Doanh nghiệp trăn trở với lời giải xuất khẩu qua thương mại điện tử

Nhiều doanh nghiệp Việt đang viết lại quy luật cuộc chơi bằng cách biến xuất khẩu qua thương mại điện tử. Ảnh: T.D

Viết lại quy luật "cuộc chơi"

Đại diện của Amazon Global Selling cho rằng, ngành cà phê là niềm tự hào của Việt Nam. Chúng ta là nhà xuất khẩu Robusta lớn nhất thế giới, song khoảng 90% sản lượng xuất đi ở dạng cà phê nhân. Năm 2024, giá một tấn cà phê nhân khoảng 3.834 USD. Khi được rang xay, đóng gói, xây dựng thương hiệu và phân phối tại thị trường tiêu dùng, giá trị có thể tăng gấp 2–3 lần. Phần chênh lệch đó phản ánh khoảng cách giữa xuất khẩu nguyên liệu và xuất khẩu sản phẩm mang thương hiệu.

Tương tự, Việt Nam giữ vị trí quốc gia xuất khẩu nhân điều lớn nhất thế giới suốt 18 năm liên tiếp, chiếm hơn 80% sản lượng nhân điều xuất khẩu toàn cầu. Tuy nhiên, lợi nhuận đáng kể lại nằm ở khâu chế biến cuối cùng và hệ thống phân phối tại nước ngoài. Trong nhiều năm, doanh nghiệp trong nước chủ yếu tham gia ở phần “gia công giá rẻ”, trong khi giá trị thương hiệu được định hình ở thị trường nhập khẩu.

Trong bối cảnh đó, thương mại điện tử xuyên biên giới đang mở ra cơ hội để doanh nghiệp tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng toàn cầu, thay vì chỉ xuất khẩu qua trung gian. Một số doanh nghiệp Việt đã dùng đòn đẩy chiến lược từ thương mại điện tử để lấy lại phần giá trị bị bỏ lỡ.

Câu chuyện của NEWBAM là ví dụ điển hình cho tư duy thoát khỏi cái bóng “bán thô”. Doanh nghiệp đã sử dụng các công cụ phân tích dữ liệu trên kênh thương mại điện tử như để xác định nhu cầu về đồ ăn vặt lành mạnh, tiện lợi. Do đó, tThay vì bao bì 500g hoặc 1kg phục vụ chế biến, NEWBAM phát triển các gói nhỏ 42g và 54g, phù hợp cho một lần sử dụng. Hương vị được điều chỉnh dựa trên phản hồi khách hàng, bổ sung các lựa chọn khác nhau theo xu hướng tiêu dùng chú trọng sức khỏe.

Doanh nghiệp lựa chọn sử dụng dịch vụ lưu kho và giao hàng của Amazon để bảo đảm sản phẩm đến tay khách Prime trong thời gian ngắn. Theo số liệu Amazon cung cấp, nhóm hàng tiêu dùng nhanh và thực phẩm hiện chiếm khoảng một nửa số đơn được giao theo hình thức nhanh trên nền tảng. Việc đáp ứng yêu cầu giao hàng kịp thời vì vậy trở thành yếu tố quan trọng giúp sản phẩm tăng sức cạnh tranh trong ngành đồ ăn vặt.

Sau khi điều chỉnh sản phẩm và cách vận hành, doanh số của NEWBAM tăng 200% so với cùng kỳ trong sáu tháng, lọt vào Top 100 sản phẩm bán chạy và được gắn nhãn “Amazon’s Choice”. Kết quả này cho thấy doanh nghiệp không còn chỉ bán nguyên liệu, mà phát triển sản phẩm theo nhu cầu cụ thể của người mua.

Bài toán chuyển mình của doanh nghiệp xuất khẩu. Ảnh: DN

Bài toán giá trị vẫn còn ở phía trước

Hay như câu chuyện về cuộc “cách mạng” trong lòng doanh nghiệp sản xuất truyền thống. Green Mekong xuất thân từ Công ty Sản xuất - Thương mại - Xuất nhập khẩu Thiên Minh, đơn vị có 20 năm gia công sản phẩm gỗ B2B (tạo ra hàng hóa và bán cho các doanh nghiệp khác) đã chuyển mình sang mô hình kinh doanh B2C (bán sản phẩm/dịch vụ trực tiếp đến người tiêu dùng).

Thay vì chỉ cung ứng sản phẩm theo đơn đặt hàng của đối tác nước ngoài, Green Mekong xây dựng các dòng sản phẩm hướng tới phong cách sống bền vững. Doanh nghiệp phát triển vùng nguyên liệu gỗ acacia tại đồng bằng sông Cửu Long và điều chỉnh thiết kế theo thị hiếu người tiêu dùng Mỹ.

Chiến lược chuyển đổi bài bản đã mang lại những kết quả tích cực chỉ sau một năm gia nhập Amazon. Green Mekong đã ghi nhận những chỉ số tăng trưởng ấn tượng, điển hình là sản phẩm Vỉ gỗ lót sàn đạt vị trí Top 1 “Most Wished For” trong danh mục, và nhiều mã sản phẩm đạt nhãn hiệu “Amazon's Choice” nhờ sự ổn định về chất lượng và dịch vụ.

Bà Trần Ngọc Lam Giang - CEO Green Mekong chia sẻ, xuất khẩu qua thương mại điện tử không chỉ là kênh bán hàng mà là động lực để nhà sản xuất Việt Nam chuẩn hóa quy trình và tư duy theo tiêu chuẩn quốc tế. Sự kết hợp giữa nền tảng sản xuất vững chắc và công cụ thương mại hiện đại sẽ là chìa khóa để doanh nghiệp đưa thương hiệu Việt đi sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Xuất khẩu qua thương mại điện tử không đơn thuần là mở gian hàng trực tuyến. Đó là quá trình nghiên cứu nhu cầu, điều chỉnh sản phẩm, xây dựng thương hiệu và tối ưu vận hành. Khi làm được điều đó, giá trị sản phẩm không còn dừng ở nguyên liệu.

Trong bối cảnh kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam tiếp tục tăng trưởng, câu hỏi đặt ra không chỉ là bán được bao nhiêu, mà là giữ lại được bao nhiêu giá trị. Thương mại điện tử xuyên biên giới đang cung cấp một kênh tiếp cận mới. Việc tận dụng được cơ hội này hay không phụ thuộc vào mức độ sẵn sàng chuyển đổi của từng doanh nghiệp.