Thực tế cho thấy, phần lớn các trường hợp bị tạm hoãn xuất cảnh bất ngờ là do người nộp thuế đã bỏ địa chỉ kinh doanh và không cập nhật thông tin liên lạc với cơ quan quản lý. Trong bối cảnh ngành Thuế đã áp dụng quy trình cảnh báo trước 30 ngày và chuyển đổi số mạnh mẽ qua ứng dụng eTax Mobile, việc chủ động tra cứu nghĩa vụ thuế trở nên quan trọng hơn bao giờ hết, nhằm bảo vệ người nộp thuế khỏi những sai sót khách quan.
Hiệu quả từ giải pháp tạm hoãn xuất cảnh
Trong bối cảnh nền kinh tế đối mặt với nhiều thách thức, việc quản lý nợ thuế đóng vai trò sống còn đối với ngân sách quốc gia. Biện pháp tạm hoãn xuất cảnh, dù được xem là quyết liệt, đã chứng minh được sức nặng của mình trong việc nâng cao tính tuân thủ pháp luật.
Phó ban Nghiệp vụ thuế (Cục Thuế) Nguyễn Đức Huy cho biết, theo số liệu từ hệ thống quản lý thuế, cơ quan chức năng đã ban hành thông báo tạm hoãn xuất cảnh đối với khoảng 105.000 người đại diện pháp luật và chủ hộ kinh doanh, tương ứng với số tiền nợ thuế lên tới gần 61.000 tỷ đồng.
 | | Phó Ban Nghiệp vụ Nguyễn Đức Huy chia sẻ hiệu quả từ giải pháp tạm hoãn xuất cảnh | |
Đáng chú ý, kết quả thu hồi nợ thông qua công cụ này là rất ấn tượng. Lũy kế đến nay, đã có hơn 13.000 người nộp thuế chủ động hoàn thành nghĩa vụ với số tiền trên 4.000 tỷ đồng để được gỡ bỏ lệnh hoãn xuất cảnh.
Những con số này khẳng định, đây không chỉ là một hình thức xử phạt, mà là một “liều thuốc đặc trị” hữu hiệu để bảo đảm môi trường kinh doanh bình đẳng, minh bạch, nơi mọi chủ thể đều phải có trách nhiệm sòng phẳng với quốc gia.
Gần đây, một số cơ quan báo chí phản ánh tình trạng người dân bị tạm hoãn xuất cảnh vì những khoản nợ thuế rất nhỏ, gây thiệt hại đến hoạt động giao thương cá nhân. Tuy nhiên, theo góc độ từ phía cơ quan thuế cho thấy một thực tế khác là đa số các trường hợp này rơi vào nhóm đối tượng đã bỏ địa chỉ kinh doanh mà không thông báo với cơ quan quản lý.
Đối với nhóm “mất tích” này, cơ quan Thuế đã thực hiện một quy trình rà soát và thông báo vô cùng chặt chẽ trước khi áp dụng biện pháp mạnh như:
Xác minh thực địa: Phối hợp với chính quyền địa phương để xác nhận doanh nghiệp không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký.
Liên lạc đa kênh: gửi thông báo qua thư điện tử, số điện thoại và cả địa chỉ cư trú của người đại diện pháp luật.
Cảnh báo trước 30 ngày: Một thông báo dự kiến áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh được gửi đến tài khoản thuế điện tử và công khai trên cổng thông tin điện tử 30 ngày trước khi lệnh chính thức có hiệu lực.
Tại các thông báo này, cơ quan Thuế đã cung cấp đầy đủ chi tiết số nợ, thông tin cán bộ quản lý để người nộp thuế chủ động xử lý. Thực tế cho thấy, đã có khoảng 7.100 trường hợp “bỏ địa chỉ kinh doanh” đã tự nguyện liên hệ và nộp lại gần 100 tỷ đồng khi thấy lệnh tạm hoãn xuất cảnh ảnh hưởng đến quyền lợi cá nhân. Điều này cho thấy, nhiều trường hợp “nợ nhỏ” không phải do vô ý, mà là kết quả của việc lơ là nghĩa vụ thuế trong thời gian dài.
 |
| Tạm hoãn xuất cảnh những điều người nộp thuế cần lưu ý |
Xây dựng ngưỡng nợ trên 1 triệu đồng mới bị cấm xuất cảnh
Tiếp thu ý kiến từ cộng đồng doanh nghiệp và người dân, Bộ Tài chính đang chủ động xây dựng dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 với những điều chỉnh mang tính đột phá. Điểm nhấn quan trọng nhất là việc đề xuất thiết lập ngưỡng nợ tối thiểu 1 triệu đồng đối với các cá nhân kinh doanh, chủ hộ và người đại diện doanh nghiệp thuộc nhóm rủi ro cao (nhóm không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký).
Dựa trên dữ liệu thực tế, có đến hơn 50% người nộp thuế thuộc diện bỏ địa chỉ kinh doanh có số nợ dưới 1 triệu đồng, nhưng tổng nợ của họ chỉ chiếm 0,2% tổng nợ thuế toàn ngành.
Việc áp dụng ngưỡng nợ này sẽ giúp loại trừ sai sót kỹ thuật, tránh các trường hợp bị hoãn xuất cảnh do dữ liệu cập nhật chậm hoặc lỗi hệ thống đối với những khoản tiền không đáng kể.
Bên cạnh đó, đảm bảo tính cân bằng giữa mục tiêu quản lý nhà nước và quyền tự do đi lại, lợi ích hợp pháp của công dân.
Ngoài ra, sẽ tập trung nguồn lực, giúp cơ quan Thuế xử lý các đối tượng nợ lớn, có dấu hiệu tẩu tán tài sản hoặc trốn thuế thực sự.
Đại diện Cục Thuế cũng cho biết, việc áp dụng biện pháp hạn chế xuất cảnh vì nợ thuế không phải là đặc thù riêng của Việt Nam mà là thông lệ quốc tế phổ biến.
Tại Trung Quốc cũng áp dụng cấm xuất cảnh với người đại diện doanh nghiệp nợ từ 200.000 NDT; đặc biệt không có ngưỡng nợ và không có cảnh báo 30 ngày đối với doanh nghiệp bỏ địa chỉ kinh doanh.
Mỹ: Ngưỡng nợ để từ chối hoặc thu hồi hộ chiếu là từ 50.000 USD trở lên.
Indonesia: Áp dụng với mức nợ trên 100 triệu Rupiah (khoảng 150 triệu VNĐ) hoặc khi doanh nghiệp không phản hồi lệnh cưỡng chế.
Tại Việt Nam, để giảm thiểu phiền hà, cơ quan Thuế đã ký kết Quy chế phối hợp số 01/QCPH-CT-QLXNC với cơ quan Quản lý xuất nhập cảnh vào ngày 12/5/2026. Theo đó, mọi thông báo tạm hoãn hoặc hủy bỏ tạm hoãn đều được truyền nhận tự động bằng phương thức điện tử ngay khi ký số.
Trong tương lai, ngành Thuế cam kết nâng cấp công nghệ để việc hủy bỏ lệnh tạm hoãn xuất cảnh diễn ra theo thời gian thực (real-time) ngay sau khi người dân hoàn thành nghĩa vụ nộp ngân sách.
Có thể nói minh bạch thông tin là chìa khóa để tạo dựng sự đồng thuận. Cơ quan Thuế khuyến khích người nộp thuế thường xuyên tra cứu nghĩa vụ thuế qua ứng dụng eTax Mobile hoặc cổng thông tin điện tử để tránh những rắc rối không đáng có khi ra sân bay.
Với những điều chỉnh về ngưỡng nợ và cải cách công nghệ trong thời gian tới, chúng ta hoàn toàn có quyền kỳ vọng vào một hệ thống quản lý thuế vừa nghiêm minh, vừa thấu tình đạt lý.
