 |
| Ngành Thuế đẩy mạnh rà soát, tạo điều kiện cho các DN rủi ro thấp ngưng nghỉ hoặc khôi phục hoạt động |
Những điểm nghẽn khiến hơn 1 triệu doanh nghiệp chưa được giải thể
Trong những năm qua, công tác quản lý thuế tại Việt Nam đã có những bước tiến dài nhờ, chuẩn hoá, điện tử hóa và liên thông dữ liệu với cơ quan đăng ký kinh doanh. Tuy nhiên, một thực trạng đáng quan ngại đang tạo ra áp lực lớn cho hệ thống quản lý là số lượng người nộp thuế ngừng hoạt động hoặc đang rời bỏ thị trường vẫn còn tồn đọng rất lớn. Theo số liệu thống kê, hiện có trên 1 triệu doanh nghiệp và tổ chức đang nằm trong diện rà soát.
Nhóm đối tượng này không đồng nhất về bản chất. Có những trường hợp doanh nghiệp đang thực hiện thủ tục giải thể, chấm dứt hoạt động hoặc có trường hợp đã hoàn thành nghĩa vụ thuế nhưng lại chưa hoàn tất các thủ tục ở khâu đăng ký kinh doanh. Nguy hiểm hơn là tình trạng doanh nghiệp không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký, người đại diện pháp luật không thể liên lạc. Đặc biệt, thực tế ghi nhận nhiều cá nhân bị lấy cắp, giả mạo thông tin để thành lập doanh nghiệp mà chính họ không hề hay biết.
Nguyên nhân của tình trạng này đến từ nhiều phía. Về phía người nộp thuế, sự thiếu hiểu biết về pháp luật dẫn đến việc ngừng hoạt động nhưng không thực hiện thủ tục, không quyết toán thuế hoặc làm thất lạc sổ sách, hoá đơn, chứng từ. Người đại diện theo pháp luật thay đổi, không còn cư trú hoặc không còn liên hệ được; có trường hợp người đại diện là người nước ngoài đã về nước.
Về phía cơ quan quản lý, nguồn lực hạn chế gây chậm trễ trong xử lý hồ sơ, cùng với đó là những khó khăn trong việc phối hợp xác minh dữ liệu cư trú và thông tin địa chỉ thực tế.
Các nhóm hồ sơ, nhóm nguyên nhân này không được rà soát, phân loại và xử đồng bộ nên số lượng luỹ kế lớn, dồn tích qua nhiều năm.
Điều này không chỉ gây ảnh hưởng trực tiếp đến cơ sở dữ liệu ngành Thuế, làm giảm tính chính xác về tình trạng hoạt động của doanh nghiệp, hộ kinh doanh mà còn tạo ra những điểm nghẽn thực sự đối với các doanh nghiệp muốn giải thể, chấm dứt hoạt động hoặc quay lại thị trường. Đây cũng chính là kẽ hở để các đối tượng xấu lợi dụng mua bán hóa đơn trái phép, trốn thuế và gian lận tài chính.
Trước thực trạng đó, Cục Thuế ban hành Quyết định số 595/QĐ-CT triển khai Chiến dịch “Làm sạch mã số thuế - Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh”. Đây được xác định là nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu của toàn ngành Thuế trong năm 2026.
Mục tiêu cốt lõi của chiến dịch là rà soát chuẩn hoá và giảm thiểu tối đa số lượng mã số thuế tồn đọng ở trạng thái 03 (ngừng hoạt động nhưng chưa chấm dứt mã số thuế) và trạng thái 06 (không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký). Các cá nhân bị lấy cắp thông tin thành lập doanh nghiệp, hộ kinh doanh và các trường hợp có dấu hiệu lợi dụng pháp nhân, hoá đơn, mã số thuế để vi phạm pháp luật. Từ đó, vận động, hướng dẫn người nộp thuế hoàn thiện hồ sơ, nghĩa vụ thuế từ đó làm sạch dữ liệu
Quan điểm triển khai của ngành Thuế là “phân loại và xử lý đúng bản chất” Đối với những hồ sơ đủ điều kiện và rủi ro thấp, cơ quan Thuế sẽ hỗ trợ tối đa để xử lý nhanh. Ngược lại, những trường hợp có dấu hiệu rủi ro cao về hóa đơn, nợ thuế lớn hoặc giả mạo thông tin sẽ bị đưa vào diện kiểm tra nghiêm ngặt, thậm chí chuyển cơ quan có thẩm quyền xử lý.
Chiến dịch được thiết kế với những mốc thời gian cụ thể, thể hiện quyết tâm “về đích” đúng hạn của ngành Thuế:
Trước ngày 30/6/2026: Hoàn thành rà soát 100% hồ sơ “tồn ảo” trên hệ thống, đảm bảo dữ liệu phản ánh đúng thực tế.
Trước ngày 15/7/2026: Xử lý dứt điểm các hồ sơ không phát sinh doanh thu, hóa đơn và đủ điều kiện xác nhận nghĩa vụ thuế. Đồng thời, phân nhóm rà soát toàn bộ doanh nghiệp có hóa đơn điện tử nhưng không kê khai thuế.
Trong tháng 7/2026: Tập trung xử lý hồ sơ của các đơn vị hành chính sự nghiệp chấm dứt hoạt động do sắp xếp bộ máy theo quy định mới của Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15.
Đến 31/12/2026: Toàn ngành dồn lực xử lý dứt điểm các hồ sơ còn lại, ưu tiên hồ sơ đã đủ thủ tục, kể cả hồ sơ của người nộp thuế trạng thái 06 đã liên hệ được với người đại diện và xác định nhu cầu giải thể, chấm dứt hoạt động
Để hiện thực hóa lộ trình này, Cục Thuế đã thiết lập bộ máy chỉ đạo xuyên suốt từ cấp Cục đến các Chi cục, đồng thời xây dựng công cụ theo dõi tiến độ dựa trên dữ liệu số. Cơ quan Thuế đã phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng như Cục Hải quan, Học viện Cảnh sát, các sở ngành ở địa phương trong quá trình làm sạch dữ liệu
Với các giải pháp đó nên sau 6 tháng đầu năm triển khai, chiến dịch đã đạt được những con số ấn tượng. Toàn ngành đã hoàn thành giải quyết 352.828 hồ sơ giải thể và chấm dứt hoạt động. Số lượng doanh nghiệp ở trạng thái 03 trên toàn quốc đã giảm hơn 4% so với cuối năm 2025.
Tại các thành phố lớn, tốc độ xử lý diễn ra mạnh mẽ: TP. Hồ Chí Minh giảm được 7.229 doanh nghiệp ở trạng thái 03, đồng thời ghi nhận tăng 9.666 doanh nghiệp, tổ chức chuyển sang trạng thái 01(đã giải thể, chấm dứt hoạt động)
Tại các TP. Hà Nội và Hải Phòng cũng ghi nhận kết quả tương tự với hàng ngàn hồ sơ được khơi thông. Các địa phương như Gia Lai, Quảng Ninh, Ninh Bình cũng trở thành những điểm sáng trong nỗ lực làm sạch dữ liệu.
Một số giải pháp triển khai trong thời gian tới
Trong giai đoạn nước rút cuối năm 2026, ngành Thuế xác định cần phải huy động tổng lực. Bộ Tài chính sẽ phối hợp chặt chẽ với Bộ Công an (Cục C06) để chuẩn hóa dữ liệu định danh người đại diện pháp luật. Hỗ trợ địa phương xác minh danh tính, xử lý hồ sơ trạng thái 03, 06. Đồng thời, hoàn thiện công cụ kiểm đếm, theo dõi, quản trị tiến độ trên phạm vi toàn quốc để phục vụ chỉ đạo, kiểm tra, giám sát bằng dữ liệu.
Đối với các đơn vị thuế địa phương, yêu cầu đặt ra là phải rà soát toàn bộ danh sách người nộp thuế trạng thái 03, 06 trên địa bàn; phân loại theo nhóm xác định rõ hồ sơ đủ điều kiện xử lý ngay.
Thuế tỉnh, thành phố phải giao chỉ tiêu, thời hạn và trách nhiệm cụ thể cho từng Thuế cơ sở, từng bộ phận, từng công chức quản lý. Việc giao nhiệm vụ phải gắn với danh sách hồ sơ cụ thể, có theo dõi kết quả và đánh giá trách nhiệm. Không giao chung chung, thiếu thời hạn, thiếu người chịu trách nhiệm hoặc dồn hồ sơ đến cuối năm mới xử lý.
Trong xử lý hồ sơ, cần ưu tiên nhóm rủi ro thấp, hồ sơ rõ ràng, người nộp thuế có thiện chí hợp tác, không còn nợ thuế, không phát sinh doanh thu, không sử dụng hóa đơn hoặc không có dấu hiệu rủi ro. Đối với nhóm này, cơ quan thuế hướng dẫn hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế hoặc khôi phục hoạt động theo đúng quy định.
Đối với trạng thái 06, cơ quan Thuế phải xác minh thực chất tình trạng hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký. Trường hợp người nộp thuế vẫn hoạt động nhưng thông tin địa chỉ chưa đúng thì hướng dẫn cập nhật, khôi phục, điều chỉnh thông tin. Trường hợp không còn hoạt động, không liên hệ được, có nợ thuế, có sử dụng hóa đơn hoặc có dấu hiệu rủi ro thì phải lập hồ sơ quản lý đầy đủ và áp dụng biện pháp xử lý phù hợp.
Có thể nói Chiến dịch “Làm sạch mã số thuế - Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh” không đơn thuần là một đợt rà soát hành chính. Đây là một cuộc cách mạng về dữ liệu nhằm xây dựng một môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh. Với sự vào cuộc đồng bộ và lộ trình thực hiện khoa học, tin rằng những “điểm nghẽn” kinh doanh sẽ sớm được khơi thông, tạo đà cho sự phát triển bền vững của nền kinh tế Việt Nam trong giai đoạn tới.
