Việc bám sát nhu cầu, chuẩn hóa từ sản xuất đến nhãn mác, cùng với khai thác hiệu quả kênh tiêu thụ trong và ngoài nước, được kỳ vọng sẽ giúp sản phẩm OCOP mở rộng thị trường, từng bước tiếp cận người tiêu dùng quốc tế, trên nền tảng phản ánh đúng giá trị và câu chuyện của đặc sản Việt.
 |
| Chương trình OCOP thời gian qua đã hình thành mạng lưới sản phẩm đặc trưng trên khắp cả nước. |
OCOP tìm đường vào kênh bán hiện đại
Tại Tọa đàm “Gia tăng xuất khẩu sản phẩm OCOP” do Tạp chí Công Thương tổ chức ngày 24/12/2025, ông Nguyễn Bá Hải, Phó Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ Xúc tiến thương mại và Đầu tư (Cục Xúc tiến thương mại, Bộ Công Thương) cho biết, nhiều hoạt động kết nối thị trường đã và đang được triển khai trong khuôn khổ chương trình xúc tiến thương mại quốc gia.
Điển hình, các hội chợ OCOPEX thu hút khoảng 20.000 lượt khách mỗi kỳ, quy tụ từ 200 đến 300 chủ thể, trưng bày sản phẩm đạt từ 3 đến 5 sao của 34 tỉnh, thành. Song song với trưng bày, các tọa đàm, kết nối giao thương và tập huấn thương mại điện tử (TMĐT) giúp sản phẩm tiếp cận rộng hơn, nhất là nhóm người tiêu dùng trẻ.
Cùng với đó, Trung tâm phối hợp với các sàn TMĐT lớn như Alibaba, Amazon, tổ chức gian hàng ưu tiên và đào tạo bán hàng trực tuyến cho doanh nghiệp OCOP. Đây được xem là kênh quan trọng giúp sản phẩm Việt được nhận diện thuận tiện hơn trên thị trường trong nước và quốc tế.
OCOP không chỉ được nhìn nhận như hàng hóa thông thường mà còn gắn với câu chuyện văn hóa. Ông Đào Đức Huấn, Trưởng phòng Quản lý Mỗi xã một sản phẩm và Du lịch nông thôn (Văn phòng Điều phối nông thôn mới Trung ương) nhấn mạnh: OCOP là nhóm sản phẩm đặc thù, gắn với câu chuyện về truyển tải xuất khẩu các giá trị văn hóa.
Vì vậy, các hoạt động hỗ trợ hiện nay tập trung vào xây dựng hình ảnh, kể câu chuyện sản phẩm, nghiên cứu thị trường và nâng cao năng lực chủ thể. Định hướng xuất khẩu được triển khai theo cách từ từ, chắc chắn, kết hợp cả xuất khẩu chính ngạch và xuất khẩu tại chỗ thông qua du lịch, phù hợp với quy mô nhỏ và gắn với trải nghiệm tiêu dùng thực tế.
Thay đổi cách tiếp cận thị trường
Một trong những ví dụ được nhắc đến là Mắm Lê Gia. Trong số 79 sản phẩm OCOP 5 sao cấp quốc gia, doanh nghiệp này có hai sản phẩm nước mắm và mắm tôm đã tiếp cận được nhiều thị trường khó tính. Giám đốc Lê Anh chia sẻ, với mục tiêu là hoạt động xuất khẩu không chỉ là hoạt động kinh tế, thương mại thuần túy mà còn là hoạt động mang văn hóa ẩm thực của cha ông, như chúng tôi thường ví von là nước mắm mắm truyền thống như hộ chiếu ẩm thực của người Việt.
Để đáp ứng yêu cầu thị trường, doanh nghiệp đã đầu tư cơ sở vật chất, đạt các chứng nhận quốc tế, lựa chọn thị trường thử nghiệm và từng bước cải tiến sản phẩm. Việc xây dựng uy tín tại thị trường trong nước được coi là nền tảng trước khi mở rộng ra ngoài.
Theo Cục Xúc tiến thương mại, sản phẩm OCOP hiện có nhiều ưu thế như chất lượng tốt, truy xuất nguồn gốc rõ ràng, gắn với yếu tố truyền thống và phù hợp xu hướng tiêu dùng bền vững. Tuy nhiên, còn không ít rào cản.
Tư duy thị trường của một số chủ thể còn hạn chế, thiếu liên kết trong chuỗi cung ứng. Chất lượng sản phẩm chưa đồng đều, việc tiêu chuẩn hóa chưa nhất quán giữa các địa phương. Câu chuyện sản phẩm chưa được truyền tải rõ ràng bằng ngoại ngữ, trong khi bao bì, nhãn mác ở nhiều sản phẩm vẫn chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu của thị trường xuất khẩu.
Nhìn nhận về vấn đề trên, ông Đào Đức Huấn cho rằng, mỗi địa phương có lợi thế khác nhau, do đó cách làm cần linh hoạt, gắn với điều kiện thực tiễn và dựa trên nhu cầu của thị trường.
Từ góc độ doanh nghiệp, ông Lê Anh chia sẻ kinh nghiệm rằng, đầu tư cho xuất khẩu cần tầm nhìn dài hạn, đồng thời coi xúc tiến thương mại là công cụ quan trọng để tiếp cận người tiêu dùng. Theo ông, việc xây dựng thị trường trong nước phải được ưu tiên, bởi đây là cơ sở giúp doanh nghiệp tạo niềm tin trước khi bước ra các thị trường lớn hơn.
Bên cạnh đó, việc nắm rõ tiêu chuẩn riêng của từng quốc gia được xem là yếu tố quyết định. Từ yêu cầu về bao bì, nhãn phụ đến các chứng nhận như FDA, EU code hay FSSC 22000 đều ảnh hưởng trực tiếp tới khả năng đưa sản phẩm đến tay người tiêu dùng. Cùng với xuất khẩu chính ngạch, mô hình xuất khẩu tại chỗ gắn với du lịch nông thôn đang mở thêm kênh tiêu thụ phù hợp, đồng thời góp phần quảng bá văn hóa ẩm thực địa phương.
Từ câu chuyện thị trường, có thể thấy việc phát triển OCOP hiện nay không chỉ dừng ở sản xuất mà đòi hỏi sự chú trọng đến tiêu dùng, kênh phân phối và tiêu chuẩn hàng hóa. Các hoạt động xúc tiến, sàn TMĐT, hội chợ chuyên ngành đã và đang giúp kết nối sản phẩm với người mua.
Việc bám sát nhu cầu, chuẩn hóa từ sản xuất đến nhãn mác, cùng với khai thác hiệu quả kênh tiêu thụ trong và ngoài nước, được kỳ vọng sẽ giúp sản phẩm OCOP mở rộng thị trường, từng bước tiếp cận người tiêu dùng quốc tế, trên nền tảng phản ánh đúng giá trị và câu chuyện của đặc sản Việt.
