Chìa khóa giữ lợi nhuận cho doanh nghiệp trong cơn bão chi phí

Từ chạy doanh thu sang kiểm soát lợi nhuận

Thực tế thị trường cuối năm 2025 cho thấy, doanh nghiệp đang chịu áp lực chi phí ngày càng lớn, từ giá nguyên liệu đầu vào, chi phí vận chuyển, logistics cho đến chi phí tài chính. Trong khi đó, sức mua của thị trường không tăng tương ứng, người tiêu dùng ngày càng thận trọng, ưu tiên các sản phẩm có giá trị thực và sẵn sàng so sánh giá giữa nhiều kênh trước khi quyết định mua sắm.

Trong khi đó, phương thức định giá truyền thống theo công thức “giá thành + lợi nhuận kỳ vọng = giá bán” không còn phù hợp, bởi giá bán trên thực tế đã có sự chênh lệch do thị trường và hành vi tiêu dùng chi phối.

Trước áp lực đó, doanh nghiệp buộc phải đảo chiều tư duy quản trị, thay vì bắt đầu từ chi phí nội tại, cần lấy mức giá thị trường có thể chấp nhận làm điểm xuất phát, từ đó xác định biên lợi nhuận mục tiêu và suy ngược lại mức chi phí tối đa được phép phát sinh.

Nhiều doanh nghiệp lớn đã sớm tiếp cận và vận dụng các nguyên tắc tinh gọn để nâng cao hiệu quả vận hành

Cách tiếp cận này đòi hỏi doanh nghiệp rà soát toàn bộ chuỗi giá trị, từ thiết kế sản phẩm, mua sắm nguyên liệu, tổ chức sản xuất, quản lý tồn kho cho đến phân phối và chăm sóc khách hàng, nhằm loại bỏ những khâu kém hiệu quả, giảm lãng phí và tối ưu hóa từng đồng chi phí. Chỉ khi kiểm soát tốt cấu trúc chi phí trên nền tảng quản trị tinh gọn, doanh nghiệp mới có thể duy trì lợi nhuận và nâng cao khả năng cạnh tranh trong môi trường kinh doanh nhiều biến động.

Ông Huỳnh Minh Quốc - CEO ISC Vietnam và Athena I&E Corp nhận định: “Ứng dụng Lean giúp giảm lãng phí, nâng hiệu suất, tăng hiệu quả hoạt động từ đó giúp tối ưu ba trụ cột G-D-C (Green - Digitalization - Core) cũng như mọi hoạt động khác của doanh nghiệp.”

Đây không chỉ là khẩu hiệu mà là kim chỉ nam cho mọi quyết sách, từ phân loại sản phẩm theo nhóm tồn kho, xác định nhóm hàng chủ lực cần bảo đảm nguồn cung, nhóm hàng theo xu hướng cần nhập ít - bán nhanh và nhóm hàng đã lỗi thời cần giải phóng vốn. Trên cơ sở thay đổi tư duy quản trị, doanh nghiệp cần cụ thể hóa quản trị tinh gọn bằng những hành động mang tính hệ thống.

Trước hết, việc đánh giá hiệu quả hoạt động không nên chỉ dừng lại ở doanh thu mà cần gắn chặt với chi phí trên từng công đoạn, từng quy trình, qua đó giúp nhà quản trị nhận diện rõ những “điểm nghẽn” đang làm xói mòn lợi nhuận.

Cùng với đó, danh mục sản phẩm phải được tái cấu trúc theo vòng đời và khả năng sinh lời, phân biệt rõ nhóm sản phẩm chủ lực cần duy trì nguồn cung ổn định, nhóm sản phẩm theo xu hướng cần vận hành theo nguyên tắc “nhập ít – bán nhanh” và nhóm sản phẩm đã giảm sức cạnh tranh cần được xử lý dứt điểm để thu hồi vốn. Đặc biệt, việc thiết lập các ngưỡng cảnh báo và cơ chế cắt lỗ chủ động sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế tình trạng tồn kho kéo dài, bảo vệ dòng tiền và nâng cao khả năng thích ứng trước những biến động khó lường của thị trường.

Từ kho đến phân phối và trải nghiệm khách hàng

Quản trị tinh gọn không chỉ là cắt giảm mà là loại bỏ mọi hình thức lãng phí (muda) trong chuỗi giá trị gồm: tồn kho dư thừa, công đoạn thừa, vận chuyển không tối ưu, chất lượng kém dẫn đến đổi trả. Từ những thực tiễn được nêu trong tài liệu

Ở cấp độ thực thi, quản trị tinh gọn chỉ thực sự mang lại hiệu quả khi được triển khai đồng bộ trong toàn bộ chuỗi vận hành của doanh nghiệp, từ quản lý tồn kho, tổ chức sản xuất đến phân phối và chăm sóc khách hàng. Thực tiễn tại nhiều doanh nghiệp Việt Nam cho thấy, trong bối cảnh chi phí đầu vào gia tăng và sức mua chưa phục hồi mạnh, tinh gọn đã trở thành giải pháp mang tính “sống còn”, giúp doanh nghiệp duy trì lợi nhuận và bảo toàn dòng tiền.

Trong lĩnh vực sản xuất, nhiều doanh nghiệp lớn đã sớm tiếp cận và vận dụng các nguyên tắc tinh gọn để nâng cao hiệu quả vận hành. Tại Tập đoàn Hòa Phát, việc chuẩn hóa quy trình sản xuất, tối ưu sử dụng nguyên vật liệu và kiểm soát chặt các công đoạn trung gian đã giúp doanh nghiệp giảm hao phí, hạ giá thành và duy trì năng lực cạnh tranh ngay cả khi thị trường thép biến động mạnh. Tương tự, Vinamilk được đánh giá là một trong những doanh nghiệp tiên phong áp dụng quản trị tinh gọn trong quản lý chuỗi cung ứng, từ thu mua nguyên liệu, sản xuất đến phân phối, qua đó nâng cao hiệu suất và hạn chế lãng phí trong toàn hệ thống.

Đối với ngành bán lẻ, quản trị tinh gọn thể hiện rõ nhất ở việc tối ưu tồn kho và cơ cấu lại hệ thống phân phối. Saigon Co.op đã đẩy mạnh ứng dụng dữ liệu bán hàng để dự báo nhu cầu tiêu dùng theo khu vực, qua đó điều chỉnh lượng hàng hóa nhập kho phù hợp, giảm tình trạng tồn kho kéo dài. Trong khi đó, Thế Giới Di Động chủ động tái cấu trúc mạng lưới cửa hàng, đóng hoặc chuyển đổi những điểm bán kém hiệu quả, tập trung vào các mô hình tinh gọn hơn nhằm giảm chi phí mặt bằng và nhân sự, nhưng vẫn bảo đảm độ phủ thị trường.

Ở lĩnh vực thương mại điện tử, tinh gọn được triển khai mạnh mẽ thông qua công nghệ và tự động hóa. Tiki đã đầu tư vào hệ thống kho vận thông minh, tối ưu quy trình xử lý đơn hàng và giao nhận nhằm rút ngắn thời gian giao hàng, đồng thời kiểm soát chặt chi phí logistics. Việc chuẩn hóa quy trình vận hành và nâng cao hiệu suất từng khâu giúp doanh nghiệp thương mại điện tử giảm lãng phí, cải thiện trải nghiệm khách hàng và nâng cao khả năng cạnh tranh trong cuộc đua về tốc độ và chi phí.

Trong ngành logistics, Gemadept là ví dụ điển hình khi quản trị tinh gọn được xem là yếu tố quyết định hiệu quả kinh doanh nhờ liên tục đầu tư cải tiến quy trình khai thác cảng, tối ưu luồng vận chuyển và ứng dụng công nghệ quản lý nhằm giảm thời gian chờ đợi, tiết kiệm chi phí vận hành. Những cải tiến này không chỉ giúp doanh nghiệp logistics nâng cao hiệu suất mà còn góp phần giảm chi phí logistics cho các doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu.

Theo chuyên gia, điểm mấu chốt của quản trị tinh gọn không nằm ở việc áp dụng rời rạc từng công cụ, mà ở khả năng xây dựng một hệ thống vận hành nhất quán và một văn hóa tinh gọn trong toàn doanh nghiệp.

Khi tinh gọn trở thành tư duy xuyên suốt từ lãnh đạo đến từng bộ phận, doanh nghiệp không chỉ giảm chi phí trong ngắn hạn mà còn tạo nền tảng vững chắc để nâng cao năng lực cạnh tranh và khả năng chống chịu trước những biến động ngày càng khó lường của thị trường.