Xây dựng thương hiệu số để mở rộng thị trường xuất khẩu

Bà Trần Thị Thanh Tâm, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ Doanh nghiệp nhỏ và vừa (VCCI) phát biểu khai mạc Hội thảo.

Nâng tầm hàng Việt trên thị trường toàn cầu

Ngày 26/6, tại Hà Nội, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức hội thảo “Xây dựng thương hiệu, phát triển xuất khẩu và bảo vệ tài sản trí tuệ trong kỷ nguyên số”. Sự kiện này nằm trong khuôn khổ Đề án ngân sách nhà nước về đẩy mạnh hợp tác thương mại và đầu tư song phương giữa Việt Nam với các đối tác chiến lược, quan trọng.

Hội thảo quy tụ đông đảo các chuyên gia, nhà quản lý, luật sư, hiệp hội ngành hàng, cộng đồng doanh nghiệp cùng đại diện nhiều thương hiệu nổi tiếng như Phở Thìn 13 Lò Đúc nhằm chia sẻ những kinh nghiệm thực tiễn về xây dựng thương hiệu, phát triển thị trường xuất khẩu và bảo vệ tài sản trí tuệ trong môi trường số.

Phát biểu khai mạc, bà Trần Thị Thanh Tâm, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ Doanh nghiệp nhỏ và vừa (VCCI) cho biết, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo (AI), thương mại điện tử xuyên biên giới và sự tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu đang làm thay đổi căn bản môi trường kinh doanh. Trong bối cảnh đó, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp không còn chỉ được quyết định bởi quy mô sản xuất hay nguồn vốn mà ngày càng phụ thuộc vào khả năng xây dựng thương hiệu, đổi mới sáng tạo và làm chủ tài sản trí tuệ.

Theo bà Trần Thị Thanh Tâm, bức tranh thương mại của Việt Nam với nhiều điểm sáng. Năm 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa đạt 930,05 tỷ USD, trong đó xuất khẩu đạt 475,04 tỷ USD, tăng 17% so với cùng kỳ năm trước, nhập khẩu đạt 455,01 tỷ USD, tăng 19,4%, đưa cán cân thương mại xuất siêu 20,03 tỷ USD. Riêng 5 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 445,12 tỷ USD, tăng 25% so với cùng kỳ năm trước; xuất khẩu đạt 215,66 tỷ USD, tăng 19,5% so với cùng kỳ; nhập khẩu đạt 229,46 tỷ USD, tăng 30,8%. Những kết quả này tiếp tục khẳng định vị thế ngày càng cao của Việt Nam trong chuỗi thương mại toàn cầu.

Không chỉ duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu, thương hiệu quốc gia Việt Nam cũng ghi nhận bước tiến mạnh mẽ. Giá trị thương hiệu quốc gia Việt Nam năm 2025 đạt 519,6 tỷ USD, xếp thứ 32 thế giới và thuộc nhóm tăng trưởng nhanh nhất toàn cầu. Tổng giá trị của 100 thương hiệu doanh nghiệp giá trị nhất Việt Nam đạt khoảng 38,4 tỷ USD, phản ánh uy tín ngày càng lớn của hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế. Tuy nhiên, theo đại diện VCCI, phía sau những kết quả tích cực vẫn còn nhiều thách thức khi phần lớn doanh nghiệp Việt Nam vẫn chủ yếu tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu ở những khâu có giá trị gia tăng thấp, trong khi thương hiệu Việt chưa được nhận diện tương xứng với chất lượng sản phẩm.

Theo bà Trần Thị Thanh Tâm, đây chính là thời điểm doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy “sản xuất để bán” sang “xây dựng thương hiệu để tạo giá trị”, phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 68 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân. Nếu trước đây mục tiêu là đưa nhiều sản phẩm mang nhãn “Made in Vietnam” ra thế giới thì trong giai đoạn mới cần hướng tới mục tiêu cao hơn là xây dựng “Brand of Vietnam”, tạo dựng những thương hiệu Việt có sức cạnh tranh quốc tế, được người tiêu dùng toàn cầu tin tưởng và lựa chọn.

Thương hiệu, theo các chuyên gia, không chỉ là hệ thống nhận diện hay nhãn hiệu hàng hóa mà còn là tài sản vô hình có giá trị lớn, quyết định năng lực cạnh tranh dài hạn. Song song với quá trình xây dựng thương hiệu là yêu cầu bảo vệ tài sản trí tuệ ngay từ đầu. Thực tế đã có không ít doanh nghiệp Việt Nam sở hữu sản phẩm chất lượng nhưng gặp khó khăn khi thương hiệu bị đăng ký trước ở nước ngoài, bị chiếm dụng tên miền hoặc bị giả mạo trên các nền tảng số. Điều đó cho thấy chiến lược thương hiệu chỉ thực sự bền vững khi gắn chặt với chiến lược quản trị và bảo hộ tài sản trí tuệ một cách toàn diện.

Bảo vệ tài sản trí tuệ để phát triển xuất khẩu bền vững

Nếu bài toán xây dựng thương hiệu là điều kiện cần thì việc khai thác hiệu quả thương mại điện tử xuyên biên giới và chủ động bảo vệ tài sản trí tuệ chính là điều kiện đủ để doanh nghiệp Việt Nam gia tăng giá trị và mở rộng thị trường xuất khẩu trong kỷ nguyên số.

TS. Nguyễn Thanh Hoàn, chuyên gia cao cấp về quản trị doanh nghiệp, Phó Viện trưởng Viện Khoa học và Hợp tác nghiên cứu ASEAN trình bày những kinh nghiệm tại Hội thảo.

Chia sẻ tại Hội thảo, TS. Nguyễn Thanh Hoàn, Chuyên gia cao cấp về quản trị doanh nghiệp, Phó Viện trưởng Viện Khoa học và Hợp tác nghiên cứu ASEAN cho rằng, nghịch lý lớn nhất của hàng hóa Việt Nam hiện nay là nhiều mặt hàng nông sản như hạt điều, hồ tiêu hay cà phê luôn nằm trong nhóm xuất khẩu hàng đầu thế giới, nhưng khoảng 80% sản lượng vẫn ở dạng thô hoặc sơ chế. Khi đến thị trường quốc tế, sản phẩm tiếp tục được chế biến sâu, gắn thương hiệu của các tập đoàn nước ngoài và tạo ra giá trị gia tăng cao hơn nhiều lần, trong khi doanh nghiệp và người nông dân Việt chỉ hưởng phần giá trị rất nhỏ.

Theo TS. Nguyễn Thanh Hoàn, trong nền kinh tế hiện đại, người tiêu dùng không còn lựa chọn sản phẩm chỉ vì giá thấp mà quan tâm nhiều hơn tới uy tín thương hiệu, câu chuyện sản phẩm, trải nghiệm và niềm tin. Muốn bước lên những nấc thang giá trị cao hơn trong chuỗi cung ứng toàn cầu, doanh nghiệp phải thay đổi tư duy từ bán sản phẩm sang bán giá trị thương hiệu.

Ông Hoàn phân tích, theo mô hình “Đường cong nụ cười”, hoạt động sản xuất, gia công chỉ tạo khoảng 15% giá trị gia tăng, trong khi nghiên cứu phát triển, marketing, phân phối và xây dựng thương hiệu mang lại tới 90% giá trị. Đây cũng là lý do doanh nghiệp Việt cần đầu tư dài hạn cho thương hiệu thay vì chỉ tập trung vào sản xuất.

Ở góc độ phát triển thị trường, ông Nguyễn Tiến Dũng, chuyên gia thương mại điện tử xuyên biên giới của Bavor Consulting nhận định, thương mại điện tử đang mở ra cơ hội chưa từng có để doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng toàn cầu thông qua mô hình D2C (Direct-to-Consumer). Với hơn bảy năm kinh nghiệm đưa sản phẩm Việt Nam vào thị trường Hoa Kỳ, ông Dũng cho biết, số doanh nghiệp Việt Nam đạt doanh thu trên 1 triệu USD trên Amazon đã tăng hơn 40% trong những năm gần đây. Việt Nam cũng là một trong những quốc gia có tốc độ tăng trưởng nhà bán hàng doanh thu triệu USD nhanh nhất khu vực Đông Nam Á.

Theo ông Nguyễn Tiến Dũng, thương mại điện tử xuyên biên giới không còn là sân chơi riêng của các tập đoàn lớn. Chỉ với một sản phẩm chất lượng, chiến lược thương hiệu rõ ràng cùng sự chuẩn bị bài bản về logistics, dữ liệu và marketing số, doanh nghiệp hoàn toàn có thể đưa hàng hóa tới người tiêu dùng tại Hoa Kỳ, châu Âu, Nhật Bản hay Trung Đông thông qua các nền tảng như Amazon, Etsy, Wayfair hoặc TikTok Shop Global. Tuy nhiên, muốn thành công, doanh nghiệp phải chuẩn hóa sản phẩm, đăng ký bảo hộ thương hiệu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo để phân tích dữ liệu khách hàng và quản trị dòng tiền minh bạch, thay vì kinh doanh theo cảm tính.

Ông Nguyễn Trọng Thìn, nhà sáng lập thương hiệu Phở Thìn 13 Lò Đúc (giữa) chia sẻ những thành công của thương hiệu tại phiên thảo luận cùng chuyên gia.

Một trong những điểm nhấn của Hội thảo là phần chia sẻ thực tiễn của ông Nguyễn Trọng Thìn, nhà sáng lập thương hiệu Phở Thìn 13 Lò Đúc về hành trình giữ gìn bản sắc, phát triển thương hiệu và từng bước đưa giá trị ẩm thực Việt ra thị trường quốc tế. Những câu chuyện thực tế từ doanh nghiệp cùng các phân tích của chuyên gia đã cho thấy, thương hiệu chỉ có thể phát triển bền vững khi được xây dựng trên nền tảng chất lượng sản phẩm, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và bảo vệ hiệu quả tài sản trí tuệ.

Khép lại chương trình, các đại biểu thống nhất rằng, trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, xây dựng thương hiệu không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc đối với doanh nghiệp Việt Nam. Từ nền tảng hỗ trợ của VCCI, cùng sự đồng hành của các chuyên gia, luật sư, hiệp hội ngành hàng và cộng đồng doanh nghiệp, việc kết hợp giữa xây dựng “Brand of Vietnam”, phát triển thương mại điện tử xuyên biên giới và quản trị tài sản trí tuệ sẽ tạo động lực để doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng thị trường xuất khẩu, gia tăng giá trị hàng hóa và khẳng định vị thế thương hiệu Việt trên bản đồ kinh tế thế giới trong giai đoạn phát triển mới.