Nhiều thách thức cho doanh nghiệp khi thực hiện xanh hóa ngành phân bón

Quang cảnh Diễn đàn.

Đây là những thách thức đối với doanh nghiệp Việt Nam trong quá trình xanh hóa ngành phân bón được các chuyên gia, doanh nghiệp nhấn mạnh tại Diễn đàn “Xanh hoá ngành hoá chất – phân bón: Vấn đề đặt ra trong thực tiễn và giải pháp thực hiện” chiều 25/12.

Tại diễn đàn này, ông Hoàng Quang Phòng, Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) nhấn mạnh, việc xanh hóa sản xuất hoá chất và phân bón đem lại ý nghĩa và lợi ích to lớn cho đất nước, giúp tăng trưởng kinh tế, giải quyết các vấn đề xã hội và khắc phục ô nhiễm môi trường.

Tuy vậy, lãnh đạo VCCI thẳng thắn nhìn nhận, quá trình xanh hóa ngành hóa chất – và phân bón thời gian qua đang đối mặt với không ít khó khăn, thách thức.

Trong đó, nổi bật là việc xanh hóa công nghiệp vẫn còn là khái niệm mới và hiện chưa có quy định văn bản pháp luật cụ thể; thiếu quy trình công nghệ; chi phí chuyển đổi tốn kém; tiêu chuẩn chưa đồng bộ; nhận thức về sản xuất xanh còn hạn chế, sản phẩm bị làm giả làm nhái…

Chia sẻ về những khó khăn khi triển khai thực hiện, ông Phùng Ngọc Bộ, Trưởng ban Kỹ thuật, Tập đoàn Hoá chất Việt Nam cho biết, về kỹ thuật công nghệ xanh, một số nhà máy vẫn đang sử dụng công nghệ cũ, tiêu hao năng lượng cao, phát thải lớn; việc tích hợp công nghệ xanh gặp trở ngại do thiếu tính tương thích với hệ thống cũ. Trong khi năng lượng từ nhiên liệu hóa thạch đang chiếm ưu thế do giá rẻ. Sản phẩm xanh, thân thiện với môi trường vẫn là sản phẩm thuộc phân khúc thị trường giá cao, khó cạnh tranh về giá với sản phẩm truyền thống.

Về vốn đầu tư, việc triển khai thực hiện các nhiệm vụ hướng tới kinh tế xanh, tăng trưởng xanh và kinh tế tuần hoàn đòi hỏi vốn đầu tư lớn, làm tăng chi phí; có thể ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh và hiệu quả sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp.

Những khó khăn về cơ chế được thể hiện ở việc thiếu các cơ chế khuyến khích mạnh mẽ cho các doanh nghiệp chuyển đổi xanh; các chính sách ưu đãi thuế, vay vốn xanh, trợ giá sản phẩm xanh chưa cụ thể.

Cùng với đó, các thị trường xuất khẩu lớn của Việt Nam như EU, Mỹ, Nhật Bản … đòi hỏi phải chứng minh nguồn gốc xanh, ít phát thải các-bon.

Theo ông Phạm Huy Nam Sơn, Phó Cục trưởng Cục Hóa chất (Bộ Công Thương), bên cạnh những kết quả bước đầu, quá trình xanh hóa ngành hóa chất hiện nay vẫn đang đối mặt với không ít khó khăn, thách thức.

Khó khăn đầu tiên được đại diện Cục Hóa chất đề cập tới chi phí đầu tư cho công nghệ xanh, công nghệ sạch còn cao, trong khi đa số doanh nghiệp hóa chất Việt Nam có quy mô vừa và nhỏ, tiềm lực tài chính còn hạn chế, khả năng tiếp cận nguồn vốn dài hạn còn khó khăn.

Bên cạnh đó, trình độ công nghệ và năng lực quản lý của một bộ phận doanh nghiệp chưa đáp ứng yêu cầu, việc đổi mới công nghệ còn chậm, phụ thuộc nhiều vào công nghệ nhập khẩu, chưa làm chủ được các giải pháp công nghệ xanh cốt lõi.

Ông Phạm Huy Nam Sơn cũng nhấn mạnh, nhận thức về hóa học xanh và phát triển bền vững trong một số doanh nghiệp còn chưa đầy đủ về lợi ích kinh tế, môi trường và thương hiệu trong dài hạn.

Đồng thời, cơ chế, chính sách hỗ trợ, khuyến khích xanh hóa mặc dù đã được quan tâm nhưng vẫn cần tiếp tục hoàn thiện, đồng bộ hơn nữa, đặc biệt là các chính sách về tín dụng xanh, ưu đãi thuế, hỗ trợ đổi mới công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực.

Tuy nhiều khó khăn thách thức, ông Hoàng Quang Phòng nhấn mạnh, phát triển bền vững trong ngành sản xuất phân bón là một xu hướng không thể đảo ngược.

“Các doanh nghiệp cần tìm cách đối mặt với những thách thức này, tận dụng các cơ hội để đổi mới công nghệ, cải tiến quy trình sản xuất và tạo ra sản phẩm thân thiện với môi trường”, ông Phòng nói.

Để chương trình chuyển đổi xanh của Tập đoàn Hóa chất Việt Nam đạt mục tiêu thực chất, hiệu quả, đồng bộ và góp phần thực hiện cam kết phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 của Việt Nam, đại diện Vinachem kiến nghị các cấp có thẩm quyền có cơ chế, chính sách đặc thù cho các ngành công nghiệp nền tảng như hóa chất khi thực hiện chuyển đổi xanh; xây dựng khung pháp lý ổn định, minh bạch cho hoạt động sản xuất tuần hoàn, phát thải các-bon thấp;

Đồng thời, hỗ trợ tài chính, tín dụng xanh, tạo điều kiện để các doanh nghiệp ngành phân bón tiếp cận các nguồn vốn tín dụng ưu đãi, vốn vay xanh trong nước và quốc tế; hỗ trợ đổi mới công nghệ, hỗ trợ nghiên cứu, chuyển giao, nội địa hóa và làm chủ công nghệ sạch, công nghệ thu hồi, tái chế, xử lý chất thải, các-bon thấp, phù hợp điều kiện sản xuất hóa chất tại Việt Nam.

Bên cạnh đó, có cơ chế khuyến khích các nhà đầu tư trong và ngoài nước tham gia góp vốn, hợp tác phát triển các dự án sản xuất hóa chất xanh, nhà máy tuần hoàn, khu công nghiệp công nghệ cao trong hệ sinh thái sản xuất hóa chất tập trung trong Tập đoàn.