 |
| Dữ liệu ngân hàng là một trong những nguồn thông tin phục vụ công tác quản lý thuế. |
Bảo đảm công bằng trong thực hiện nghĩa vụ thuế
Cục Thuế cho biết, tại khoản 3 Điều 61 dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Quản lý thuế đang được xin ý kiến thẩm định, tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán, tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán, tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán trực tuyến, tổ chức thẻ quốc tế (tổ chức tín dụng) có trách nhiệm cung cấp các thông tin về tài khoản thanh toán của người nộp thuế mở tại ngân hàng cho cơ quan quản lý thuế.
Cùng với đó, tổ chức tín dụng phối hợp với cơ quan quản lý thuế khi phát hiện các trường hợp có giao dịch bất thường cần kiểm tra tình trạng tuân thủ thuế.
Đáng chú ý, dự thảo quy định khá cụ thể về phạm vi thông tin được cung cấp. Theo đó, ngoài các thông tin định danh cơ bản như tên chủ tài khoản, ngày sinh, địa chỉ, mã số thuế, nơi mở tài khoản, số hiệu tài khoản, ngày mở và ngày đóng tài khoản, cơ quan Thuế còn có thể tiếp cận các dữ liệu liên quan đến giao dịch của người nộp thuế.
Các dữ liệu này bao gồm số lượng và giá trị giao dịch, nội dung giao dịch, thông tin bên chuyển và bên nhận, giao dịch trong nước và ngoài nước, số dư tài khoản, số dư cuối kỳ, thu nhập phát sinh từ tài khoản cũng như các thông tin liên quan khác phục vụ công tác quản lý thuế theo quy định của pháp luật.
Dự thảo nghị định cũng quy định việc cung cấp thông tin về chủ sở hữu hưởng lợi, người được ủy quyền, đồng chủ tài khoản, người thụ hưởng, các giao dịch bất thường hoặc đáng ngờ theo quy định về phòng, chống rửa tiền và các báo cáo theo tiêu chuẩn trao đổi thông tin tài chính quốc tế.
Theo Cục Thuế, các nội dung này được xây dựng trên cơ sở cụ thể hóa quy định tại điểm b khoản 2 Điều 40 Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 về trách nhiệm của tổ chức tín dụng và tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán trong việc cung cấp, kết nối và chia sẻ thông tin phục vụ quản lý thuế.
Quy định này cũng kế thừa từ Điều 30 Nghị định số 126/2020/NĐ-CP hướng dẫn Luật Quản lý thuế năm 2019. Như vậy, dự thảo Nghị định tiếp tục kế thừa và thực hiện theo đúng tinh thần của Luật Quản lý thuế.
Cơ quan Thuế cho biết, việc quy định trách nhiệm phối hợp và cung cấp thông tin của tổ chức tín dụng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý thuế, bảo đảm công bằng trong thực hiện nghĩa vụ thuế, đồng thời góp phần phòng ngừa gian lận và chống thất thu ngân sách nhà nước.
Trong bối cảnh ngành Thuế đang đẩy mạnh chuyển từ phương thức quản lý thủ công sang quản lý dựa trên dữ liệu, dữ liệu ngân hàng được xem là một nguồn dữ liệu quan trọng bên cạnh dữ liệu hóa đơn điện tử, dữ liệu từ sàn thương mại điện tử, đơn vị vận chuyển và các tổ chức trung gian thanh toán.
Chống thất thu thuế nhưng phải bảo đảm quyền riêng tư
Phát biểu tại một hội thảo về minh bạch dòng tiền hồi cuối tháng 5, Phó Cục trưởng Cục Thuế Đặng Ngọc Minh chia sẻ, hiện ngành Thuế đang nắm giữ thông tin khoảng 250 triệu tài khoản ngân hàng, trong đó khoảng 200 triệu tài khoản cá nhân. Nguồn dữ liệu hiện chủ yếu phục vụ công tác phân tích rủi ro, đối chiếu thông tin và hỗ trợ quản lý thuế.
Dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Quản lý thuế tiếp tục kế thừa quy định về trách nhiệm cung cấp thông tin của tổ chức tín dụng phục vụ quản lý thuế.
 |
| Hệ thống hóa đơn điện tử được triển khai từ năm 2021 đến nay đã ghi nhận phần lớn giao dịch phát sinh trong nền kinh tế. |
Ông Minh cho biết, thời gian tới cơ quan Thuế sẽ lấy dữ liệu hóa đơn điện tử làm trung tâm để so sánh, đối chiếu với dòng tiền và các nguồn dữ liệu khác của người nộp thuế. Trên cơ sở đó, cơ quan quản lý xác định nghĩa vụ thuế thực tế phát sinh, phân tích rủi ro và thực hiện kiểm tra khi cần thiết.
Mặt khác, ngành Thuế hiện không còn quản lý theo phương thức thủ công như trước đây mà đang chuyển mạnh sang quản lý dựa trên dữ liệu. Hệ thống hóa đơn điện tử được triển khai từ năm 2021 đến nay đã ghi nhận phần lớn giao dịch phát sinh trong nền kinh tế.
Cùng với dữ liệu hóa đơn điện tử là hệ thống kết nối thông tin với ngân hàng, sàn thương mại điện tử, tổ chức trung gian thanh toán và các cơ quan liên quan. Dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo đang được ứng dụng để phân tích rủi ro, tập trung vào các trường hợp có dấu hiệu bất thường thay vì giám sát đại trà mọi giao dịch của người dân.
Liên quan đến vấn đề này, trao đổi với Tạp chí Kinh tế - Tài chính, ông Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia tài chính - ngân hàng, cho rằng nhu cầu tiếp cận thông tin tài khoản để phục vụ công tác chống thất thu thuế là hoàn toàn chính đáng.
Tuy nhiên, theo ông Hiếu, cùng với yêu cầu quản lý nhà nước, điều quan trọng là phải bảo đảm sự cân bằng giữa hiệu quả quản lý và quyền bảo mật thông tin của khách hàng.
Việc cơ quan Thuế cần thông tin để phát hiện và xử lý các hành vi trốn thuế là cần thiết. Mặc dù vậy, cơ chế tiếp cận và sử dụng dữ liệu cần được kiểm soát chặt chẽ nhằm hạn chế nguy cơ lạm dụng hoặc rò rỉ thông tin cá nhân.
“Điều quan trọng không phải là có cần thông tin hay không mà là cơ chế tiếp cận thông tin phải bảo đảm vừa đáp ứng yêu cầu quản lý thuế vừa bảo vệ quyền riêng tư của người dân”, ông Hiếu nhận định.
Ở góc độ công nghệ, ông Nguyễn Minh Trung, Giám đốc Kinh doanh Công ty cổ phần Mắt Bão nhận định, chuyển đổi số đang tạo thêm nhiều công cụ hỗ trợ cơ quan quản lý trong công tác quản lý thuế. Dữ liệu quản lý thuế hiện không chỉ đến từ hệ thống ngân hàng, mà còn có thể được đối chiếu từ nhiều nguồn khác như sàn thương mại điện tử, đơn vị vận chuyển, nền tảng thanh toán và các hệ thống dữ liệu liên quan.
“Công nghệ giúp dữ liệu được ghi nhận nhanh hơn và chính xác hơn. Tuy nhiên, tính đầy đủ của dữ liệu vẫn phụ thuộc vào việc người sử dụng thực hiện kê khai, cập nhật thông tin. Vì vậy, bên cạnh việc ứng dụng công nghệ, việc kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan, tổ chức liên quan là yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý”, ông Trung cho biết.
