 |
| Ông Hoàng Quang Phòng, Phó Chủ tịch VCCI phát biểu khai mạc Hội thảo. Ảnh: Trọng Nghĩa. |
Cập nhật luật chơi để đi đường dài
Phát biểu khai mạc, ông Hoàng Quang Phòng, Phó Chủ tịch VCCI nhấn mạnh, Hoa Kỳ là thị trường lớn, nhiều tiềm năng nhưng cũng có tiêu chuẩn cao, hệ thống pháp lý chặt chẽ và yêu cầu ngày càng khắt khe. Theo ông Phòng, doanh nghiệp không chỉ cần sản phẩm chất lượng, giá cạnh tranh mà còn phải chủ động cập nhật chính sách, hiểu quy định, nâng cao năng lực quản trị và kiểm soát rủi ro trong giao dịch thương mại.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy xuất khẩu đơn thuần sang phát triển thị trường dài hạn, xây dựng thương hiệu, mở rộng mạng lưới đối tác và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng tại Hoa Kỳ.
Thông điệp này cũng là sợi chỉ đỏ xuyên suốt hai phiên thảo luận của hội thảo. Phiên đầu tập trung phân tích bối cảnh và xu hướng thương mại Việt Nam - Hoa Kỳ, trong khi phiên sau đi sâu vào kinh nghiệm tiếp cận thị trường, khung pháp lý, quản trị rủi ro và tọa đàm giữa các diễn giả với doanh nghiệp. Cách thiết kế chương trình cho thấy, trọng tâm không chỉ là tìm kiếm đơn hàng mới mà còn giúp doanh nghiệp chuẩn bị nền tảng vận hành bền vững trước những thay đổi của môi trường kinh doanh quốc tế.
 |
| Các đại biểu tham dự, đóng góp ý kiến tại Hội thảo. Ảnh: Trọng Nghĩa |
Đặt trong chặng đường hơn ba mươi năm phát triển quan hệ thương mại song phương, những chuyển động hiện nay càng có ý nghĩa hơn. Từ thời điểm Hoa Kỳ bãi bỏ cấm vận Việt Nam năm 1994, bình thường hóa quan hệ năm 1995, ký Hiệp định Thương mại song phương năm 2000, đến khi Việt Nam gia nhập WTO năm 2007 và nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện năm 2023, khuôn khổ hợp tác giữa hai nước đã không ngừng được mở rộng.
Ở góc độ thực thi, yêu cầu “đi đường dài” cũng đồng nghĩa doanh nghiệp Việt Nam phải đầu tư đồng thời cho năng lực pháp lý, dữ liệu xuất xứ, hệ thống truy xuất, quản trị chuỗi cung ứng và khả năng thích ứng trước các thay đổi của thị trường Hoa Kỳ. Khi tiêu chuẩn ngày càng cao, lợi thế cạnh tranh không còn nằm ở giá rẻ mà ở khả năng đáp ứng quy định ngay từ đầu. Đây cũng là nền tảng để doanh nghiệp Việt Nam từng bước mở rộng mạng lưới đối tác, nâng giá trị gia tăng và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị tại Hoa Kỳ.
Từ cơ hội tăng trưởng đến năng lực ứng phó
Phân tích bức tranh thương mại song phương, ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) cho biết, kim ngạch hai chiều đã tăng từ mức chưa đến 500 triệu USD năm 1995 lên hơn 15 tỷ USD vào năm 2008 và tiếp tục duy trì đà tăng trưởng cao trong giai đoạn 2023-2025.
Việt Nam đang duy trì thặng dư thương mại lớn với Hoa Kỳ, trong khi nhập khẩu từ thị trường này chủ yếu là máy móc, công nghệ và nguyên liệu phục vụ sản xuất.
Ông Hải lưu ý, doanh nghiệp cần tận dụng cơ hội hợp tác trong các lĩnh vực bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, năng lượng xanh, kinh tế số và công nghệ sinh học để nâng cao giá trị gia tăng thay vì chỉ chạy theo sản lượng xuất khẩu.
 |
| Ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu trình bày bài tham luận tại Hội thảo. Ảnh: Trọng Nghĩa. |
Tuy nhiên, ông Trần Thanh Hải cho rằng, thách thức hiện nay không chỉ nằm ở thuế quan mà còn ở hệ thống quy định phi thuế quan ngày càng chặt chẽ. Doanh nghiệp phải đáp ứng yêu cầu về quy tắc xuất xứ, chống lẩn tránh thuế, minh bạch chuỗi cung ứng, truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn xanh và các biện pháp phòng vệ thương mại.
Cùng với đó là việc chủ động lưu giữ hồ sơ, đa dạng hóa nguồn nguyên liệu, tuân thủ tiêu chuẩn phát thải và xây dựng thương hiệu Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Những khuyến nghị này đặc biệt đáng chú ý khi doanh nghiệp Việt Nam ngày càng tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu và phải đối mặt với các cuộc điều tra phòng vệ thương mại.
Việc chuẩn hóa hồ sơ, xây dựng quy trình kiểm soát nội bộ, theo dõi thay đổi chính sách và phối hợp chặt với hệ thống Thương vụ Việt Nam tại Hoa Kỳ sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao khả năng phản ứng trước các tình huống phát sinh.
Đây không phải giải pháp ngắn hạn mà là quá trình tích lũy năng lực để tạo dựng uy tín, giảm thiểu rủi ro và duy trì vị thế cạnh tranh trong môi trường thương mại biến động cho tương lai phát triển bền vững hơn.
Từ góc nhìn thực tiễn, ông An Thế Dũng, nguyên Tham tán Thương mại tại UK-US; nguyên Vụ trưởng, Chánh Văn phòng Ủy ban Quốc gia về Hợp tác Kinh tế Quốc tế, Bộ Công Thương cho rằng, doanh nghiệp cần nghiên cứu thị trường ở ba cấp độ gồm quốc gia, doanh nghiệp và sản phẩm.
Ông Dũng nhấn mạnh, Hoa Kỳ có quy mô tiêu dùng rất lớn, trong khi dư địa dành cho hàng hóa của Việt Nam vẫn còn rộng. Song, để tận dụng cơ hội, doanh nghiệp phải đặc biệt lưu ý rủi ro chính sách, tiêu chuẩn chất lượng, tập quán kinh doanh, phương thức thanh toán và cách xử lý tranh chấp.
Theo ông An Thế Dũng, ba nguyên tắc “chất lượng, tính minh bạch và niềm tin” là nền tảng để doanh nghiệp xây dựng quan hệ bền vững với đối tác Hoa Kỳ. Ông Dũng cũng khuyến nghị, khi xảy ra tranh chấp cần ưu tiên đàm phán, dung hòa lợi ích thay vì sa vào các vụ kiện kéo dài, đồng thời coi việc tạo dựng niềm tin với đối tác như một “lá chắn” quan trọng trước các rủi ro pháp lý.
Từ những phân tích và khuyến nghị của các chuyên gia, có thể thấy Hoa Kỳ vẫn là thị trường xuất khẩu hàng đầu và còn nhiều dư địa cho doanh nghiệp Việt Nam. Nhưng lợi thế chỉ bền vững khi doanh nghiệp làm chủ luật chơi, minh bạch xuất xứ, quản trị rủi ro và đầu tư cho thương hiệu. Sự chủ động hôm nay sẽ quyết định khả năng mở rộng thị phần, tham gia sâu vào chuỗi giá trị và khẳng định vị thế vững chắc hàng hóa của Việt Nam tại thị trường Hoa Kỳ.
