban chỉ đạo, tổ nghiên cứu ứng dụng công nghệ, Tổ tham mưu cải cách đã triển khai các lớp đào tạo, tuyên truyền, nâng cao nhận thức của cán bộ, công chức toàn Chi cục về phát triển ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Trong đó, trọng tâm là phổ biến để cán bộ, công chức nhận thức và hiểu rõ chủ trương Nghị quyết 57-NQ/TW.

Chi cục đã phát động phong trào thi đua về “Bình dân học vụ số”, mô hình “cán bộ, công chức Chi cục Hải quan khu vực VIII với AI”. Theo đó, ở các phòng/đội/hải quan cửa khẩu thuộc Chi cục đã có bước chuyển biến tích cực trong chỉ đạo, định hướng ứng dụng khoa học công nghệ vào công tác chuyên môn, đăng ký các giải pháp ứng dụng AI trong công việc.

Đề xuất cơ chế phối hợp linh hoạt

Để phát huy vai trò là đơn vị tham mưu chuyên môn về CNTT và chuyển đổi số, lãnh đạo Phòng CNTT cho rằng, việc tham mưu hiệu quả cho lãnh đạo Chi cục trong triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW không chỉ là nhiệm vụ chính trị trọng tâm mà còn là cơ hội để tạo bước đột phá về chất lượng, hiệu quả quản lý nhà nước.

Trên cơ sở kết quả đạt được và bài học kinh nghiệm năm 2025, Phòng CNTT tham mưu cho lãnh đạo Chi cục xây dựng Kế hoạch chi tiết năm 2026, với các chỉ tiêu, nhiệm vụ cụ thể, lộ trình rõ ràng, phân công trách nhiệm và nguồn lực thực hiện.

Trong đó, ưu tiên các nhiệm vụ có tính đột phá, khả thi cao; kiến nghị Chi cục xem xét cơ chế khen thưởng đặc biệt để hỗ trợ kinh phí ban đầu, tôn vinh và nhân rộng các sáng kiến, ứng dụng CNTT hiệu quả của cán bộ, công chức.

Đề xuất cơ chế phối hợp linh hoạt với các đơn vị nghiệp vụ thuộc Cục Hải quan để thí điểm các giải pháp công nghệ mới tại Chi cục. Đổi mới phương thức hoạt động của Ban Chỉ đạo, tập trung vào tháo gỡ điểm nghẽn, định hướng các dự án công nghệ trọng điểm; phát huy mạnh mẽ vai trò của Tổ nghiên cứu ứng dụng AI và Tổ tham mưu cải cách.

Chủ động rà soát, đánh giá toàn diện hiện trạng hạ tầng CNTT, trang thiết bị, nắm bắt, phân tích chi tiết các điểm mạnh, điểm yếu trong hệ thống công nghệ hiện tại của Chi cục. Từ đó, đưa ra các kiến nghị, đề xuất chính xác trong việc đầu tư, nâng cấp hệ thống CNTT đảm bảo phù hợp với lộ trình chuyển đổi số theo Nghị quyết số 57-NQ/TW.

Chủ động theo dõi các công nghệ mới như AI, Big Data, Blockchain, IoT... để đánh giá mức độ phù hợp và khả năng ứng dụng vào nghiệp vụ hải quan giúp kịp thời đề xuất và định hướng các đơn vị thực hiện.

Tiếp tục phát huy tinh thần chủ động, khuyến khích và hỗ trợ các đơn vị nghiên cứu, xây dựng các ứng dụng, công cụ phần mềm nhỏ, thiết thực giải quyết các vấn đề nghiệp vụ cụ thể, trên cơ sở tận dụng nền tảng mã nguồn mở và các công cụ AI phổ biến.

Xây dựng chương trình đào tạo "chuyển đổi số" phân theo nhóm đối tượng (lãnh đạo, chuyên viên nghiệp vụ, kiểm soát viên, cán bộ CNTT), tập trung vào kỹ năng phân tích dữ liệu, khai thác công cụ AI, nhận diện rủi ro số và tư duy an ninh mạng.