 |
| OCOP đóng vai trò quan trọng trong việc chuyển hóa giá trị văn hóa thành giá trị kinh tế. |
Công nghệ chưa đủ…
Tại Tọa đàm “TMĐT - Đòn bẩy cho sản phẩm OCOP mở rộng thị trường” do Tạp chí Công Thương tổ chức ngày 26/12, ông Nguyễn Văn Thành, Trưởng phòng Chính sách, Cục TMĐT và Kinh tế số (Bộ Công Thương) cho biết, thời gian qua, Cục đã xây dựng hành lang pháp lý thông thoáng để xúc tiến bán hàng OCOP trên mạng; đồng thời hỗ trợ đưa sản phẩm vùng miền ra thị trường quốc tế qua TMĐT xuyên biên giới, tổ chức tập huấn, đào tạo và hỗ trợ trực tiếp để các chủ thể làm quen với những sàn lớn như Shopee, TikTok Shop, Lazada.
Theo ông Thành, các hoạt động này góp phần nâng năng lực số, giúp chủ thể OCOP tiếp cận sàn lớn và tận dụng đà tăng trưởng TMĐT, nhất là tại khu vực vùng sâu, vùng xa. Tuy vậy, cùng với cơ hội, TMĐT cũng đặt ra yêu cầu đổi mới cách làm.
Thực tế cho thấy, chất lượng sản phẩm OCOP chưa đồng đều, dữ liệu phân tán, kỹ năng số còn hạn chế. Ở nhiều địa bàn, hạ tầng mạng chưa ổn định, chi phí logistics cao. Quy mô nhỏ lẻ, bao bì và truy xuất nguồn gốc chưa đồng bộ khiến việc tiếp cận khách hàng và duy trì đơn hàng gặp khó.
Theo ông Đào Đức Huấn, Trưởng phòng Quản lý Mỗi xã một sản phẩm và Du lịch nông thôn (Văn phòng Điều phối nông thôn mới Trung ương), yếu tố then chốt nằm ở con người. Không phải ai cũng có thể trở thành người bán hàng chuyên nghiệp trên mạng, do đó cần mô hình hỗ trợ phù hợp, mạng lưới KOL và cách làm tương thích với quy mô nhỏ của OCOP.
Ông Huấn cho biết, có chủ thể bán online hiệu quả nhưng sau đó quay lại bán trực tiếp vì không đủ nguồn hàng. Với sản lượng hạn chế, triển khai TMĐT cần linh hoạt, kết hợp giữa quảng bá, du lịch và nền tảng số.
Từ phía nền tảng, ông Nguyễn Khánh Toàn, Giám đốc Quan hệ Chính phủ TikTok Shop nhận định, việc bán hàng trực tuyến đòi hỏi sự sẵn sàng toàn diện: hiểu nền tảng, biết vận hành và làm tiếp thị. Livestream tạo doanh số và niềm tin, nhưng cũng bộc lộ hạn chế về nguồn hàng. Với nông sản OCOP, logistics là bài toán lớn; mô hình ghép chuyến có thể giúp giảm chi phí. Theo ông Toàn, cuối cùng, quan trọng nhất… là bán câu chuyện, bán văn hóa.
… cách làm quyết định hiệu quả
Tại Hợp tác xã Hệ sinh thái du lịch Suối Giàng, TMĐT đã giúp trà Tuyết Shan tiếp cận khách hàng rộng hơn. Bà Nguyễn Thùy Dương, Giám đốc đối ngoại của Hợp tác xã cho hay, người tiêu dùng rất quan tâm đến xếp hạng sao OCOP và coi đó là căn cứ chất lượng. Vì vậy, khi đưa sản phẩm lên sàn, đơn vị chú trọng kể câu chuyện văn hóa để tăng nhận diện.
Tuy nhiên, Hợp tác xã vẫn đối diện ba nhóm khó khăn: sản lượng hữu hạn, chi phí logistics cao và khả năng tiếp cận công nghệ còn hạn chế. Bên cạnh đó, giá bán là thách thức lớn. “Sản phẩm OCOP thường có giá cao do đặc thù nguyên liệu và quy trình sản xuất. Khi đưa lên sàn, việc kể rõ nguồn gốc, quy trình và giá trị cộng đồng giúp người tiêu dùng hiểu và chấp nhận. TMĐT vì thế không chỉ là nơi “mua rẻ”, mà còn là không gian trải nghiệm, giao hàng tận cửa, tiết kiệm thời gian”, bà Dương nhận định.
Nhấn mạnh TMĐT là xu thế mà doanh nghiệp “buộc phải đi theo” để nâng cao năng lực cạnh tranh, ông Nguyễn Văn Thành cho rằng: Khi tham gia trực tuyến, các chủ thể OCOP cần chú trọng chất lượng sản phẩm, giải quyết logistics, khắc phục tình trạng sản xuất manh mún và từng bước chuyên nghiệp hóa giao dịch. Theo ông, định hướng sản phẩm theo thị hiếu thị trường và chú trọng sở hữu trí tuệ sẽ giúp gia tăng uy tín, minh bạch.
Thời gian tới, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, đặc biệt là các văn bản hướng dẫn Luật TMĐT mới, ưu tiên hỗ trợ OCOP vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo. Ông Thành cho rằng, việc kết nối, chia sẻ dữ liệu sẽ giúp tổng hợp thông tin, dự báo thị trường, từ đó hỗ trợ sản xuất theo nhu cầu. Nhà nước, doanh nghiệp và người dân cùng song hành để TMĐT trở thành kênh tiêu thụ thuận lợi, thông suốt từ nơi sản xuất đến tay người tiêu dùng.
Thực tiễn triển khai cho thấy, TMĐT đang mở ra cơ hội tiếp cận khách hàng mới, lan tỏa câu chuyện văn hóa và hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm OCOP ở nhiều vùng miền. Hiệu quả phụ thuộc cách tổ chức và sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, nền tảng số, chủ thể sản xuất, cùng giải pháp để vượt qua rào cản về nhận thức, hạ tầng, logistics và kỹ năng số.
Chung quan điểm, ông Nguyễn Khánh Toàn cho rằng, với sản phẩm gắn văn hóa nhưng sản lượng thấp, nên tập trung kể chuyện để bán giá trị cao. Ngược lại, những sản phẩm có nguồn nguyên liệu lớn phù hợp hơn với livestream. Một số ngành hàng đặc thù như thủy sản, trái cây mùa vụ, cây cảnh cần kỹ thuật vận hành riêng và chương trình hỗ trợ chuyên sâu.
Từ các kinh nghiệm triển khai, câu chuyện đưa OCOP lên sàn cho thấy TMĐT chỉ phát huy khi chủ thể thay đổi phương thức tổ chức, gắn bán hàng trực tuyến với quản trị, chất lượng và năng lực logistics - cách làm đang quyết định hiệu quả tiếp cận thị trường số.
