 |
| Ông Huỳnh Thanh Trung, Giám đốc Công ty cổ phần Leanwares chia sẻ tại hội thảo. |
Ngày 19/6, tại chương trình đào tạo “Nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế” với chuyên đề “Chuyển đổi kép cho sản xuất” do Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP. Hồ Chí Minh (ITPC) phối hợp cùng Hội Mỹ nghệ và Chế biến Gỗ TP. Hồ Chí Minh và Hội Nữ Doanh nhân TP.HCM tổ chức, các chuyên gia đều nhận định chuyển đổi xanh hiện nay không còn là lựa chọn mà đã trở thành “tấm hộ chiếu” bắt buộc cho hàng hóa Việt Nam.
Theo đại diện ITPC, trước các hàng rào kỹ thuật ngày càng khắt khe từ thị trường EU và Hoa Kỳ, việc ứng dụng đồng bộ mô hình chuyển đổi kép, bao gồm số hóa và xanh hóa, sẽ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa nguồn lực, nâng cao hiệu quả quản trị và gia tăng năng lực cạnh tranh.
Việc kết hợp đồng thời số hóa và xanh hóa trong mô hình chuyển đổi kép được đánh giá mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho doanh nghiệp. Dẫn số liệu của Bộ Công Thương, lãnh đạo ITPC cho biết mô hình này có thể giúp doanh nghiệp tiết kiệm từ 10-15% chi phí vận hành, tăng khoảng 20% năng suất lao động và giảm từ 5-8% lượng phát thải CO₂ mỗi năm.
Ở góc độ thị trường quốc tế, ông Huỳnh Thanh Trung, Giám đốc Công ty cổ phần Leanwares cho rằng tiêu chí cạnh tranh của doanh nghiệp xuất khẩu đã thay đổi rất mạnh trong những năm gần đây.
Theo ông Trung, trước đây các yếu tố cạnh tranh cốt lõi chủ yếu xoay quanh giá thành, chất lượng, năng lực sản xuất và tiến độ giao hàng. Tuy nhiên, thị trường xuất khẩu hiện nay đã hình thành khung quy định bắt buộc mới, yêu cầu doanh nghiệp phải đáp ứng thêm các tiêu chuẩn tuân thủ về ESG, kiểm kê carbon, dữ liệu sản phẩm và truy xuất nguồn gốc minh bạch.
Đặc biệt, các quy định mới của châu Âu đang tạo ra áp lực lớn đối với doanh nghiệp xuất khẩu. Sau giai đoạn chuyển tiếp thực hiện báo cáo hàng quý kết thúc vào cuối năm 2025, Cơ chế điều chỉnh carbon biên giới (CBAM) sẽ bước vào giai đoạn vận hành chính thức. Cùng với đó, tỷ lệ hạn ngạch miễn phí trong hệ thống thương mại khí thải của EU sẽ giảm dần, đồng nghĩa với việc chi phí nghĩa vụ CBAM mà doanh nghiệp xuất khẩu ngoài EU phải nộp sẽ tăng lên tương ứng.
Bên cạnh đó, Quy định chống phá rừng của châu Âu cũng đặt ra yêu cầu mới đối với nhiều ngành hàng xuất khẩu như gỗ, giấy, cao su, cà phê hay ca cao. Doanh nghiệp không chỉ dựa vào các chứng chỉ truyền thống mà còn phải cung cấp dữ liệu số hóa chính xác về tọa độ địa lý của vùng nguyên liệu để chứng minh nguồn gốc không gây mất rừng hoặc suy thoái rừng.
Theo ông Huỳnh Thanh Trung, xuất khẩu toàn cầu đang chuyển từ việc dựa trên các chứng chỉ giấy sang dữ liệu số theo thời gian thực. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải xây dựng hệ thống quản trị dữ liệu minh bạch và có khả năng truy xuất nguồn gốc ngay từ khâu sản xuất.
Nguồn lực tài chính cho quá trình chuyển đổiKhông chỉ xanh hóa, số hóa cũng được xem là điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp đáp ứng các yêu cầu mới của thị trường xuất khẩu.
Ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Tổng thư ký Hội Tự động hóa Việt Nam cho biết nhiều doanh nghiệp hiện vẫn gặp khó khăn do dữ liệu bị phân tán giữa các bộ phận như kho, kế toán, kinh doanh và sản xuất. Tình trạng thiếu đồng bộ khiến doanh nghiệp khó kiểm soát tồn kho, tiến độ đơn hàng cũng như hiệu quả sản xuất.
Theo ông Cường, một trong những ngộ nhận phổ biến hiện nay là xem chuyển đổi số đơn thuần là đầu tư phần mềm hoặc giao toàn bộ trách nhiệm cho bộ phận công nghệ thông tin.
“Không ít doanh nghiệp đang số hóa những quy trình chưa được chuẩn hóa. Khi đó, phần mềm chỉ giúp số hóa sự rối loạn thay vì tạo ra hiệu quả quản trị”, ông Mạnh Cường nhận định.
Vị chuyên gia cho rằng doanh nghiệp cần bắt đầu từ việc giải quyết các “điểm đau” cốt lõi liên quan đến dòng tiền, tồn kho, tiến độ giao hàng và chất lượng sản phẩm. Sau đó mới từng bước xây dựng hệ thống dữ liệu sạch và đồng bộ để phục vụ công tác điều hành.
Trong bối cảnh các thị trường xuất khẩu ngày càng yêu cầu minh bạch dữ liệu và truy xuất nguồn gốc, nền tảng dữ liệu chuẩn hóa không chỉ giúp doanh nghiệp đáp ứng các yêu cầu ESG mà còn là điều kiện cần thiết để triển khai các ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong sản xuất và quản trị.
Theo ông Cường, AI không thể tạo ra giá trị nếu dữ liệu đầu vào thiếu chính xác hoặc quy trình vận hành chưa được chuẩn hóa. Khi có nền tảng dữ liệu tốt, AI có thể hỗ trợ doanh nghiệp phân tích hiệu quả sản xuất, dự báo rủi ro, phát hiện bất thường và tối ưu hóa hoạt động vận hành.
 |
| Các doanh nghiệp chú trọng đầu tư máy móc hiện đại, giảm phát thải |
Song song với số hóa, nguồn lực tài chính cũng là yếu tố quan trọng để thúc đẩy chuyển đổi xanh. Ông Phạm Đăng An, Phó Tổng giám đốc Vũ Phong Energy Group cho biết, tài chính xanh đang trở thành động lực quan trọng hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi mô hình tăng trưởng. Tính đến cuối năm 2023, dư nợ tín dụng xanh tại Việt Nam đạt gần 621.000 tỷ đồng, tương đương khoảng 4,5% tổng dư nợ toàn nền kinh tế.
Theo ông Đăng An, Chính phủ đang hướng tới mục tiêu nâng tỷ trọng tín dụng xanh trong những năm tới, đồng thời tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý về tài chính xanh và tận dụng các nguồn lực quốc tế phục vụ quá trình chuyển đổi.
Ngoài nguồn vốn tín dụng, thị trường tín chỉ carbon cũng được đánh giá là cơ hội mới để doanh nghiệp tạo thêm nguồn thu từ các hoạt động giảm phát thải. Theo ông Đăng An, việc Việt Nam chuyển nhượng thành công 10,3 triệu tín chỉ carbon rừng thông qua Ngân hàng Thế giới, thu về 51,5 triệu USD là minh chứng rõ nét cho tiềm năng của thị trường này.
Các chuyên gia cho rằng, trước sự thay đổi nhanh chóng của các tiêu chuẩn thương mại toàn cầu, chuyển đổi kép không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc đối với doanh nghiệp xuất khẩu. Việc kết hợp số hóa và xanh hóa sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế, tận dụng các nguồn lực tài chính xanh và từng bước khẳng định vị thế trên thị trường xuất khẩu.
