VPSA 2025: Nhận diện thách thức, định hướng phát triển bền vững

Bà Hoàng Thị Liên, Chủ tịch VPSA phát biểu khai mạc Hội nghị.

Thị trường biến động, áp lực gia tăng

Chiều 14/01/2026 tại TP. Hồ Chí Minh, VPSA 2025 diễn ra trong bối cảnh ngành hồ tiêu và gia vị Việt Nam đứng trước những chuyển động lớn của thị trường thế giới. Phát biểu khai mạc Hội nghị, bà Hoàng Thị Liên Chủ tịch VPSA nhấn mạnh: năm 2025 là một năm đầy thử thách khi chuỗi cung ứng toàn cầu liên tục chịu tác động từ biến đổi khí hậu, chi phí đầu vào tăng cao và xu hướng siết chặt tiêu chuẩn kỹ thuật tại các thị trường nhập khẩu chủ lực.

Báo cáo tổng kết ngành cho thấy, Hoa Kỳ tiếp tục là điểm đến lớn nhất của ngành hồ tiêu Việt Nam trong năm 2025 với 50.577 tấn, chiếm 22,3% tổng lượng xuất khẩu, dù giảm 23,8% so với năm 2024. Diễn biến này phản ánh rõ xu hướng giá hồ tiêu toàn cầu tăng cao, đồng thời cho thấy các nhà nhập khẩu Hoa Kỳ đang thận trọng hơn trong mua hàng, tối ưu tồn kho và đa dạng hóa nguồn cung nhằm giảm rủi ro phụ thuộc.

Một số thị trường khác ghi nhận mức tăng trưởng tích cực, trong đó: UAE đạt 22.232 tấn, tăng 35,6% và chiếm 9% thị phần; Trung Quốc đạt 19.923 tấn, tăng mạnh 88%, chiếm 8,1%; Ấn Độ đạt 12.499 tấn, tăng 17,7%. Ngược lại, xuất khẩu sang Đức đạt 11.820 tấn, giảm 18,9% so với năm trước.

Đáng chú ý, năm 2025, EU ghi nhận 66 cảnh báo đối với hồ tiêu và gia vị nhập khẩu. Trong đó, Việt Nam nhận 6 cảnh báo liên quan đến hồ tiêu, quế và gừng. Con số này không lớn so với tổng thể, song là lời cảnh báo về yêu cầu ngày càng nghiêm ngặt đối với chất lượng và an toàn thực phẩm, đặc biệt tại các thị trường cao cấp.

Về nguồn cung toàn cầu, bức tranh tiếp tục phân hóa. Brazil tăng sản lượng lên 81.000 tấn, xuất khẩu đạt 83.000 tấn với kim ngạch 517,8 triệu USD. Indonesia giảm sản lượng còn khoảng 53.000 tấn, tồn kho xuống mức thấp nhất trong nhiều năm. Ấn Độ giảm mạnh sản lượng xuống khoảng 85.000 tấn, duy trì phân khúc cao cấp nhưng khối lượng hạn chế. Malaysia dẫn đầu về giá song không gây áp lực lên mặt bằng chung do sản lượng nhỏ.

Trong bối cảnh đó, Việt Nam vẫn giữ vai trò trụ cột nguồn cung toàn cầu với sản lượng khoảng 195.000 tấn năm 2025. Tuy nhiên, triển vọng vụ 2026 được dự báo kém thuận lợi khi sản lượng có thể giảm khoảng 10% do thời tiết bất lợi và tác động của vườn tiêu già.

Định hình chiến lược phát triển bền vững

Từ những phân tích về thị trường và nguồn cung, VPSA 2025 dành trọng tâm cho việc bàn thảo giải pháp nhằm nâng cao năng lực thích ứng của toàn ngành. Một trong những nội dung nổi bật là kiểm soát chất lượng, đặc biệt liên quan đến dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và các tiêu chuẩn MRLs - yếu tố then chốt quyết định khả năng tiếp cận thị trường EU và Hoa Kỳ.

Các đại biểu tham dự Hội nghị.

Báo cáo hoạt động năm 2025 cho thấy, VPSA đã tham gia tích cực vào quá trình phản biện chính sách và bảo vệ lợi ích ngành hàng. Hiệp hội đã làm việc với các bộ, ngành về thuế GTGT, C/O, Sudan IV, kim loại nặng trong quế, đồng thời phối hợp với các tổ chức quốc tế theo dõi dư lượng thuốc bảo vệ thực vật đối với tiêu xuất khẩu sang EU. Trong năm, VPSA tổ chức 73 lớp tập huấn sản xuất bền vững cho 3.049 hộ nông dân, phát hơn 60.000 bao tiêu chuẩn, góp phần nâng cao nhận thức và thực hành canh tác an toàn.

Ở mảng xúc tiến thương mại, VPSA tiếp tục đóng vai trò cầu nối quan trọng. Hiệp hội tổ chức gian hàng chung tại Gulfood 2025 với 11 doanh nghiệp, hoàn tất đăng ký Gulfood 2026 với quy mô 18 doanh nghiệp. Các đoàn xúc tiến tại Hoa Kỳ, Brazil, Đức, Hà Lan không chỉ mở rộng thị trường mà còn giúp doanh nghiệp Việt Nam cập nhật kịp thời xu hướng tiêu dùng và yêu cầu mới từ các nhà nhập khẩu lớn.

Hội nghị cũng thống nhất cao với định hướng phát triển bền vững ngành hồ tiêu và gia vị Việt Nam giai đoạn 2025-2030. Trọng tâm được xác định là tái canh vườn tiêu, áp dụng kỹ thuật canh tác tiên tiến, kiểm soát rủi ro thương mại và xây dựng hình ảnh ngành hàng gắn với chất lượng, trách nhiệm và uy tín.

Ông Nguyễn Quang Hiếu, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết: Bộ sẽ tiếp tục đồng hành cùng Hiệp hội và doanh nghiệp trong tháo gỡ khó khăn; phối hợp chặt chẽ với Bộ Công Thương, Hiệp hội đàm phán thương mại và nâng cao năng lực cạnh tranh cho các sản phẩm xuất khẩu. Việc công bố Hội nghị Quốc tế VIPO 2026 tại Đà Nẵng được xem là bước tiếp nối quan trọng, mở ra không gian hợp tác sâu rộng hơn giữa Việt Nam và chuỗi giá trị hồ tiêu - gia vị toàn cầu.

Khép lại Hội nghị, thông điệp được nhấn mạnh là trong bối cảnh thị trường biến động khó lường, chỉ có tuân thủ tiêu chuẩn và chủ động thích ứng, mới giúp ngành hồ tiêu và gia vị Việt Nam giữ vững vị thế, tạo nền tảng vững chắc cho giai đoạn phát triển tiếp theo.