 |
| Người tiêu dùng hiện nay không chỉ quan tâm sản phẩm được bán ở đâu, mà còn muốn biết ai chịu trách nhiệm, nguồn gốc từ đâu và có thể liên hệ thế nào nếu xảy ra sự cố. Ảnh minh họa. |
Phóng viên: Nghị định số 37/2026/NĐ-CP đang thay đổi cách quản lý ghi nhãn hàng hóa. Tuy nhiên, doanh nghiệp hiện vẫn còn lúng túng, nhất là với nhãn phụ và thủ tục thông quan. Theo ông, nguyên nhân chính nằm ở đâu?
|
Ông Nguyễn Ngọc Linh: Điểm cốt lõi là tư duy quản lý đã thay đổi. Nếu trước đây, nhãn hàng hóa chủ yếu mang tính thủ tục, chỉ cần đủ thông tin để lưu thông, thì nay nhãn được gắn với truy xuất nguồn gốc, trách nhiệm sản phẩm và dữ liệu số. Điều này buộc doanh nghiệp phải thay đổi cách quản lý.
Nhiều doanh nghiệp hiện đã áp dụng mã QR, hồ sơ điện tử và nền tảng truy xuất trực tuyến. Khi thông tin trên nhãn được kết nối với các hệ thống này, việc quản lý trở nên minh bạch và đồng bộ hơn.
Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi cần thời gian. Trước đây, nhãn thường được xử lý ở khâu cuối, thậm chí sát thời điểm hàng cập cảng. Nay doanh nghiệp phải rà soát toàn bộ dữ liệu, từ xuất xứ, hồ sơ nhập khẩu đến thông tin trách nhiệm sản phẩm.
Với nhãn phụ, quy định hiện hành vẫn cho phép bổ sung trước khi hàng lưu thông nếu nhãn gốc chưa đủ nội dung bắt buộc, tạo sự linh hoạt cho doanh nghiệp.
Điều doanh nghiệp băn khoăn hiện nay không chỉ quy định, mà là cách hiểu, dẫn đến trong thực thi còn chưa có sự thống nhất giữa các khâu, có thể dẫn tới chậm thông quan hoặc kéo dài kiểm tra.
Phóng viên: Một nội dung khác cũng khiến doanh nghiệp băn khoăn, đó là cách thể hiện xuất xứ hàng hóa. Theo ông, doanh nghiệp cần lưu ý gì trước yêu cầu mới này?
Ông Nguyễn Ngọc Linh: Xuất xứ luôn là vấn đề nhạy cảm vì liên quan trực tiếp tới tính minh bạch của sản phẩm.
Theo hướng dẫn hiện nay, nhãn phải thể hiện rõ nơi sản xuất hoặc nơi thực hiện công đoạn cuối cùng để hoàn thiện hàng hóa. Việc ghi xuất xứ cũng phải tuân thủ TCVN 7217-1.
Nghe qua có vẻ đơn giản, nhưng thực tế chuỗi sản xuất hiện nay rất phức tạp. Một sản phẩm có thể sử dụng nguyên liệu từ nhiều quốc gia, lắp ráp ở một nơi và hoàn thiện ở một quốc gia khác. Chính vì vậy, doanh nghiệp thường băn khoăn đâu mới là nơi được phép ghi là xuất xứ.
Điểm đáng chú ý là hướng dẫn hiện nay đã làm rõ hơn cách thể hiện trong trường hợp không xác định được xuất xứ theo nghĩa thông thường.
Khi đó, doanh nghiệp phải ghi nơi thực hiện công đoạn cuối cùng bằng các cụm từ như: “đóng gói tại”, “hoàn tất tại”, “lắp ráp tại” hoặc sử dụng các cụm tiếng Anh như “Assembled in”, “Finished in” kèm địa danh cụ thể. Cách quy định này mặc dù giúp hạn chế việc ghi nhãn nhưng cũng có thể gây hiểu nhầm cho người tiêu dùng.
Ngoài ra, hướng dẫn cũng cho phép sử dụng những cụm từ tiếng Anh phổ biến như: “Origin”, “Made in”, “Produced in”, “Product of”… kèm tên quốc gia hoặc vùng lãnh thổ.
Điều này khá thực tế. Hàng hóa lưu thông quốc tế hiện nay thường sử dụng song ngữ hoặc tiếng Anh trên bao bì để dùng chung cho nhiều thị trường. Vì vậy, nếu quy định quá cứng, doanh nghiệp sẽ rất khó thiết kế nhãn thống nhất cho toàn bộ chuỗi phân phối.
Phóng viên: Một số doanh nghiệp nhập khẩu cho rằng quy định về “thông tin tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm đối với hàng hóa” có thể tạo thêm áp lực trong khâu hồ sơ. Ông nghĩ sao về điều này?
Ông Nguyễn Ngọc Linh: Tác động của quy định này là khá trực tiếp.
Theo quy định, nhãn hàng hóa phải thể hiện đầy đủ tên và địa chỉ của tổ chức, cá nhân sản xuất hoặc chịu trách nhiệm về hàng hóa tại Việt Nam hoặc ở nước ngoài.
Trước đây, nhiều doanh nghiệp chỉ ghi tên thương mại hoặc thông tin khá ngắn gọn. Nhưng với cách quản lý mới, thông tin trách nhiệm cần rõ hơn để phục vụ truy xuất nguồn gốc và xử lý khi phát sinh vấn đề liên quan tới chất lượng hàng hóa. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh thương mại điện tử và hàng hóa xuyên biên giới phát triển rất nhanh.
Người tiêu dùng hiện nay không chỉ quan tâm sản phẩm được bán ở đâu, mà còn muốn biết ai chịu trách nhiệm, nguồn gốc từ đâu và có thể liên hệ thế nào nếu xảy ra sự cố.
Tuy nhiên, tôi cho rằng hướng dẫn hiện nay cũng có độ mở nhất định. Trong trường hợp nhãn chưa thể hiện đầy đủ, doanh nghiệp có thể bổ sung thông tin trong tài liệu đi kèm hoặc chứng từ của lô hàng. Đây là giải pháp khá phù hợp trong giai đoạn chuyển tiếp, nhất là với những doanh nghiệp đang xử lý lượng lớn bao bì in sẵn hoặc hàng tồn kho.
Vấn đề quan trọng nhất lúc này là doanh nghiệp cần chủ động rà soát lại toàn bộ hồ sơ hàng hóa, thay vì chỉ nhìn vào phần tem nhãn bên ngoài.
Phóng viên: Từ góc độ thực tiễn, ông có thể chia sẻ cụ thể hơn về khó khăn lớn nhất của doanh nghiệp trong triển khai Nghị định số 37/2026/NĐ-CP?
Ông Nguyễn Ngọc Linh: Theo tôi, khó khăn lớn nhất nằm ở quá trình chuyển đổi tư duy quản lý. Nhiều doanh nghiệp vẫn quen với cách tiếp cận cũ, tức là xử lý nhãn như một yêu cầu độc lập.
Vậy nhưng, hiện nay, ghi nhãn đã gắn với dữ liệu số, truy xuất nguồn gốc và trách nhiệm pháp lý. Điều đó có nghĩa doanh nghiệp phải chuẩn hóa lại toàn bộ thông tin sản phẩm từ đầu vào tới đầu ra. Những dữ liệu liên quan tới nơi sản xuất, công đoạn hoàn thiện, đơn vị chịu trách nhiệm hay hồ sơ nhập khẩu đều cần được kết nối đồng bộ.
Ngoài ra, một nội dung khác cũng đang được doanh nghiệp quan tâm là quy định liên quan tới nhãn điện tử và quy định chuyển tiếp theo Nghị định số 37/2026/NĐ-CP. Đây là phần liên quan trực tiếp tới quá trình số hóa nên nhiều doanh nghiệp vẫn đang trong giai đoạn tìm hiểu cách triển khai phù hợp.
Tôi cũng thấy có một thực tế là nhiều doanh nghiệp vẫn chờ tới khi hàng gần cập cảng mới kiểm tra nhãn. Khi thời gian xử lý quá gấp, chỉ cần phát sinh một điểm chưa thống nhất là nguy cơ chậm thông quan sẽ tăng lên. Nếu chuẩn bị và phối hợp sớm với đối tác nước ngoài, rủi ro sẽ giảm đi đáng kể.
Phóng viên: Ông nhìn nhận ra sao về mục tiêu dài hạn của cách tiếp cận mới trong quản lý ghi nhãn hàng hóa?
Ông Nguyễn Ngọc Linh: Tôi cảm nhận rằng, việc cho phép bổ sung nhãn phụ, chấp nhận một số cách thể hiện linh hoạt về xuất xứ hay cho phép bổ sung thông tin trách nhiệm qua tài liệu đi kèm cho thấy nỗ lực tạo thuận lợi trong giai đoạn đầu áp dụng quy định mới.
Tất nhiên, để việc triển khai thực sự thông suốt thì vẫn cần thêm thời gian để các bên hiểu thống nhất và vận hành đồng bộ.
Ở góc độ dài hạn, trọng tâm của cách tiếp cận mới vẫn là tính minh bạch của hàng hóa. Khi thông tin được chuẩn hóa, dữ liệu truy xuất đầy đủ và trách nhiệm được xác định rõ ràng, doanh nghiệp cũng sẽ hưởng lợi từ chính sự minh bạch đó.
Không chỉ phục vụ quản lý, đây còn là yếu tố quan trọng để xây dựng niềm tin với thị trường và người tiêu dùng trong bối cảnh thương mại ngày càng số hóa mạnh mẽ.
Phóng viên: Trân trọng cảm ơn ông!
