 |
| Đây là cơ sở để Việt Nam cải thiện kết quả đánh giá của OECD, hạn chế các tác động bất lợi có thể phát sinh đối với uy tín quốc gia, môi trường đầu tư, thương mại và hội nhập tài chính quốc tế. Ảnh: TL. |
Hoàn thiện thể chế để đáp ứng chuẩn mực quốc tế về minh bạch thuế
Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Quyết định số 948/QĐ-TTg ngày 27/5/2026 phê duyệt Kế hoạch hành động quốc gia thực hiện nghĩa vụ của Chính phủ Việt Nam về trao đổi thông tin theo yêu cầu vì mục đích thuế (EOIR).
Đây là kế hoạch hành động đầu tiên ở cấp quốc gia được xây dựng nhằm triển khai đầy đủ, thực chất và kịp thời các khuyến nghị của Diễn đàn toàn cầu về minh bạch và trao đổi thông tin cho mục đích thuế (OECD Global Forum).
Theo kế hoạch, mục tiêu tổng quát là thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ quốc tế của Việt Nam trong lĩnh vực trao đổi thông tin thuế, đồng thời nâng cao mức độ tuân thủ theo các tiêu chuẩn quốc tế về minh bạch và trao đổi thông tin. Đây cũng là cơ sở để Việt Nam cải thiện kết quả đánh giá của OECD, hạn chế các tác động bất lợi có thể phát sinh đối với uy tín quốc gia, môi trường đầu tư, thương mại và hội nhập tài chính quốc tế.
Để đạt mục tiêu này, Chính phủ xác định một trong những nhiệm vụ trọng tâm là hoàn thiện đồng bộ khuôn khổ pháp lý về đăng ký doanh nghiệp, phòng chống rửa tiền, quản lý thuế, ngân hàng và xử lý vi phạm hành chính.
Trong nhóm nhiệm vụ về hoàn thiện thể chế, nhiều nội dung quan trọng được giao cho các bộ, ngành triển khai từ nay đến năm 2026.
Đối với lĩnh vực đăng ký doanh nghiệp, Chính phủ yêu cầu sửa đổi, bổ sung các quy định nhằm bảo đảm thông tin về chủ sở hữu pháp lý và chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp được cập nhật đầy đủ trong suốt vòng đời hoạt động. Các quy định liên quan đến hợp tác xã, tổ hợp tác, hộ kinh doanh cũng được rà soát để khắc phục những khoảng trống mà OECD đã chỉ ra.
Trong lĩnh vực phòng chống rửa tiền, kế hoạch đặt mục tiêu chuẩn hóa khái niệm, tiêu chí xác định chủ sở hữu hưởng lợi theo chuẩn mực quốc tế; đồng thời bổ sung nghĩa vụ thu thập, cập nhật, lưu trữ và cung cấp thông tin phục vụ trao đổi thông tin thuế.
Đáng chú ý, lĩnh vực quản lý thuế được giao khối lượng công việc lớn nhất. Các quy định hướng dẫn Luật Quản lý thuế năm 2025 sẽ được hoàn thiện theo hướng bổ sung cơ chế thu thập, cập nhật và cung cấp thông tin phục vụ trao đổi thông tin theo yêu cầu; làm rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan trong việc lưu trữ và cung cấp dữ liệu; tăng cường chế tài đối với các hành vi cản trở hoặc không tuân thủ nghĩa vụ cung cấp thông tin.
Bên cạnh đó, Chính phủ cũng yêu cầu sửa đổi các quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong các lĩnh vực thuế, đăng ký kinh doanh, dữ liệu và phòng chống rửa tiền nhằm nâng cao tính răn đe, bảo đảm hiệu lực thực thi của hệ thống pháp luật.
Theo kế hoạch, nhóm nhiệm vụ hoàn thiện thể chế tập trung xử lý các khuyến nghị mà OECD Global Forum đánh giá Việt Nam còn hạn chế, đặc biệt ở các tiêu chí liên quan đến thông tin định danh, quyền sở hữu pháp lý, chủ sở hữu hưởng lợi và khả năng tiếp cận thông tin của cơ quan thuế.
Xây dựng cơ chế phối hợp liên ngành phục vụ trao đổi thông tin thuế
Không chỉ dừng ở sửa đổi pháp luật, Kế hoạch hành động quốc gia còn đặt trọng tâm vào việc xây dựng hạ tầng dữ liệu và cơ chế phối hợp liên ngành nhằm bảo đảm thông tin được thu thập, lưu trữ, chia sẻ và cung cấp một cách kịp thời, chính xác khi có yêu cầu từ cơ quan thuế nước ngoài theo các cam kết quốc tế.
Theo đó, Bộ Tài chính được giao chủ trì xây dựng và vận hành hệ thống kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa cơ quan thuế với cơ quan đăng ký kinh doanh, cơ quan quản lý chuyên ngành và các cơ quan liên quan. Mục tiêu là hình thành quy trình phối hợp thống nhất trong việc xác minh, thu thập và cung cấp thông tin phục vụ trao đổi thông tin theo yêu cầu.
Một nhiệm vụ đáng chú ý là nâng cấp Hệ thống thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp và hệ thống quản lý thuế để bảo đảm khả năng kết nối, khai thác và chia sẻ dữ liệu hiệu quả. Song song với đó, Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước sẽ xây dựng các tiêu chuẩn kỹ thuật và hạ tầng công nghệ để kết nối, chia sẻ dữ liệu ngân hàng phục vụ trao đổi thông tin thuế.
Kế hoạch cũng yêu cầu xây dựng các ứng dụng quản lý hồ sơ trao đổi thông tin theo chuẩn của OECD. Các ứng dụng này không chỉ hỗ trợ tiếp nhận, xử lý và lưu trữ hồ sơ mà còn giúp theo dõi tiến độ, kiểm soát thời hạn xử lý, nâng cao chất lượng phản hồi đối với các yêu cầu từ nước ngoài.
Một nội dung quan trọng khác là tăng cường bảo mật và an toàn thông tin. Theo yêu cầu của OECD, các quốc gia tham gia trao đổi thông tin thuế phải bảo đảm hệ thống quản lý dữ liệu đáp ứng các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về bảo mật. Vì vậy, Việt Nam sẽ xây dựng quy chế trao đổi thông tin theo điều ước quốc tế về thuế; thiết lập cơ chế giám sát truy cập dữ liệu; triển khai các giải pháp phòng chống thất thoát, rò rỉ thông tin và tăng cường kiểm tra, đánh giá định kỳ đối với hệ thống công nghệ thông tin.
Bên cạnh hoàn thiện thể chế và hạ tầng dữ liệu, kế hoạch còn dành một nhóm nhiệm vụ riêng cho công tác đào tạo, nâng cao năng lực đội ngũ thực thi. Các chương trình tập huấn chuyên sâu sẽ được tổ chức cho cán bộ thuế và các cơ quan liên quan nhằm cập nhật quy định mới, nâng cao kỹ năng xử lý hồ sơ trao đổi thông tin và tiếp cận các thông lệ quốc tế tiên tiến.
Đồng thời, Việt Nam sẽ tăng cường hợp tác với OECD, duy trì đối thoại chính sách, chủ động trao đổi với các quốc gia đối tác và tiếp tục cập nhật các chuẩn mực mới trong lĩnh vực minh bạch thuế quốc tế.
Theo Quyết định 948/QĐ-TTg, toàn bộ kế hoạch gồm 26 hành động cụ thể với lộ trình thực hiện chủ yếu trong giai đoạn 2026. Việc triển khai thành công kế hoạch không chỉ nhằm đáp ứng các yêu cầu đánh giá của OECD mà còn góp phần nâng cao mức độ minh bạch của nền kinh tế, tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước về thuế, phòng chống gian lận tài chính và củng cố niềm tin của cộng đồng đầu tư quốc tế đối với môi trường kinh doanh của Việt Nam.
