Cải cách, chuyển đổi số của Hải quan ở cửa ngõ giao thương Hải Phòng

Hoạt động xuất nhập khẩu ở khu vực cảng Hải Phòng. Ảnh: Công ty CP cảng Hải Phòng.

Xây dựng kế hoạch, giải pháp cụ thể để đưa nghị quyết vào cuộc sống

Từ đầu năm đến nay, Chi cục Hải quan khu vực III tiếp tục đẩy mạnh công tác cải cách hành chính, hiện đại hóa hải quan, chuyển đổi số và tạo được chuyển biến rõ rệt, mang lại hiệu quả tích cực theo đúng tinh thần lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ.

Đồng thời, kết quả cải cách, hiện đại hóa, chuyển đổi số trực tiếp góp phần giảm thời gian thông quan, giảm tiếp xúc trực tiếp giữa công chức và doanh nghiệp, giảm chi phí tuân thủ, đúng theo tinh thần của Nghị quyết số 68-NQ/TW về tạo thuận lợi thương mại và phát triển khu vực kinh tế tư nhân.

Theo Chi cục trưởng Trần Mạnh Cường, công tác cải cách hành chính, hiện đại hóa hải quan được đơn vị thường xuyên phổ biến, quán triệt, triển khai nghiêm túc, hiệu quả đảm bảo lộ trình, tiến độ.

Cụ thể, Chi cục đã xây dựng, ban hành các kế hoạch cải cách hành chính; kế hoạch triển khai nhiệm vụ kiểm soát thủ tục hành chính; kế hoạch phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số năm 2026; kế hoạch thực hiện mục tiêu chất lượng theo tiêu chuẩn quốc gia TCVN ISO 9001:2015 năm 2026… để chỉ đạo triển khai đồng bộ, hiệu quả.

Đặc biệt, trong năm 2026, triển khai đề án thí điểm thông quan tập trung, Chi cục đã xây dựng, ban hành kế hoạch chi tiết thực hiện các nội dung công việc chuẩn bị, đảm bảo mọi điều kiện để triển khai thông quan tập trung thuận lợi ngay từ ngày làm việc đầu tiên (ngày 1/6/2026).

Qua hơn 2 tháng triển khai, Đội Thông quan (đơn vị trực tiếp thực hiện mô hình thông quan tập trung) của Chi cục đã giải quyết thủ tục hải quan cho gần 95.000 tờ khai, số thu ngân sách 13.818 tỷ đồng.

Việc triển khai thí điểm mô hình thông quan tập trung diễn ra thuận lợi, tổ chức bộ máy vận hành thông suốt, ổn định là minh chứng cho công tác cải cách hành chính gắn với tái cơ cấu tổ chức bộ máy Chi cục Hải quan khu vực III đã và đang đạt được những tín hiệu, kết quả tích cực trong bước chuyển từ mô hình quản lý phân tán sang mô hình quản lý tập trung, đồng thời nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về hải quan trên cơ sở quản lý rủi ro.

Ngoài ra, Chi cục quan tâm chỉ đạo triển khai nghiêm túc, hiệu quả kế hoạch thực hiện chương trình cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh năm 2026, công tác theo dõi tình hình thi hành pháp luật, kiểm tra, rà soát, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật; tích cực, chủ động tham gia công tác xây dựng, hoàn thiện cơ chế chính sách; kịp thời tổng hợp, báo cáo các vướng mắc trong quá trình triển khai thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật, quy trình nghiệp vụ và kiến nghị, đề xuất cấp có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung, tháo gỡ “điểm nghẽn” theo tinh thần Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Song song đó, để chuẩn bị các nội dung công việc thực hiện việc thống nhất một đầu mối thực hiện nhiệm vụ thông quan hàng hóa tại cửa khẩu, Chi cục đã chủ động rà soát toàn bộ các thủ tục hải quan liên quan đến quản lý chuyên ngành hàng hóa xuất nhập khẩu.

Đơn vị cũng phối hợp với Chi cục Kiểm định Hải quan (Cục Hải quan) và các cơ quan kiểm tra chuyên ngành liên quan tổ chức khảo sát, đánh giá, thảo luận các phương án, giải pháp đề xuất triển khai cũng như thống nhất một số nội dung thực hiện chuyển đổi số hoạt động quản lý chuyên ngành đối với hàng hóa xuất nhập khẩu…

Mô hình thông quan tập trung là điểm nhấn về chuyển đổi số tại Chi cục Hải quan khu vực III. Ảnh: T.Bình.

Duy trì thông quan ổn định, thông suốt

Chi cục Hải quan khu vực III cũng tiếp tục duy trì, đảm bảo việc vận hành ổn định hệ thống thông quan điện tử, ứng dụng công nghệ thông tin và dịch vụ công trực tuyến, kết nối cổng dịch vụ công quốc gia trong giải quyết thủ tục hải quan cho người dân, doanh nghiệp.

Tích cực triển khai dịch vụ công trực tuyến theo kế hoạch, lộ trình của Cục Hải quan. Lũy kế 7 tháng, Chi cục đã tiếp nhận xử lý 29.377 hồ sơ của 3.941 doanh nghiệp qua hệ thống dịch vụ công trực tuyến. Trong đó, 28.435 hồ sơ đã hoàn thành trả kết quả cho doanh nghiệp, 942 hồ sơ đang xử lý.

Chi cục tiếp tục duy trì ổn định nền nếp vận hành, sử dụng Hệ thống điều hành tập trung Hải quan (CCES), tích cực chủ động phối hợp với Ban Công nghệ thông tin và Thống kê hải quan (Cục Hải quan), Văn phòng Cục Hải quan trong đề xuất các giải pháp nâng cấp, bổ sung tính năng, hoàn thiện Hệ thống nhằm đảm bảo đáp ứng cao nhất yêu cầu về quản lý, điều hành tập trung trên môi trường điện tử, chuẩn hóa quy trình làm việc điện tử, nâng cao hiệu quả chỉ đạo, điều hành, tăng tính minh bạch, thống nhất trong công tác văn thư, hành chính của Chi cục.

Đối với công tác chuyển đổi số, thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, Nghị quyết số 03/NQ-CP của Chính phủ và kế hoạch của Cục Hải quan; Chi cục đã ban hành kế hoạch hành động, triển khai các nhiệm vụ phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tại Chi cục năm 2026.

Chủ động kiện toàn nhân sự Ban Chỉ đạo, Tổ giúp việc phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số và duy trì ổn định nền nếp hoạt động.

Đến nay, tỷ lệ chứng từ được số hóa thành công đạt 86% (số còn lại không thực hiện số hóa thành công do nguyên nhân chủ yếu là một số doanh nghiệp nhỏ, cá nhân kinh doanh tự phát và đại lý khai thuê hải quan năng lực hạn chế, chưa thực hiện khai báo bằng phần mềm; việc duy trì phương thức khai báo cũ dẫn đến hệ thống hoàn toàn không thể tự động số hóa).

Hệ thống số hóa chứng từ đã hỗ trợ đối chiếu tự động 17 chỉ tiêu thông tin chung và 8 chỉ tiêu dòng hàng, cảnh báo thông tin khớp, chưa khớp, tạo thuận lợi, giúp giảm tải thao tác thủ công cho công chức kiểm tra hồ sơ hải quan.

Bên cạnh đó, Chi cục Hải quan khu vực III đã tích cực, chủ động nghiên cứu, xây dựng các bài toán nghiệp vụ và triển khai thử nghiệm 9 bài toán thực hiện thí điểm giám sát hải quan trực tuyến thông qua hệ thống camera tích hợp AI tại khu vực cổng ra/vào, khu vực kiểm tra thực tế hàng hóa tại cảng Hateco; sử dụng AI bóc tách dữ liệu hóa chất từ mô tả hàng hóa khai báo và file MSDS đối với hóa chất nhập khẩu để đối soát với danh mục, đưa ra cảnh báo rủi ro hàng hóa chứa tiền chất trong quá trình thực hiện thủ tục hải quan.